Srebrenica alleen op papier heroverd

Srebrenica, de door Serviërs bezette stad waar duizenden Moslims werden vermoord, is terug in Moslim-handen. Op papier. Deze week werd bekend dat Moslim-partijen bij de gemeenteraadsverkiezingen in Bosnië 25 van zetels hebben gewonnen, terwijl de Serviërs zijn blijven steken op 20....

Van onze buitenlandredactie

AMSTERDAM

Dat resultaat werd mogelijk door de stemmen van de verdreven vrouwen, kinderen en overlevenden van het bloedbad van juli 1995. Ze hebben elders in Bosnië of in het buitenland gestemd. Maar ondanks hun zege kunnen de Moslims niet naar huis. De Servische overheersing van het stadje is niet ten einde. Het is voor Moslims nog steeds levensgevaarlijk een voet in Srebrenica te zetten.

De uitslag betekent vooral dat de internationale gemeenschap in Bosnië voor een nieuw dilemma komt te staan: ze heeft de verkiezingen zelf georganiseerd als essentieel onderdeel van het vredesproces. Maar om te garanderen dat de uitslag wordt gerespecteerd, zouden de nieuwe gemeenteraad en burgemeester bij wijze van spreken met tanks moeten worden geïnstalleerd.

De Serviërs zijn niet van plan om veroverd gebied op basis van de verkiezingsuitslag weer op te geven. Met hun beschuldigingen van fraude hebben de Serviërs de bekendmaking van de officiële uitslag al een maand opgehouden. De Servische burgemeester van Srebrenica bleef ook deze week weigeren de uitslag te aanvaarden.

Srebrenica is de enige stad op Servisch grondgebied waar een absolute meerderheid van de stemmen naar de Moslims is gegaan. In Prijedor, een stad in het Noord-Westen die de Serviërs aan het begin van de oorlog zuiverden van Moslims, is de Moslim-coalitie door de stemmen van vluchtelingen de grootste partij geworden. Maar als de Servische partijen de handen ineenslaan, hebben ze een meerderheid.

Die situatie is na de verkiezingen in nog enkele steden en dorpen op Servisch grondgebied ontstaan. Zo is het de Moslims niet gelukt om de fel omstreden stad Brcko, voor de oorlog in meerderheid bewoond door Moslims, terug te veroveren via de stembus. De Moslims kregen 23 zetels, de verzamelde Servische partijen 30.

De Serviërs van Drvar, die aan het einde van de oorlog werden verdreven door het Kroatische leger, zijn er net zo aan toe als de Moslims van Srebrenica. Hun kandidaten kregen - in absentie - negentien van de 30 zetels. Maar de Kroaten denken er niet aan ze toe te laten.

Mensenrechtenorganisaties zeggen dat de verkiezingsuitslag een uitgelezen kans is voor de internationale gemeenschap om eindelijk de belofte van het Dayton-akkoord waar te maken. Als het de wereld ernst is met een ongedeeld Bosnië en de terugkeer van de vluchtelingen, moet de uitvoering van verkiezingsuitslagen zoals in Srebrenica door de NAVO worden afgedwongen.

Maar de Westerse landen, die terughoudend zijn met in Bosnië, gokken voorlopig op een ander middel: geld. De gemeenten krijgen nu dertig dagen de tijd om de nieuwgekozen raden te installeren. Als ze dat niet doen, zal uiteindelijk alle financiële hulp worden stopgezet. In de twee jaar na de oorlog hebben dergelijke economische prikkels echter weinig verandering teweeg gebracht in de obstructie van vooral de Bosnische Serviërs.

Als eind dit jaar te weinig gemeenten een functionerend bestuur hebben, verklaart de Europese Veiligheidsorganisatie (OVSE) de verkiezingen alsnog ongeldig. Ook aan de overtuigingskracht van dit dreigement wordt getwijfeld.

De Moslim-leiders hebben tot nu toe weinig reden te geloven dat ze hun steden en dorpen langs vreedzame weg zullen terugkrijgen. Aan de geweldsoptie wordt dan ook hard gewerkt. Volgens NAVO-functionarissen in Bosnië hebben de Moslims de wederopbouw van hun leger geïntensiveerd.

De militaire balans is volgens de functionarissen nu al doorgeslagen in het voordeel van de Moslims. De NAVO-functionarissen denken dat de Moslims aanvallen zodra de NAVO Bosnië verlaat, een gebeurtenis die officiëel nog steeds gepland staat in de zomer van 1998.

Meer over