Spits die anderen laat scoren

Ooit maakte hij 25 goals in een seizoen, bij FC Twente. Toch is Luuk de Jong geen ouderwetse afmaker. Bij PSV staat de teller in de competitie pas op drie. 'Je kunt ook op een andere manier belangrijk zijn.'

Luuk de Jong is dicht bij een doelpunt tegen ADO, maar Wormgoor en doelman Hansen voorkomen dat. PSV won zaterdag met 1-0. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Luuk de Jong is dicht bij een doelpunt tegen ADO, maar Wormgoor en doelman Hansen voorkomen dat. PSV won zaterdag met 1-0.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Luuk de Jong herkent de euforie in Eindhoven nadat PSV ondanks een vlotte rode kaart voor middenvelder Jorrit Hendrix ADO Den Haag met 1-0 heeft verslagen. Zo word je landskampioen, door duels met modale clubs te winnen.

Hij deed het met FC Twente in 2010. 'Toen prikte Bryan Ruiz vlak voor tijd de 1-0 of de 2-1 binnen, het was dat seizoen voor Ajax om moedeloos van te worden. Zo moeten we nu met PSV uitstralen dat we elke wedstrijd alles geven voor de landstitel.'

De Jong herinnert zich nog de boodschap van coach Steve McClaren in het kampioensjaar van Twente. 'Zoek een manier om de wedstrijd te winnen, zei Steve altijd. Ik merk dat PSV groeit in die opdracht. Al tijdens de rust zeiden we tegen elkaar dat we ondanks een man minder voor de winst moesten gaan. Na afloop zei iemand in de kleedkamer dat we zo'n wedstrijd als tegen ADO vorig seizoen zouden hebben verloren. Deze onverzettelijkheid moet de norm zijn.'

Bij PSV draagt hij het rugnummer 9, maar is hij wel een goalgetter? In elf duels heeft De Jong pas drie keer gescoord, te weinig voor een topspits. Toch constateert coach Phillip Cocu dat hij ook als aangever het spel verrijkt. De 24-jarige De Jong lacht na de vraag of een spits wil worden beoordeeld op zijn doelpunten of zijn acties.

Diepe spits

De Spaanse hockeyer Santi Freixa, tevens assistent bij het Nederlandse vrouwenteam, beklaagde zich op Twitter dat hem nooit wordt gevraagd of hij lekker heeft gespeeld. 'Het is altijd: heb je gescoord?' De Jong: 'Dat vragen vrienden mij ook. Ik wil ook scoren. Maar je kunt ook op een andere manier belangrijk zijn voor het team.'

Dreigt de ouderwetse afmaker uit te sterven in het topvoetbal? 'De diepe spits bestaat bijna niet meer', zegt hij. 'Ook de 'negen' laat zich terugzakken om ruimte te maken voor de aanvallende middenvelders. Zo doe ik het ook bij PSV. Ik voel aan wanneer Wijnaldum of Maher over me heen komen. Het geeft ook voldoening als anderen scoren door mijn loopacties.'

Zo profiteerde Locadia in de bekerwedstrijd tegen Almere City met twee treffers van het spelinzicht van zijn collega. Toch had hij zelf ook moeten scoren, erkent De Jong. De spits kreeg een vrije schietkans, met links. Die moet erin.

Verstilde schoonheid

Zaterdagavond wordt hij nauwelijks in stelling gebracht, zeker niet als PSV met tien man verder moet tegen ADO Den Haag. 'Dit zijn lastige wedstrijden voor een spits.'

Ook nu onderscheidt De Jong zich als behendig 'meevoetballende' aanvaller, zoals in de slotfase als hij na een hoekschop Kristensen en Meijers op de achterlijn dolt. En zie hoe hij vlak voor rust de bal fraai met de borst verlengt op Depay, die de lat raakt. Bij de verlossende treffer van Depay op aangeven van Narsingh leidt De Jong de aandacht af bij de verdedigers van ADO. Hij laat de bal aan zich voorbij gaan en de sterspeler rondt af: 1-0.

De verstilde schoonheid van dergelijke acties wordt ook geregistreerd door zijn trainers, zoals zijn illustere voorganger Luc Nilis. 'Dan bekijken we samen de beelden en zegt Nilis dat ik ook op die wijze beslissend kan zijn.'

Woensdag hekelde Cocu op zijn 44ste verjaardag de nonchalance van zijn spelers tegen eerstedivisieclub Almere City. Op halve kracht wint PSV geen prijzen, dat is de les van de eerste helft in Almere. 'Soms sluipt na een voorsprong gemakzucht in het team', zegt De Jong. 'Dat moet eruit.'

Tegen ADO maakt de spits zich ook door zijn arbeid ondergeschikt aan het belang van het team. Als PSV in de slotfase achteruit moet, duikt hij zelfs als laatste man op. 'Ik ben een teamspeler, die ten koste van alles wil winnen. Desnoods loop ik me kapot, zo ben ik altijd geweest.'

Toch was een doelpunt lekker geweest. Hangen zijn 25 treffers voor FC Twente in het seizoen 2011-2012 niet al jarenlang als een molensteen om zijn nek? Bij Borussia Mönchengladbach kwam de Nederlander in zijn eerste seizoen nog tot zes goals, daarna bleef de teller ook als huurling bij Newcastle United op nul staan. De Jong: 'Bij FC Twente zat ik in een flow, alles leek vanzelf te gaan.'

Over zijn - momenteel geblesseerde - broer Siem de Jong werden dezelfde twijfels geuit. Was hij een schaduwspits, die ook in de punt van de aanval kon spelen? Newcastle United haalde de een jaar oudere Siem vooral als vormgever. Voeg de broers samen en je hebt de ideale spits, architect en killer ineen.

Droom

Luuk de Jong: 'Siem is een echte nummer tien, die altijd de intentie heeft om voor de goal te komen. Hij duikt de ruimtes in, achter de spits. Daarom is het onze droom om ooit een keer samen te spelen. Siem en ik hebben die afstemming automatisch. Wij kunnen voortdurend wisselen van positie. We hebben in de jeugd bij De Graafschap samen gespeeld en bij Jong Oranje.'

Op het hoogste niveau is het vooralsnog gebleven bij een helft in Oranje, in de oefenwedstrijd tegen Bayern München voor het EK in 2012. 'Toen kwamen we er na rust samen in, met onze ouders op de tribune. Het was bijzonder en we zouden graag samen aan het EK in 2016 mee doen. Bij PSV kom ik nu weer aan spelen toe, zo hoop ik weer in beeld te komen bij het Nederlands elftal.'

De tandem De Jong en De Jong werd bij Newcastle United niet in ere hersteld. Luuk werd bedankt voor zijn diensten, Siem tekende een contract voor zes jaar.

Volgens vader en adviseur George de Jong zag trainer Alan Pardew een combinatie tussen de broers wel zitten. 'Maar de eigenaar wilde na een slecht seizoen af van alle spelers zonder contract. Gelukkig is Luuk goed terechtgekomen bij PSV. En misschien is het voor Siem wel beter om zich eerst alleen te bewijzen bij Newcastle.'

Siem de Jong heeft door blessureleed nog weinig kunnen betekenen voor The Magpies. 'Ze zaten al een tijdje achter mijn broer aan', zegt Luuk. 'Hij begon goed in Newcastle en zal sterker terugkomen na zijn blessure. Het spel in de Premier League ligt hem wel.'

Zelf kwam ik op het verkeerde moment in Newcastle. De directie had net Cabaye verkocht, een belangrijke speler. Het ging daarna een stuk minder. Ik ben geen counterspits die op snelheid het doel bereikt. Ik ben de speler van de combinatie. Voor mijn carrière is PSV dan ook een goede stap geweest.' Lachend: 'Siem en ik kunnen altijd nog samen eindigen in een vriendenteam.'

Vertrouwen

Was De Jong het zoveelste voorbeeld van een voetballer die te vroeg naar het buitenland is gegaan? 'Bij Gladbach heb ik nooit het vertrouwen gekregen van de trainer, hij communiceerde ook niet met mij. Toch heb ik veel geleerd van die periode. Ik ben volwassen geworden in het buitenland, al lag Mönchengladbach dicht bij het ouderlijk huis. En wie weet krijg ik nog een herkansing.

'Het is al middernacht als Luuk de Jong het Philips Stadion verlaat. Cristiano Ronaldo zou een rotavond hebben gehad als hij niet met een treffer zou hebben bijgedragen aan de zege.

Voormalig volleybalinternational George de Jong zegt zich geen zorgen te maken over zijn jongste zoon. 'Luuk brengt nu anderen in stelling, het zou mooi zijn als zijn teamgenoten meer ruimte maken voor hem. Als Luuk goed wordt bediend, komen die doelpunten vanzelf.'

Meer over