Spionagevliegtuig VS van 86 miljoen staat al acht jaar aan de grond

De Amerikaanse drugsbestrijdingsdienst DEA is ernstig in verlegenheid gebracht door een rapport waarin melding wordt gemaakt van een miljoenen dollars kostende spionagevliegtuig dat acht jaar na aanschaf nog geen meter heeft gevlogen. Het vliegtuig, dat ingezet zou worden bij de bestrijding van de drugshandel in Afghanistan, staat werkloos in een loods in de Amerikaanse staat Delaware.

Het ATR 42-500 vliegtuig dat de Amerikaanse drugsbestrijdingsdienst DEA in Afghanistan wilde inzetten, maar nog altijd in een hangar in Delaware staat. Beeld US Department of Justice
Het ATR 42-500 vliegtuig dat de Amerikaanse drugsbestrijdingsdienst DEA in Afghanistan wilde inzetten, maar nog altijd in een hangar in Delaware staat.Beeld US Department of Justice

Grootse plannen had de DEA toen het in het kader van zijn Global Discovery Program in 2008 een ATR 42-500 aanschafte voor de bestrijding van de drugshandel in Afghanistan. Het land is 's werelds grootste exporteur van opium, waarvan vervolgens heroïne wordt gemaakt. En de Taliban, al jaren in gevecht met de Afghaanse overheid en de Amerikanen, spelen een prominente rol in die handel.

Het spionagevliegtuigtoestel, dat voor 86 miljoen dollar (ruim 75 miljoen euro) werd gekocht, werd voorzien van de modernste digitale camera's en nachtkijkers. Ook werd het toestel zo omgebouwd dat het zou kunnen worden ingezet in conflictgebieden in Afghanistan. Daarnaast werd een speciale hangar voor het vliegtuig gebouwd in de Afghaanse hoofdstad Kabul, van waaruit het toestel zijn operaties zou uitvoeren.

Maar uit het woensdag gepubliceerd rapport blijkt dat al snel deadlines niet werden gehaald en de kosten herhaaldelijk het budget overschreden. Zo was de hangar in Kabul ruim vier keer duurder dan begroot. Ook bleek de DEA geen rekening ermee te hebben gehouden dat voor de inzet van de ATR 42-500 een infrastructuur van piloten, opleiders, onderhoudsmonteurs en leveranciers van reserveonderdelen nodig waren om het toestel te kunnen inzetten.

Alsnog vliegen

En zo bleef het vliegtuig steeds maar in een hangar in Delaware staan. Zowel in 2012 als in 2014 werd geopperd om het Global Discovery Program maar te schrappen en het vliegtuig voor andere doeleinden te gebruiken. Omdat het drugsbestrijdsprogramma in Afghanistan tot en met 2015 doorliep, werd echter besloten om door te gaan.

Inmiddels is het programma officieel beëindigd en heeft de ATR 42-500 nooit Afghanistan gehaald.

Een DEA-medewerker heeft tegenover The Washington Post verklaard dat het toestel, waarvoor de drugsbestrijdingsdienst al ruim 86 miljoen dollar heeft uitgegeven, mogelijk in juni alsnog kan vliegen. Het zou kunnen worden ingezet bij de bestrijding van drugssmokkel in het Caraïbisch gebied, Centraal-Amerika of Zuid-Amerika.

Maar Christine Hinton-Martinez, die namens accountantskantoor IG uit San Francisco onderzoek heeft gedaan naar het financiële debacle, verwacht dat het toestel nog extra kosten met zich mee zal brengen voordat het de lucht in kan.

Blonde geiten

De onthullingen over het spionagevliegtuig komen volgens de BBC twee maanden nadat een Amerikaanse waakhond het Pentagon beschuldigde van het verspillen van miljoenen dollars met 'ondoordachte projecten' voor de wederopbouw in Afghanistan. Zo vertelde John Spoko, hoogste baas bij de heropbouw van Afghanistan, dat 6 miljoen dollar was uitgegeven aan een programma waarbij zeldzame blonde Italiaanse geiten waren geïmporteerd om de Afghaanse kasjmierindustrie te helpen.

Het toezicht op het project was echter zo slecht dat Spoko niet met zekerheid kon zeggen of de geiten niet waren opgegeten.

Ook vertelde Spoko dat vorig jaar 43 miljoen dollar was uitgegeven aan een tankstation in Afghanistan. Een bedrag dat 140 keer hoger lag dan bij een vergelijkbaar tankstation in buurland Pakistan. Spoko erkende dat fraude en corruptie de kosten van het Afghaanse tankstation mogelijk zouden hebben kunnen laten stijgen.

Meer over