Spin

it het wekelijkse rituele pandemonium rond Zomergasten viel op te maken dat de aflevering met Wouter Bos zich op twee manieren liet bekijken. De ene kijker zag een fatsoenlijke, vriendelijke man een aangename en correcte avond vullen met beelden die zijn bevlogenheid en kennis moesten illustreren.


De andere zocht achter de sympathieke gast een Zomergast. En vond die niet. Aangezien ik tot die laatste groep hoor, handhaaf ik mijn eerdere stelling dat Zomergast zijn een kunst is, die onder meer vereist dat de gast een Verhaal heeft, en wil vertellen. Een eerlijk verhaal, om met Diederik Samsom te spreken.


Daaraan leek het nogal te schorten bij partijgenoot Bos: met zijn strakke regie en stevige piketpaaltjes rond verboden terrein, drong zich soms de vraag op wat hij niet vertelde.


Niet over zijn privéleven - zijn goed recht. Maar een fragment uitkiezen uit de edelkitsch van The Passion en vervolgens niet over het geloof willen praten, is onhandig. Na enig aandringen van Wilfried de Jong, die wilde weten of hij gelovig is, had Bos (Ach, gaan we zo beginnen?') een bestudeerd antwoord: 'Ik heb geleerd te antwoorden met: dat moet God maar uitmaken. Dat vind ik een mooi antwoord.'


Later, over zijn terugtreden uit de politiek en de keuze voor het gezin, viste De Jong: 'Lag er een scheiding op de loer?' Bos: 'Je zoekt de grenzen wel op, hè?'


De Jong had ze moeten overschrijden. Dat had hij zelf nog geleerd van Zomergast Johan Simons, na een ongemakkelijk interview van Wim Kayzer met schrijver J.M. Coetzee. 'Kayzer had iets moeten doen dat provocerend is.'


Misschien dat ontregelen ook de vriendelijk lachende Bos uit zijn zelf opgezette tent had kunnen lokken. Nu regeerde de spin: de kunst van het sturen van beeldvorming. Toevallig een liefde van Bos, zo toonde hij.


We zagen hoe het fout ging bij het CDA, toen Kamerlid Jan Schinkelshoek opstapte uit onvrede over de samenwerking met de PVV. Partijgenoten Henk Bleker en Hans Hillen overtraden met hun reacties de wet van hun eigen spindoctor Jack de Vries: 'Nooit wrijven in een vlek'.


Een fragment uit de serie The West Wing liet zien hoe het volgens Bos wel kon. Subtieler, zonder te liegen. Het was wel zo aardig geweest wanneer de PvdA'er een voorbeeld uit eigen keuken had gegeven. Maar helaas: De Jong vroeg er niet naar en een onthulling zou volgens het leerboekje Beginnen met spinnen vast een kapitale fout zijn geweest. Jammer. Nu ontweek hij niet alleen vragen, maar hoedde hij zich voor grote uitspraken.


Tussendoor bood de avond niettemin prikkelende lessen. 'Echt goeie onderhandelaars zeggen altijd nog iets in de deuropening. 'Het was toch wel inclusief dat en dat?''


Pim Fortuyn, in een fragment met Harry Mens na de aanslagen van 9/11, had als Nederlands politicus Bill Clinton het best begrepen, vond hij.


De documentaire Les arbitres (over scheidsrechters in het voetbal) leerde dat het er niet om gaat wat er is gebeurd, maar om hoe erover wordt gesproken. Zo zei Henkjan Smits hem in het herentoilet na een verkiezingsdebat dat hij wel beter was geweest dan Balkenende, maar dat hij de X Factor niet had.


Naar aanleiding van de keuzefilm Primary Colors: 'Het loont in de politiek niet altijd een eerlijk verhaal te vertellen.' Desondanks vindt hij het nog altijd 'de moeite waard het politieke ambacht te verdedigen, ook waar het ploeteren en voortmodderen is'.


Over een mogelijke terugkeer bleef hij op de vlakte. Behendig.

Meer over