Spiegeltje aan de wand: ík ben koning van 't Spaanse land!

'Jij zult burgemeester zijn', fluisteren de heksen van Macbeth haar toe vanuit een boom in de tuin van het Moncloa-paleis....

De schrijver-columnist Haro Tegglen brengt de mooiste weergave van het aangekondigde vervolg van het sprookje dat zich in Spanje aan het voltrekken is. De mooiste omdat het ook de dreigende ondertoon bevat die meer duidt op een drama in aantocht. Veel collega's van Haro zeggen het minder lyrisch, en zien simpelweg de voorboden van een horrorstory waarin het sprookje van De president die koning wilde zijn dreigt te ontaarden.

De 'haar' van het verhaal is Ana Botella, beter bekend als mevrouw Aznar. En haar man is niemand minder dan José María Aznar, premier van Spanje.

Spanje is het enige land ter wereld dat zowel een koning als een president heeft. Niet formeel, maar wel in het dagelijks spraakgebruik. De premier is 'el presidente del gobierno', heel eenvoudig de voorzitter van de regering. Maar het tweede deel van de functieomschrijving valt vrijwel altijd weg en de man wordt normaliter aansproken met presidente. Hij laat zich de bombastische titel graag aanleunen, al heeft deze weinig om het lijf. In dit land worden ook ordinaire voetbalvoorzitters zo bejegend.

Dat de president het liefst koning zou willen zijn, daarvan zijn een hoop Spanjaarden overtuigd. Dat hij koning zal worden, zullen zelfs alle spiegeltjes aan de wand en alle beroepsvleiers om hem heen niet durven beweren. Anders ligt het met de voorspellingen van de toekomst van zijn vrouw Ana. Zij zou binnenkort wel eens de nieuwe burgemeester van Madrid kunnen zijn, en later zelfs kunnen doorstoten naar het niveau van haar man: president van Spanje.

Dit doemscenario, zoals veel commentatoren het noemen, heeft de volgende voorgeschiedenis. Komend voorjaar houdt Aznar het na acht jaar als president gezien. Hij vindt het tijd voor een internationale functie van formaat die past bij de sleutelpositie in de wereldpolitiek die hij Spanje naar zijn eigen mening heeft bezorgd. Maar hij kan het thuisfront niet verweesd achterlaten. Vandaar dat zijn vrouw zich in de politiek heeft gestort om, na een niet te lange opleiding, de fakkel van de familie over te nemen. Sinds de verkiezingen van 25 mei is Ana Botella de aanstaande wethouder van sociale zaken en loco-burgemeester van Madrid.

Maar de successie is in een stroomversnelling geraakt. De Partido Popular van de Aznars deed het niet bijster goed in de verkiezingen. De hoofdstad Madrid werd echter glansrijk behouden dankzij lijsttrekker Alberto Ruiz-Gallardón, populairder en vooruitstrevender dan zijn meeste rechtse partijgenoten. Die bewezen populariteit heeft hem tot een favoriet voor de (tijdelijke) opvolging van Aznar gemaakt, te meer daar de concurrentie niet tot de verbeelding spreekt. Hij is nog niet geïnstalleerd als burgemeester of hij wordt al gebombardeerd tot De Kandidaat.

Als Ruiz-Gallardón de uitdaging accepteert ('Ik doe wat de partij mij vraagt'), ligt de weg voor Ana open. Zo makkelijk kun je dus burgemeester van Madrid worden.

De constante verwijzingen naar sprookjes dankt Ana aan haar grootste wapenfeit van de afgelopen jaren: de publicatie van een boek met de mooiste sprookjes aller tijden, geselecteerd en becommentarieerd door de vrouw van de premier onder de lucide titel Er was eens.

Het meesterwerk speelde zelfs een rol in de verkiezingscampagne toen een socialistische kandidate haar ervan beschuldigde vrouwenmishandeling goed te praten in haar commentaar op Assepoester. Ja, het ging er in de campagne waarlijk keihard aan toe.

Het sprookjesgehalte van de nieuwbakken politica is echter ook een gevolg van het koninklijke of staatshoofdgedrag van Aznar, die zijn dochter liet trouwen in het Escorial, het oude paleis van Filips II.

Ana Botella probeert zich al jaren te profileren als de Spaanse Hillary Clinton. Ze ontbreekt op geen reis van Aznar als ware zij de First Lady, niet gehinderd door de wetenschap dat de echte eerste dame van Spanje natuurlijk koningin Sofia is. Maar op politieke uitspraken of overpeinzingen op het niveau van haar Amerikaanse voorbeeld is deze ultraconservatieve dame nooit betrapt.

Binnen de Partido Popular heerst een kadaverdiscipline, niemand haalt het in zijn hoofd de premier tegen te spreken. De partijgenoten wachten gelaten op het moment dat het de leider behaagt de naam van zijn opvolger bekend te maken. Dat moment zal ongetwijfeld gepaard gaan met een promotie van mevrouw Aznar. De president kan dan geen koning zijn, hij kan in elk geval proberen zijn macht erfelijk te maken.

Meer over