Speedpedelec: te snel voor het fietspad, te langzaam voor de rijbaan

Ze moesten al van het fietspad af, maar vanaf 1 juli gaat de politie berijders van zogeheten speedpedelecs die zich daar niet aan houden, bekeuren. Terwijl tussen de auto's rijden ook geen pretje is.

Huisarts Han Rademaker op zijn speedpedelec op de rijbaan in Hoogland. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Huisarts Han Rademaker op zijn speedpedelec op de rijbaan in Hoogland.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

'Hier wordt het echt gevaarlijk', waarschuwt Jules Meijerink (52) op zijn bruine speedpedelec, een elektrische fiets die zo'n 45 kilometer per uur haalt. Met een paar krachtige trappen draait hij zo snel mogelijk van het fietspad de drukke tweebaansweg op, vlak bij de Utrechtse Uithof. Ondanks de steun van de motor is het flink stoempen om de autoverkeersstroom bij te benen, zeker met de stevige tegenwind.

Handhaving

Het liefst blijft Meijerink op zijn vertrouwde fietspad, maar volgens de regels moet hij zich binnen de bebouwde kom tussen de auto's mengen. Dat is al zo vanaf begin dit jaar, maar vanaf 1 juli kan de politie er ook op handhaven. Automobilisten kijken vaak verbaasd om als Meijerink plots naast hen opduikt. 'Vooral als het donker wordt, in de spits extra druk is en ik met mijn straallichtje en zonder remlicht slecht zichtbaar ben. Dan gaat er nogal eens een armgebaar of middelvinger de lucht in.'

Het fietspadverbod voor Meijerink en zijn duizenden mede-speedpedelecers geldt al sinds de jaarwisseling voor nieuw verkochte exemplaren, maar vanaf 1 juli is die regel voor alle speedpedelecs van kracht; dan moeten ze allemaal een geel bromfietskenteken hebben.

Tekst gaat verder na de video.

Een slecht idee, vindt Meijerink, die op de speedpedelec elke dag vanuit het dorpje Odijk naar zijn werk in het Prinses Máxima Centrum voor kinderoncologie in Utrecht forenst. Met een paar andere tegenstanders richtte hij een actiegroepje op om de toegang tot het fietspad te heroveren. Meijerink snapt dat de speedpedelec te snel is voor het fietspad, maar volgens hem is hij ook te langzaam voor de auto's. 'Op sommige plekken zijn de risico's gewoon te groot, daar zou een apart fietspad voor snelle fietsen moeten komen. En op plekken waar dat niet kan, moeten speedpedelecs weer gewoon op het fietspad mogen.'

De ANWB is het daarmee eens. 'De pedelec op de weg blijft een bron van onveiligheid en daar maken we ons zorgen over', zegt woordvoerder Markus van Tol. 'De fiets is een interessante, groene vervanger voor de auto en kan de files verminderen, maar met 40 kilometer per uur kom je niet lekker mee in het autoverkeer. Ruimte voor aparte, 'snelle fietspaden' is er vaak niet.' Daarom wil de ANWB dat fietspaden worden geüpgraded tot bromfietspaden als het te gevaarlijk is om op de rijbaan te fietsen. Pedelecers moeten dan zelf de discipline opbrengen om niet te hard te rijden, aldus Van Tol. 'Dat is ook in hun eigen belang, zij willen niet dat hun fietsje van 6.000 euro kapotgaat door een botsing.'

Ook huisarts Han Rademaker (52) heeft een pedelec van zo'n zes mille, waarvan de motor het zo'n 50 kilometer volhoudt. Net als Meijerink forenst Rademaker, maar dan tussen Hoogland en Barneveld, een afstand van 20 kilometer. Rademaker vindt de regelwijziging een goed idee, vanwege de grote snelheidsverschillen op het fietspad. 'Zelfs wielrenners zijn verbaasd als ik ze voorbij sjees. Tegelijk is het gevoel dat je door het landschap vliegt prachtig. Vooral als je bedenkt dat het alternatief is dat je vanachter een raampje tegen de bumper van de auto voor je aan zit te kijken.'

Sinds een aanrijding met een andere fietser rijdt Rademaker wel voorzichtiger. 'Die ander wilde op z'n dooie akkertje vanaf het fietspad oversteken, maar ik kwam met zo'n 30 kilometer per uur op de rijbaan aanfietsen. Hij hoorde en verwachtte me niet, waardoor ik recht in zijn voorwiel reed.'

Beiden gingen naar het asfalt, maar kwamen er met een paar schrammen goed vanaf. 'Nu bel ik altijd 20 meter voordat ik iemand nader, zodat anderen de tijd hebben om te reageren en om te kijken.'

In Gelderland soms toch op fietspaden

In de provincie Gelderland mag de speedpedelec in een aantal uitzonderingsgevallen toch op het fietspad blijven rijden. De provincie heeft dinsdag zestien plaatsen aangewezen binnen de bebouwde kom waar de snelle fiets niet naar de rijbaan wordt verwezen.

Het besluit om pedelecs van het fietspad te weren is genomen omdat ze veel harder kunnen dan gewone fietsen (tot 45 kilometer per uur), waardoor gevaarlijke situaties zouden ontstaan.

Maar in sommige gevallen is het juist nog gevaarlijker of erg onhandig voor pedelecs om tussen de auto's te rijden, aldus provinciaal verkeers- en gedragsdeskundige Martijn van de Lindeloof. Omdat het een drukke ontsluitingsweg is bijvoorbeeld, of omdat er verkeerslichten met detectielussen staan. Die lussen signaleren fietsen niet omdat ze te licht zijn.

Een van de uitzonderingen is de N781 die langs het centrum van Wageningen loopt. Een andere is de N844 door het dorp Malden, onder Nijmegen. Op die plekken komen onderborden te hangen met 'Speedpedelecs toegestaan'.

Voor fietssnelroutes zoals die tussen Nijmegen en Arnhem, die ook deels door de bebouwde kom lopen, wordt nog naar een oplossing gezocht. Die routes zijn juist gemaakt om snel relatief grote afstanden af te leggen, per fiets, aldus de provincie. Het zou raar zijn om pedelecs daar te weren.

Het ministerie van Infrastructuur en Milieu geeft provincies en gemeenten ruimte om waar nodig uitzonderingen te maken op de algemene verbodsregel. Volgens het ministerie is Gelderland, een actieve fietsprovincie, de eerste die daarmee komt.

Pedelecs zijn een redelijk nieuw fenomeen, er rijden er momenteel zo'n elfduizend van rond in Nederland, zegt Van de Lindeloof. 'Er komen allerlei nieuwe vervoersmethoden op ons af. Onze infrastructuur is daar nog niet overal op berekend. Hoe mensen daarmee omgaan, moet zich nog bewijzen.' Pedelecs hebben dan wel een topsnelheid van 45 kilometer per uur halen, maar de gemiddelde kruissnelheid ligt volgens Van de Lindeloof op 33 kilometer.

Door: Mac van Dinther

Meer over