Nieuws

Spatschermen en mondkapjes: mbo en hoger onderwijs gaan spannende heropening tegemoet

Met minder dan een week te gaan tot de opening van het collegejaar worstelen mbo, hbo en wo met het coronaproof maken van hun onderwijs. De anderhalvemeterregel vervalt, maar daarvoor in de plaats komen bezorgde docenten en het moeten aanbieden van online onderwijs.

Een vrolijk beeld van de introductieweek van de Radboud Universiteit en Hogeschool in de binnenstad van Nijmegen. Sommige docenten plaatsen hun vraagtekens bij de heropening van het hoger onderwijs. Beeld Marcel van den Bergh
Een vrolijk beeld van de introductieweek van de Radboud Universiteit en Hogeschool in de binnenstad van Nijmegen. Sommige docenten plaatsen hun vraagtekens bij de heropening van het hoger onderwijs.Beeld Marcel van den Bergh

‘Er is een groep die de regels te streng vindt en groep die ze niet streng genoeg vindt’, vat Han van Krieken, rector van de Radboud Universiteit (Nijmegen), de discussie samen. Veel docenten zijn vooral blij studenten en collega’s weer te kunnen zien, anderen vinden het simpelweg niet veilig genoeg.

Zo kondigde universitair docent Matt Cornell van de Universiteit van Amsterdam (UvA) vorige week in een open brief zijn ontslag aan. Hij vreest dat docenten en studenten met gezondheidsrisico’s de dupe worden van de versoepelingen. Universitair docent Femke Nijboer (Universiteit Twente) pleitte in een column voor een vaccinatieplicht voor studenten.

De kritische docenten staan niet alleen; zowel het OMT als de GGD vinden dat de opening te vroeg komt. Hoewel de anderhalvemeterregel komt te vervallen, wordt niet alles als vanouds. In de gangen geldt een mondkapjesplicht en in collegezalen een maximale groepsgrootte van 75.

Extra maatregelen

Sommige universiteiten kiezen ervoor de bezorgde docenten tegemoet te komen met extra maatregelen. Zo voert de Universiteit van Twente buiten de klaslokalen de anderhalvemeterregel in. Ook geven verschillende onderwijsinstellingen docenten ruimte om maatregelen te treffen. Bij het mbo in Utrecht kunnen docenten aangeven dat in hun les mondkapjes moeten worden gedragen. ‘De docent is daarin zelf aan zet, die moet zich veilig voelen’, aldus bestuursvoorzitter Joany Krijt. ‘Het komt aan op maatwerk’, zegt Annelies van Dijk, woordvoerder van de UvA. Een spatscherm voor docenten behoort tot de mogelijkheden.

De mate van vrijheid verschilt per onderwijsinstelling. Een docente aan de Utrechtse universiteit - ze wil niet met haar naam in de krant uit vrees voor gedoe - kreeg te horen dat ze studenten niet kan vragen mondkapjes te dragen of testbewijzen te laten zien. Wel mag ze eisen dat studenten anderhalve meter afstand van haar bewaren en ze verbieden om ‘zich te verplaatsen’ in het lokaal. Ze vindt het onvoldoende en heeft een verzoek ingediend om online te mogen lesgeven. Dat verzoek is nog in behandeling.

Elke poging om angstige studenten en docenten tegemoet te komen, levert nieuwe problemen op. Zo werd vorige week een motie aangenomen die het recht op online onderwijs voor kwetsbare studenten verzekert en ondertussen worstelen instellingen met de uitvoering. ‘Volledig online onderwijs naast fysiek onderwijs aanbieden kan simpelweg niet, met de werkdruk die al zo hoog is’, zegt Laurens van der Velde, woordvoerder van Universiteit Twente. ‘Als je niet op de universiteit kan zijn, betekent dat we je niet in alle gevallen een goed programma kunnen aanbieden.’

Testen voor toegang


Bij het ministerie ligt nog een optie op de plank waarmee in één klap aan de wensen van de bezorgde docenten en studenten tegemoet kan worden gekomen: Testen voor Toegang. Wettelijk is het mogelijk, maar ook daar zitten praktische haken en ogen aan. Onderwijsinstellingen moeten studenten die zich niet willen laten testen alsnog onderwijs aanbieden, fysiek óf online, en medezeggenschapsorganen moeten het testen voor toegang kunnen weigeren.

Bovendien, stelt de Vereniging van Universiteiten (VSNU), zijn onderwijsinstellingen niet ingericht op het één voor één controleren van mensen. ‘Instellingen willen wel, maar het is heel moeilijk uitvoerbaar’, zegt woordvoerder Femke van Zijst. Het Ministerie van Onderwijs (OCW) laat weten dat het deze optie verder voorbereidt.

Eén uitdaging nam het ministerie wel weg: bij grootschalige tentamens en toetsen vervalt de maximale groepsgrootte van 75 personen vanaf eind september. Maar anderhalve meter afstand moet wél ‘strikt worden aangehouden’, aldus een woordvoerder. De vraag is of onderwijsinstellingen daar de ruimte voor hebben, of dat ze moeten uitwijken naar tentamenlocaties buiten hun campus.

Meer over