nieuws

Spanning Oost-Oekraïne loopt op na dreigende taal Rusland

Nadat Moskou de afgelopen weken een groot aantal extra pantserwagens, raketten en gevechtshelikopters naar de grens met Oekraïne heeft gedirigeerd, voerde Rusland de spanningen vrijdag nog verder op.

De Oekraïense president Zelenski bezoekt Oost-Oekraïne. Beeld EPA
De Oekraïense president Zelenski bezoekt Oost-Oekraïne.Beeld EPA

Het Kremlin zei dat een geweldsuitbarsting in het oosten van Oekraïne de Russen er toe zou verplichten de eigen burgers in die regio te beschermen. Lees: het zou dan militair moeten ingrijpen.

In een vrijdag uitgegeven verklaring zei Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov dat Oekraïne vooral niet moet proberen de gebieden terug te veroveren waar pro-Russische separatisten sinds 2014 met steun van Rusland hun eigen republiekjes hebben uitgeroepen. ‘Het Kremlin vreest dat de burgeroorlog in Oekraïne op het punt van herbeginnen staat’, zei Peskov. ‘En als die burgeroorlog oplaait in de buurt van onze grenzen, zien wij dat als een bedreiging voor de veiligheid van de Russische Federatie.’

Sinds het uitbreken van de oorlog in 2014, toen Rusland het Oekraïense schiereiland de Krim annexeerde, is er eigenlijk nooit sprake geweest van vrede in de grensregio tussen beide landen. Bij gevechten tussen de rebellen en het Oekraïnse leger vielen de afgelopen jaren ruim 13 duizend slachtoffers.

In 2020 zorgde een broos akkoord over een wapenstilstand ervoor dat het iets stiller werd aan het front, maar die hoop op vrede is in de afgelopen weken vervlogen toen het geweld opnieuw intensiveerde. Sinds begin januari zijn al 23 Oekraïense militairen langs de frontlinie gesneuveld, terwijl in 2020 over het hele jaar vijftig militairen omkwamen.

Extra materieel

Bovendien stuurde Moskou de afgelopen weken een groot aantal extra eenheden naar de grens met Oekraïne. Volgens de Russen is dat extra materieel slechts bedoeld voor militaire oefeningen – Moskou houdt stug vol geen rol te spelen in de oorlog tussen Oekraïne en de separatisten in het oosten van het land, ook al zijn die rebellen zeer pro-Russisch – maar Kiev ziet een duidelijk verband tussen die troepenverplaatsingen enerzijds, en het toenemende geweld in de rebellengebieden anderzijds.

Oekraïne is overigens niet de enige die dat verband ziet. Eerder deze week maande de Duitse bondskanselier Angela Merkel Poetin die troepenversterking weer ongedaan te maken en vrijdag voegde het Witte Huis daaraan toe dat de Russische acties ook vanuit de Verenigde Staten nauwgezet in de gaten worden gehouden.

Lidmaatschap van de Navo

Hoewel Oekraïne de situatie vooralsnog probeert te de-escaleren door militair ingrijpen te vermijden – het wil de Russen geen reden geven al die extra troepenmachten daadwerkelijk te gebruiken – voerde president Volodymyr Zelenski dinsdag wel een telefoongesprek met Navo-chef Jens Stoltenberg. Zelenski herhaalde in dat gesprek zijn wens zo snel mogelijk toe te treden tot het militaire bondgenootschap. Uit die toenaderingspoging valt op te maken dat Oekraïne iedere hoop op een akkoord met de separatisten en hun beschermheren in Moskou heeft opgegeven.

In datzelfde gesprek verzekerde Stoltenberg de Oekraïense president er overigens van dat de Navo vierkant achter de ‘soevereiniteit en de territoriale integriteit van Oekraïne’ staat. Ook Josep Borrell, de buitenlandcoördinator van de Europese Unie, sprak eerder de ‘onwrikbare steun’ van de EU voor Oekraïne uit.

Zo’n steunbetuiging betekent alleen niet dat Oekraïne ook daadwerkelijk toegelaten zal worden tot de Navo. Als het immers lid wordt van het bondgenootschap, zijn de andere Navo-landen verplicht Oekraïne bij te staan in het geval van een militaire aanval op zijn gebied, wat in dit specifieke geval zou leiden tot een rechtstreeks conflict met kernmogendheid Rusland.

Meer over