reportage

Spaanse YouTube-sterren vluchten voor de belastingen naar Andorra, tot woede van de achterblijvers

YouTube-ster Julio Corbacho toont bij zijn huis van 1 miljoen euro in Andorra een miniatuurversie van de gele Porsche die hij bezit. Beeld César Dezfuli
YouTube-ster Julio Corbacho toont bij zijn huis van 1 miljoen euro in Andorra een miniatuurversie van de gele Porsche die hij bezit.Beeld César Dezfuli

Jonge Spaanse internetsterren strijken neer in het dwergstaatje Andorra, waar ze veel minder belasting betalen. Van de woedende reacties uit hun geboorteland trekken ze zich niets aan. ‘Alles wat ik heb, heb ik zelf verdiend.’

1 miljoen euro betaalde de Spaanse YouTube-ster Julio Corbacho (27) voor het uitzicht uit zijn werkkamer, hoog in de bergen rond Andorra la Vella. En wat een uitzicht is het, met twee imposante bergen die de wolken kussen en, helemaal linksonder, de grijze daken van de piepkleine hoofdstad van piepklein Andorra.

‘Weet je: tijdens het werken kijk ik er eigenlijk nooit naar’, laat Corbacho vallen als zijn bezoek klaar is met de lofzang. ‘Ik ben veel te gefocust op mijn beeldscherm.’

Corbacho verhuisde niet voor het uitzicht naar Andorra, maar voor de belastingen. Of preciezer: om zo min mogelijk belasting te betalen. Dat lukt prima in het anachronistische prinsdom in de Pyreneeën, ingeklemd tussen Frankrijk en Spanje. Juist dankzij die strategische ligging wist het land onafhankelijk te blijven; beide machtige buren staan in voor de onafhankelijkheid van Andorra.

Het leverde een unieke staatsinrichting op, met twee wonderlijke (ceremoniële) staatshoofden: een Spaanse bisschop en de president van Frankrijk, nu Emmanuel Macron, die zich dus ook co-prins van Andorra mag noemen. Lid van de Europese Unie is het Catalaanstalige land niet, wel bestaat er een douane-unie tussen de EU en Andorra. De euro is het nationale betaalmiddel.

Het extreem gunstige belastingklimaat is één van de weinige dingen waar Andorra om bekendstaat, samen met de historisch grote nederlagen van het nationale voetbalelftal. Een schamele 10 procent draag je af in de hoogste belastingschijf, tegenover 47 procent in Spanje. Het zette de afgelopen jaren de vlucht in gang van vele tientallen bekende(re) jonge Spanjaarden naar de dwergstaat. Het Spaanse medium El Español kwam al tellend tot tachtig vertrekkers, waarvan de helft YouTubers en influencers. En dat zijn alleen de namen die bekend zijn bij het grote publiek.

Corbacho op zijn werkplek met uitzicht op de bergen.	 Beeld César Dezfuli
Corbacho op zijn werkplek met uitzicht op de bergen.Beeld César Dezfuli

Gouden Porsche Panamera

Vooral de verhuizingen van de YouTubers en influencers – alles wordt gefilmd – leiden tot oprispingen van woede in de Spaanse pers en politiek. Ze hebben geen ethisch besef, klinkt het. Ze zijn niet solidair met de minder gefortuneerden. ‘Vaderlandsliefde bewijs je met je belastingaangifte’, haalde een woordvoerder van de regerende sociaal-democraten uit.

Het maakt de internetsterren huiverig om de media te woord te staan, op een enkeling als Julio Corbacho na. ‘Alles wat ik heb, heb ik zelf verdiend. De kritiek doet me niets.’

Met zijn 420 duizend volgers deelt hoe hij eet, sport, met vrienden rondhangt. Iedere dag is hij twaalf uur kwijt aan het produceren van zijn video’s, naar eigen zeggen zonder in de laatste zes jaar ook maar een dag vrij te nemen. Het legt hem geen windeieren: naast zijn riante woning schafte hij een gouden Porsche Panamera Turbo S aan. Die staat nog in Barcelona, verontschuldigt hij zich, de plaats waar zijn vriendin onlangs een borstvergroting onderging. Ook dat deelde hij met ‘de familie’, zoals hij zijn volgers noemt.

Denk niet dat al het geld opgaat aan uiterlijk vertoon. Hij investeert het ook, in start-ups en cryptovaluta, en in het maken van nog betere video’s natuurlijk. Dat was allemaal niet mogelijk geweest in zijn geboorteland, dat hij twee jaar geleden daarom verliet. Hij vergelijkt de belastingdruk in Spanje met ‘het afknippen van de vleugels van een vogel’. ‘Hoe hard die daarna ook wappert met wat rest van zijn vleugels, vliegen lukt niet meer.’

Nog meer dan de hoogte van de Spaanse belastingen, stoort Corbacho zich aan hoe het geld wordt besteed. ‘Aan de gezondheidszorg en het onderwijs, zeggen ze. Een leugen.’ Drie maanden wacht je er op een röntgenfoto, moppert hij. In Andorra is alles snel en gratis. ‘En daar betalen we maar 10 procent belasting voor.’ Nee, zegt hij: in Spanje zorgen de politici vooral goed voor zichzelf. Dan kun je maar beter je vleugels uitslaan.

null Beeld

‘Ongefundeerde heksenjacht’

In reactie op de boosheid in eigen land sprak de Spaanse premier Pedro Sánchez half april zijn Andorrese collega Xavier Espot aan, in de marge van een internationale top in het prinsdom. Espot lijkt niet van zins de belastingen te verhogen. ‘Een ongefundeerde heksenjacht’, noemde hij eerder het lawaai vanuit de grote buur. Andorra, een belastingparadijs? Hoe komen ze erbij.

Formeel klopt dat. In 2018 schrapte de Europese Unie het land als belastingparadijs na onder meer het schrappen van het bankgeheim en het verzwaren van de belastingen voor bedrijven. Drie jaar eerder bereikten Spanje en Andorra al een akkoord om dubbele belasting te voorkomen. Tot dat moment moesten Spaanse emigranten vier jaar lang belasting in hun land van herkomst blijven betalen voor ze de fiscale hemel bereikten.

Het akkoord uit 2015 maakt de gang naar Andorra vele malen lucratiever. Wie verhuist, is nu in één klap van het Spaanse belastingjuk af. Wel ben je verplicht om het grootste gedeelte van het jaar in de Pyreneeën te verblijven. Podemos, de socialistische coalitiepartner in Spanje, wil de belastingvlucht nu ontmoedigen door Andorra buiten de EU om opnieuw aan te merken als belastingparadijs. In dat geval moeten Spanjaarden weer jaren dubbel belasting betalen.

Bevolkingsgroei

In Andorra hopen ze dat het zover niet komt. Sinds 2015 groeide de bevolking (relatief gezien) flink, van 72 tot 78 duizend inwoners begin dit jaar. Op woningsite Idealista verdubbelde het aantal zoekopdrachten in het prinsdom vorig jaar. Het effect is zichtbaar in het centrum van Andorra la Vella, ‘de oude’, waar niet aan het geluid van de werkplaats is te ontsnappen en de ene na de andere luxewoontoren verrijst.

Yogender Kumar Sonejee voor de goedkope sigaretten in zijn winkel in Andorra la Vella.  Beeld César Dezfuli
Yogender Kumar Sonejee voor de goedkope sigaretten in zijn winkel in Andorra la Vella.Beeld César Dezfuli

‘De belastingen zijn het enige wat we hebben’, zegt Yogender Kumar Sonejee (63), die in zijn winkel in de grote winkelstraat sloffen sigaretten verkoopt. ‘Er is hier verder niets. Geen theater, alleen een bioscoop van niks.’

Zijn tabak is een van de toeristentrekkers van La Vella, dat dankzij de lage btw in het land wel wat wegheeft van een luchthaven in de openlucht. Voor Spanjaarden (en Fransen) is het goedkope winkelen een belangrijke, zo niet de belangrijkste reden om naar Andorra af te reizen. De parfumerieën, die de helft van het winkelaanbod lijken te beslaan, spelen er handig op in. Op hun parfums staan twee prijzen: één die de klant in Spanje betaalt, en de veel goedkopere die de Andorrezen hanteren.

Het belastingklimaat brengt Andorra welvaart: per hoofd van de bevolking is het rijker dan Spanje en de werkloosheid is lager dan in Nederland. Maar de afhankelijkheid van toerisme, retail en de omvangrijke bankensector, samen goed voor 80 procent van de inkomsten, maakt het land ook kwetsbaar. Andorra probeert zijn economie daarom te verbreden, door buitenlandse technologiebedrijven en andere start-ups te lokken.

De nieuwe woontorens onttrekken steeds meer het zicht op de bergen.  Beeld César Dezfuli
De nieuwe woontorens onttrekken steeds meer het zicht op de bergen.Beeld César Dezfuli

De lage belastingen zijn daarin onmisbaar. Laia Guri (23) ziet dan ook geen reden om aan het Spaanse geklaag gehoor te geven. Van de YouTubers ziet ze alleen hun glimmende auto’s, zegt de serveerster in het centrale park van de hoofdstad, een van de weinige resterende plekken waar de nieuwe woontorens het zicht op de bergen niet belemmeren. ‘Ik zie niets slechts in hun komst. Het is geen zwart geld en Andorra profiteert er goed van.’

Het is de reden dat YouTuber Corbacho zich geen enkele zorgen maakt. ‘Als ze de belastingen verhogen, vlucht de rijkdom het land uit.’ Voorlopig zit hij goed in Andorra, waar het in de winter fijn skiën is, het zo veilig is dat hij zijn gouden auto vaak niet op slot zet, en het YouTube-wereldje gestaag groeit. ‘Of je komt ook, of je blijft alleen achter.’

Meer over