Spaanse 'Tea Party' probleem voor Rajoy

De Spaanse premier Rajoy is dit weekeinde in de problemen gekomen door de ruk naar rechts die hij onder druk van zijn meest conservatieve aanhang heeft ingezet.

MADRID - In Bilbao gingen afgelopen zaterdag meer dan honderdduizend Baskische nationalisten de straat op om te protesteren tegen invallen en arrestaties door de Spaanse politie in Baskenland. In gisteren gepresenteerde peilingen verliest de regerende conservatieve partij bovendien voor het eerst sinds jaren zijn plaats als grootste partij als gevolg van een wetsvoorstel dat de abortus in Spanje opnieuw wil verbieden.

Boze ultraconservatieve kiezers van de regeringspartij - inmiddels al bestempeld als de Spaanse variant van Tea Party - hebben daarmee de politieke tegenstellingen verscherpt.

De demonstratie in Bilbao zaterdag was een van de grootste demonstraties ooit gehouden door Baskische nationalisten. Activisten betuigden steun aan de honderden gevangenen die vastzitten in Spaanse gevangenissen vanwege hun hulp aan de terreur-activiteiten van de afscheidingsbeweging ETA. De ETA kondigde in 2011 een 'definitief stopzetting van zijn gewapende activiteiten' af. Het leek een kwestie van tijd of de groep zou zijn definitieve opheffing aankondigen.

Na jaren van relatieve rust liepen de spanningen afgelopen week op. Onder druk van het meest conservatieve deel van zijn partij liet de regering Rajoy arrestatieploegen van de Guardia Civil in Baskenland uitrukken. Bij invallen werden acht aanhoudingen verricht van activisten die zich inzetten voor ETA gevangenen, onder wie twee advocaten. Zij worden verdacht van 'terreuractiviteiten'.

Aanleiding voor het optreden was opmerkelijk genoeg een eerdere bijeenkomst van 74 ex-gevangenen waar juist steun werd betuigd aan het besluit om definitief het geweld af te zweren. Dat geldt als een belangrijke stap voor definitieve opheffing van de ETA. Maar het iets te feestelijke karakter van de vergadering, die bovendien plaatsvond in een voormalig slachthuis, joeg radicaal-conservatief Spanje de gordijnen in. Media als het dagblad La Razón spraken schande dat de rechter de bijeenkomst niet had verboden. Minister van binnenlandse zaken Jorge Fernández Díaz verklaarde met een verbeten trek om de mond dat hij de bijeenkomst 'walgelijk' vond.

Het is de tweede maal in korte tijd dat de regering Rajoy 'hard' optreedt. Vorige maand presenteerde de regering het wetsontwerp om abortus slechts onder strikte voorwaarden toe te staan. Het meest conservatieve deel van de Spaanse katholieke kerk en de ultranationalistische Marine Le Pen spraken waarderende woorden uit voor het plan. Maar zelfs in Rajoys eigen partij is erop aangedrongen het voorstel te herzien.

Ook electoraal lijkt de premier op het verkeerde paard te hebben gegokt. Het dagblad El País publiceerde gisteren een peiling waaruit bleek dat de conservatieve regeringspartij voor het eerst sinds jaren is ingehaald door de socialistische oppositie als er nu verkiezingen zouden worden gehouden.

De druk op premier Rajoy om concessies te doen aan radicaal-rechts in Spanje is niettemin groot. Anders dan in de rest van Europa bevindt de boze, nationalistische, ultra-katholieke en zwaar conservatieve kiezer zich in de regeringspartij zelf. In die kringen is Rajoy - met zijn weinig slagvaardige regeerstijl - nooit bijster populair geweest. De oplopende spanningen rond een mogelijk referendum voor de afscheiding van de regio Catalonië zorgt daarbij voor groeiende kritiek dat de premier het land dreigt te verkwanselen. De spreekbuizen van kwaad en radicaal Spanje lieten de afgelopen weken dan ook regelmatig van zich horen. Behalve minister Fernández Díaz - verklaard aanhanger van de katholieke Opus Dei beweging - waren dat voormalig premier José María Aznar en de ex-presidente van de regio Madrid, Esperanza Aguirre. Hardnekkig blijft het gerucht de ronde doen dat de laatste graag de positie van Rajoy overneemt, mocht dat nodig blijken.

undefined

Meer over