analyseVerkiezingsprogramma SP

SP wil het fundamenteel anders doen, maar de ‘detailtjes’ ontbreken

Aan grote plannen geen gebrek in het SP-verkiezingsprogramma: een hoger minimumloon, de euro weg, het zorgstelsel op de schop, de AOW-leeftijd naar 65 jaar, plus gratis kinderopvang én internet. Kwetsbaar voor kritiek blijft de partij ook: net als in 2017 ontbreken ‘detailtjes, dingetjes en cijfertjes’.

De SP wil af van de euro, en terug naar de gulden. Hoe dat moet is in het SP-programma (nog) niet uitgewerkt. Het is een bouwsteen voor een bouwplan dat later zal volgen.Beeld REUTERS

De SP straalt zelfvertrouwen uit. ‘De neoliberale wolken trekken over, nu is de tijd voor verandering’, schrijft de partij in het voorwoord van het SP-conceptverkiezingsprogramma Stel een daad. ‘Hier en daar schaven’ is dan ook niet genoeg, vindt de partij van Lilian Marijnissen. ‘We maken fundamentele keuzes.’

Daar is geen woord aan gelogen. De SP komt met voorstellen die niet alleen Nederland, maar ook Europa radicaal veranderen. En dat in amper 30 pagina’s. Ter vergelijking: D66 had dit weekend ruim 200 pagina’s nodig om veel minder ingrijpende voorstellen uit de doeken te doen in haar programma.

Gratis kinderopvang

De SP wil bovenal dat Nederland zich ‘uit de crisis investeert’. Op een miljard meer of minder wordt daarbij niet gekeken. De salarissen in de publieke sector gaan omhoog, het minimumloon en de uitkeringen stijgen met zo'n 40 procent, de verhuurdersheffing en winstbelasting voor woningcorporaties verdwijnen, de AOW-leeftijd wordt weer 65 jaar en iedereen krijgt gratis kinderopvang en internet.

Daarnaast pleit de SP opnieuw voor een ingrijpende stelselwijziging in de zorg. Alle zorgverzekeraars moeten verdwijnen. In de plaats daarvan komt een Nationaal Zorgfonds, met daaraan gekoppeld een inkomensafhankelijke zorgpremie en geen eigen risico.

Dat hetzelfde voorstel bij de verkiezingen van 2017 slecht uitpakte voor toenmalig partijleider Emile Roemer, lijkt de SP niet te deren. Van links tot rechts klonk destijds de kritiek dat het plan amper uitgewerkt was. Roemer sloeg terug met het verwijt dat zijn tegenstanders alleen maar met ‘detailtjes, dingetjes en cijfertjes’ bezig waren, maar de kiezer bleek uiteindelijk niet overtuigd. De SP verloor een zetel.

Het is de vraag of de nieuwe partijleider Lilian Marijnissen meer munitie heeft. Vier jaar na de eerste aankondiging is het Nationaal Zorgfonds nog steeds niet verder uitgewerkt. 

Bouwstenen

De SP schrijft nu in een begeleidend persbericht vooral ‘bouwstenen’ aan te willen leveren voor ‘een fundamenteel andere samenleving’. Het precieze bouwplan volgt later. Dat geldt ook voor de drastische hervormingen van de EU die de SP voor ogen heeft.

 De partij van Marijnissen is er inmiddels van overtuigd dat de euro ‘niet houdbaar’ is. ‘Vasthouden aan de huidige euro gaat ten kosten van onze economie, maar ook die van de landen in het oosten en zuiden van Europa’, zo staat in het programma.

Hoe de euro precies afgeschaft moet worden, blijft onduidelijk. ‘De landen met meer vergelijkbare economieën moeten voorbereidingen treffen voor de ontwikkeling van een nieuwe munt’, aldus de SP. Welke landen dat zijn – en of bijvoorbeeld Frankrijk daar ook bij hoort – meldt de partij niet. Tegenstanders zullen er ongetwijfeld naar vragen.

Europese Commissie

Dat schrikt de SP blijkbaar niet af. De partij stelt wederom voor om de Europese Commissie af te schaffen, ook al kwam de partij bij de Europese verkiezingen van 2019 nog in het nauw door dat voorstel. Tegenstanders wilden toen onder andere weten wat het Europees Parlement nog moest als er geen Europese Commissie meer is. In het nieuwe verkiezingsprogramma luidt het antwoord van de SP: ‘Het Europees parlement kan een plek worden waar parlementariërs van de lidstaten elkaar ontmoeten en afspraken maken.’

Tegelijkertijd hoopt de SP wel dat er een Europese oplossing komt voor het asiel- en immigratievraagstuk, een thema dat de partij al langer splijt. Een deel van de achterban wil een ruimhartig beleid, een ander deel niet. Het verkiezingsprogramma gaat een keuze tussen die twee stromingen uit de weg. De oplossing: ‘Vluchtelingen die niet veilig in de regio terecht kunnen verdelen we over de EU-lidstaten.’

Ook bij dit thema kan de SP erop rekenen dat tegenstanders tijdens de verkiezingscampagne met sardonisch genoegen zullen doorvragen naar de details. Roemer kwam daar in het verleden niet altijd goed uit. Aan Lilian Marijnissen de taak om het beter te doen.

De SP heeft als eerste partij ook de conceptkandidatenlijst voor de komende verkiezingen bekendgemaakt. Marijnissen wordt lijsttrekker. SP-Kamerlid Renske Leijten is net als in 2012 en 2017 de nummer 2. Daarna volgen zittende Kamerleden. De hoogste nieuwe binnenkomer staat op plek 10. Dat is Jimmy Dijk, nu SP-fractievoorzitter in de gemeenteraad van Groningen. In de peilingen scoort de SP op dit moment tussen de acht en elf zetels. 

Aanvullingen & verbeteringen: in een eerdere versie van dit artikel stond dat de SP in de verkiezingen van 2017 tien zetels verloor. Dat klopt niet, correct is: 1.

Meer over