SP'er Roemer bespeelt Carré, maar Rutte haalt echt uit

Cohen (PvdA) had het wederom moeilijk, Rutte (VVD) pakte Balkenende (CDA) aan, en de verrassing was Emile Roemer (SP)...

Van onze verslaggever Ron Meerhof

Amsterdam Niet de aangekondigde revanche van PvdA-leider Job Cohen, maar een verrassend sterk optreden van SP-leider Emile Roemer kleurde het derde grote verkiezingsdebat tussen lijsttrekkers. Met het aanhoudend zwak opereren van Cohen riskeert de PvdA inmiddels dat de strijd om het leiderschap op links weer open komt te liggen.

In de laatste peilingen zakt de PvdA en lijken de SP en GroenLinks daarvan te profiteren. Het RTL4-debat in Carré zal die trend niet doen keren. De kijkers kozen Rutte als de grote winnaar (23 procent), gevolgd door GroenLinks-leidster Halsema (13 procent) en Roemer (12 procent). Pas daarna volgden Cohen en CDA-leider Balkenende met 11 procent.

Cohen oogde wederom gespannen en onzeker. Hij versprak zich geregeld, moest deels het antwoord schuldig blijven op een vraag die hem drie dagen eerder ook al werd gesteld. De inkomensafhankelijke premie voor de zorg zal een plafond van 1.600 euro krijgen, maar verder moet die maatregel nog worden ingevuld.

Pas aan het einde van het debat wist Cohen de doem een beetje van zich af te schudden. Nadat uitgerekend GroenLinks-leidster Halsema, erkend ervaren dossiervreter, een bedrag niet paraat had, was het Cohen die de herkansing kreeg. Die noemde het bedrag zonder aarzelen en voegde er tongue in cheek aan toe: ‘Het is ongelooflijk belangrijk dat wij deze bedragen uit ons hoofd kennen.’

Tijdens een felle aanval van CDA-leider Balkenende op het zorgbeleid van de PvdA was het opmerkelijk genoeg Roemer die Cohen te hulp schoot. ‘U durft nogal, door anderen de maat te nemen’, voegde hij Balkenende toe. ‘U kleedt zelf de zorg uit!’

Toen Roemer zelf het programmaonderdeel ‘lastige vragen’ kreeg voorgelegd, sloeg hij zich daar met humor en charme doorheen. Hij was stellig en vloeiend in zijn verdediging van het SP-verkiezingsprogramma, debiteerde tussendoor een oneliner (‘De SP is geen partij van breekpunten maar van maakpunten’) en sloot af met een opmerking die een lachsalvo veroorzaakte, vooral door de olijke mimiek waarmee hij werd uitgesproken: ‘We zijn vandaag gestegen naar elf zetels. Ik ben nu acht weken bezig. U kunt me van alles verwijten maar niet dat ik te vroeg heb gepiekt.’

Het was een van de weinige los ogende momenten in een verder tamelijk statisch debat. Dat leek te worden verergerd door de zeer strakke opzet met steeds korte spreektijd, in combinatie met de voelbaar grote spanning bij de lijsttrekkers.

Rutte, nog steeds ver voor in de peilingen, wist zijn positie weer te consolideren. Een derde uitdaging van Balkenende om de hypotheekrenteaftrek, net als Balkenende zelf, tot breekpunt te maken, sloeg de VVD-leider nu hard af.

‘Ik hou me aan mijn afspraken’, zei Rutte. ‘Maar hoe zit het met uw betrouwbaarheid? U voerde een generaal pardon uit, en de Bosbelasting. U wordt onderhand gezien als een verkoper die langs de deur gaat met politieke woekerpolissen!’ Balkenende: ‘Zozo, da’s een forse.’ Rutte, met een strak gezicht: ‘Zeker’.

Na die wisseling was het Roemer die de schijnwerper op zich wist te richten en van het publiek hoorbaar instemming oogstte: ‘Dit is een wedstrijdje ver plassen. U bent allang in ondertrouw!’

D66-leider Pechtold viel Rutte hard aan op diens standpunt over de woningmarkt. ‘U heeft niet het lef te hervormen’, aldus Pechtold. Hij zei niet te zullen deelnemen aan een kabinet dat de hypotheekrenteaftrek ongemoeid laat. Daarmee maakte hij in een klap een eind aan speculaties over een eventueel VVD-CDA-D66 kabinet.

Balkenende, iets in de lift in de peilingen, debatteerde agressief en zelfverzekerd. Daarmee bracht hij in het begin van het debat vooral Cohen uit zijn evenwicht.

Dat doorbijten is overigens een potentieel riskante strategie. Cohen heeft het zichtbaar moeilijk. Veel kiezers houden niet van tegenstanders die dan doorbijten.

Maar Balkenende vecht voor zijn politieke leven en moest zelf ook incasseren. De zittend premier moest als laatste de reeks ‘lastige vragen’ beantwoorden, probeerde die te ontwijken en had er hoorbaar moeite mee toen hem dat nogal stellig werd belet. Onder het herhaalde verwijt van onduidelijkheid verstrakte zijn gezicht in tv-close up tot een grimas.

Binnenland Pagina 9

Meer over