Sovjet-wapentest veroorzaakte pokken

Dat de Sovjet-Unie decennialang op grote schaal biologische wapens produceerde en testte, was al bekend. Of de wapens ook effectief waren, bleef altijd geheim....

Dit blijkt uit een rapport van prof. Alan Zelicoff en zijn team van het Monterey Institute for International Studies. Tien inwoners van het stadje Aralsk, aan het Aralmeer in het huidige Kazachstan, werden ziek. Drie van hen overleden. Binnen twee weken werden vijftigduizend mensen ingeënt. Het incident werd geheim gehouden, zoals alle rampen in de Sovjet-Unie.

De gebeurtenis in Aralsk vormt het eerste duidelijke bewijs voor het bestaan van een pokkenvirus dat zich door de lucht kan verplaatsen en in een wapen gebruikt kan worden. Tot nog toe was alleen besmetting door lichamelijk contact bekend. Om een aanval met pokken tegen te gaan, moet het vaccinatieprogramma tegen de ziekte, die sinds 1979 niet meer is voorgekomen, worden hervat.

Eind augustus 1971 voer een onderzoeksschip de haven van Aralsk in het huidige Kazachstan binnen. De biologen aan boord hadden de vispopulatie in het Aralmeer onderzocht. In Aralsk aangekomen, werd een van de opvarenden, een 24-jarige biologe, ernstig ziek. Ze bleek besmet met een zeer ernstige vorm van pokken, een ziekte die op dat moment niet meer voorkwam in de Sovjet-Unie. Ze stak negen anderen aan, onder wie haar docente en twee kleuters, die overleden.

Volgens een gepensioneerd KGB-generaal, die de veiligheid rond de testen regelde, was het schip binnen de verboden zone rond het testeiland Vozrozjdenije geweest. De biologe heeft het virus in de zone ingeademd.

Vozrozjdenije ligt midden in het Aralmeer en was jarenlang het belangrijkste testgebied voor biologische wapens in de Sovjet-Unie. Amerikaanse onderzoekers vonden er in 1997 nog sporen van antrax.

Meer over