BeeldvormersArno Haijtema

Soms zou je verlangen dat ook in Nederland vrouwen van Femen hun milde shock-and-awe zouden uitvoeren

Een lid van de feministische protestbeweging Femen wordt gearresteerd voor het Madrileense kantoor van de extreem-rechtse partij Vox. Beeld Juan Medina / Reuters
Een lid van de feministische protestbeweging Femen wordt gearresteerd voor het Madrileense kantoor van de extreem-rechtse partij Vox.Beeld Juan Medina / Reuters

Op de dag dat Nederland de doden van de Tweede Wereldoorlog herdacht, boekte de Spaanse extreem-rechtse partij Vox bij regioverkiezingen in Madrid een klinkende overwinning. 9 procent behaalde Vox, dat zich keert tegen klimaatmaatregelen, coronamaatregelen en immigratie. Met haar vakbond Solidaridad voor werkgevers én werknemers lonkt de partij opzichtig naar het politieke erfgoed van fascistisch dictator Franco.

Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet moet van die uitslag met een mengeling van afgunst en instemming hebben kennisgenomen. Afgunst, omdat zijn FvD bij de parlementsverkiezingen met ruim 5 procent van de stemmen de helft kleiner bleef dan Vox in Madrid. Instemming, omdat het gedachtengoed van Vox en FvD zo mooi overlappen en wortel schieten.

4 mei legde, behalve de ruk naar rechts in Madrid, ook een cultuurverschil bloot. Waar in Nederland de weerzin tegen Baudet zich voornamelijk manifesteert als uitgesproken afkeuring in de Tweede Kamer, ging de opkomst van Vox in Madrid vergezeld van opvallende straatprotesten van de feministische actiegroep Femen. De groep vecht met ‘sextremisme’ tegen patriarchale onderdrukking, dictators en fascisme, waarbij de borsten als wapen worden ingezet. Hun opmerkelijkste actie was op 4 mei bij een stembureau waar Vox-leider Rocio Monasterio zijn stem zou uitbrengen.

’s Ochtends ontblootten daar een paar vrouwen het bovenlijf, waarop de leus ‘Al fascismo, ni voto ni permiso’ stond gestift: stem noch toestemming voor fascisme. Ze schreeuwden leuzen, getuigen filmpjes op Twitter. Politieagenten waren er rap bij om hun aandeel te leveren aan de rituele, ongemakkelijke choreografie voor machthebbers en demonstranten. De stramme tango die volgt op het wettig gezien oneerbaar ontbloten van borsten in het openbaar. Het eindigt steevast met arrestaties en beboeting.

De strategie van Femen heeft ontegenzeggelijk een ontregelend effect. Het weerloos blote en kwetsbare in het straatbeeld, de schrille stemmen van de vrouwen, het ongemak van de mannelijke agenten veroorzaken precies de paniekreactie waarmee zij de kwalijke kanten van Vox onder het vergrootglas leggen.

De acties van Femen mogen een zekere voorspelbaarheid hebben, soms zou je verlangen dat ook in Nederland vrouwen van Femen hun milde shock-and-awe zouden uitvoeren. In Oegstgeest, waar het CDA statushouders met routebordjes wilde wegleiden uit een chique wijk. Met zachte hand, uiteraard, wilde de partij tegemoetkomen aan de zorgen van bewoners, door een van hen aldus verwoord in de Volkskrant van 4 mei: ‘Het is niet zo dat we denken dat er zo meteen allemaal moordenaars rondlopen, maar je weet nooit wat er gebeurt. Het zijn toch mensen met een rugzakje.’

Ook in Den Haag en Amsterdam valt zegenrijk werk te verrichten. Bij Baudet zelf, met zijn referentie aan nazi-ideeën over de deportatie van Joden naar Madagaskar (‘Wordt tijd dat we een escape-strategie ontwikkelen, vrienden. Madagascar (sic, red.) ofzoiets’, tweette Baudet op 27 april, in reactie op een bericht over migranten in Brussel.)

Een paar dagen later wekte hij woede onder politici over het tweeten van een bewerkte poster van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Daarop koppelt FvD 75 jaar vrijheid aan de coronamaatregelen: ‘Sinds maart vorig jaar worden de vrijheden, waar onze ouders voor hebben gestreden, steeds verder ingeperkt.’ Het Nationaal Comité reageerde summier op de poster van FvD. ‘Wij vinden het zeer ongepast’, zei een woordvoerder tegen de NOS.

Het rechtenvrije logo van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Beeld
Het rechtenvrije logo van het Nationaal Comité 4 en 5 mei.

Toch is het het comité zélf dat de gelegenheid schept om met het herkenbare rood-wit-blauwe logo aan de haal te gaan. ‘Wilt u de fakkel gebruiken op uw uitnodiging of in een advertentie? Het gebruik van de fakkel van 4 en 5 mei is rechtenvrij en kosteloos. De losse fakkel kunt u, ongeacht de afzender, altijd gebruiken’, schrijft het comité op zijn site, naast de downloadknop.

Het logo is in 1995 ontworpen door de Amsterdamse kunstenaar Ton Giesbergen. Ooit vertelde hij trots dat het ‘mijn sterkste logo’ is, ‘voor jong en oud en voor verdriet en vreugde, herinneringen en stilstaan’. Toenmalig koningin Beatrix zou het ontwerp een ‘onverbeterbaar symbool’ hebben genoemd. Giesbergen is in 2018 overleden en kan zich niet meer weren tegen het misbruik van zijn creatie. Wie moet dat dan doen? Misschien kan Femen, bij gebrek aan andere maatschappelijke beroering, even aanbellen bij het comité, als ze bij FvD zijn langs geweest?

Meer over