‘Sommige mensen zijn niet geschikt voor een pgb’

‘Inpikken van persoonsgebonden budgetten moet stoppen.’..

Van onze medewerkster Jet Bruinsma

‘Heel veel mensen met een zogenoemd persoonsgebonden budget (pgb) voor thuiszorg wéten niet eens dat ze zo’n budget hebben’, zegt Aline Saers. Zij is directeur van de belangenvereniging Per Saldo, waarbij 22 duizend houders van een pgb zijn aangesloten.

‘Zorginstellingen helpen een deel van de klanten die bij hen aankloppen niet zelf, maar sluizen hen door naar een bemiddelingsbureau. Dat bureau regelt dan, zonder dat de cliënt het weet, soms een hulpverlener en een op naam gesteld budget. Die bemiddelingsbureaus moeten als de bliksem overbodig worden gemaakt en het pgb moet terug naar zijn oorspronkelijke bedoeling. Die is dat een klant bewust voor een persoongebonden budget kiest om zijn eigen hulpverlener te betalen.’

Saers is niet verbaasd over het bericht gisteren in de Volkskrant dat er oncontroleerbare, soms malafide bemiddelingsbureaus zijn. ‘De eerste signalen bereikten ons al twee jaar geleden. De jeugdzorg en de geestelijke gezondheidszorg ontdekten het pgb als uitwijkmogelijkheid. Als het geld dat zij kregen van de zorgverzekeraars op was en zij dus geen zorg in natura meer konden leveren, adviseerden ze de klant een pgb aan te vragen. Deed de klant dat niet, dan kwam hij op een wachtlijst. Daarbij kon een bemiddelingsbureau helpen. Formeel is de hoogte van het pgb beperkt, maar in werkelijkheid wordt dat plafond telkens opgehoogd.

‘Of de klant ook in staat was om zo’n pgb te beheren, speelde bij de aanvraag geen rol. Maar het is nu eenmaal zo dat sommige mensen gewoon niet geschikt zijn om budgethouder te worden. Dat moeten we hardop durven zeggen. ‘

Veel bemiddelingsbureaus doen veel meer dan bemiddelen, weet Saers. Ze vragen ook de officiële indicatie voor de zorg aan, incasseren namens de cliënt het pgb-geld en beheren het budget. Dat doen ze tegen een soms ruime vergoeding, die wordt betaald uit het pgb. Dat gaat dus ten koste van de zorg.

Intussen hebben de klanten vaak geen idee van wat er namens hen wordt betaald. Per Saldo schat het aantal bemiddelingsbureaus op vierhonderd. Bij veertig daarvan zet de vereniging vraagtekens. ‘10 procent is veel te veel’, zegt Saers. Een zwarte lijst hanteert Per Saldo niet. Wel geeft zij advies als er vragen over bepaalde bureaus zijn. Een keurmerk voor bemiddelingsbureaus is in de maak.

Hoe kon een systeem dat in 1995 met gejuich werd ingevoerd, zo ontaarden?

‘Geen van de betrokken partijen nam zijn verantwoordelijkheid. De overheid was blij dat de wachtlijsten verdwenen. Het Centrum Indicatiestelling Zorg praat vaak niet met de klant persoonlijk, maar gebruikt elektronische formulieren. Zo wordt de indicatie met een druk op de knop geregeld.

‘De zorgkantoren worden niet geprikkeld om te controleren of het pgb goed wordt besteed, want het geld dat ze besparen, gaat naar de algemene kas van de AWBZ.’

Dit jaar gaat het iets beter, erkent Saers. De verzekeraars letten beter op. ‘Maar jammer genoeg is het nog steeds niet verplicht om het pgb rechtstreeks over te maken naar de budgethouder. Staatssecretaris Jet Bussemaker van Volksgezondheid heeft geen nieuwe maatregelen aangekondigd. Ja, ze komt vóór de zomer met een notitie. Het duurt allemaal te lang.’

Hoe vaak wordt er echt fraude gepleegd met het pgb?

‘Niet heel veel, is onze indruk. Maar oneigenlijk gebruik komt wel vaker voor. Als een budgethouder fraudeert moet zijn budget worden afgepakt, vind ik. En je mag zo iemand nooit meer een pgb geven.’

Meer over