Soestdijk was privé-huis in paleis

Stadhouder Willem III liet paleis Soestdijk bouwen als jachtslot. Het witte gebouw werd symbool voor de eenvoud van de Oranjes....

Van onze verslaggever Iñaki Oñorbe Genovesi

Een particulier huis in een paleis. Zo omschreef prins Bernhard het liefst paleis Soestdijk. Wie geeft de laatste koninklijke bewoner van Soestdijk ongelijk? Elke vorm van statige grandeur aan het paleis ontbreekt. Het witte gebouw is altijd het knusse buitenverblijf gebleven dat een prominente Amsterdammer rond 1650 liet bouwen.

Het was stadhouder Willem III die deze 'Hofstede aen Zoestdijck' voor 18.775 gulden opkocht. Het vormde (vermoedelijk) de basis van het jachtslot dat hij tussen 1674 en 1678 liet bouwen. Hij hoopte hier op herten en everzwijnen te kunnen jagen en van zijn voortdurende hoofdpijnen af te komen.

Wanneer Willem III het landgoed Het Oude Loo bij Apeldoorn verwerft, is het snel gedaan met de jacht op Soestdijk. Het paleis wordt meer en meer een plek waar stadhouder en familie hun zomerrust zoeken.

Tot de Fransen in 1795 Soestdijk als oorlogsbuit innemen en het tot staatseigendom uitroepen. Het paleis wordt een herberg, een paardenstalling en zelfs een dierentuin 'ter lering ende vermaak'. Wel zorgt koning Lodewijk Napoleon dat Soestdijk enigszins wordt opgeknapt.

De echte uitbreiding en verfraaiing volgt als Willem II het paleis van het Nederlandse volk krijgt geschonken. Als dank voor zijn inzet tijdens de Slag bij Waterloo. Soestdijk krijgt zijn twee karakteristieke vleugels aan weerszijden van het hoofdgebouw.

Willem II en zijn vrouw Anna Paulowna besluiten permanent in het paleis te gaan wonen. Drie bekende artsen concluderen immers dat Soestdijk gelet op 'de vrije lucht en het ontbreken van vermoeijend gedruisch' is te verkiezen boven Den Haag wanneer de twee kinderen krijgen.

Het is die rust die koningin Emma enkele decennia later verleidt Soestdijk, tot aan haar dood in 1934, als residentie te gebruiken. De koningin-moeder is ook degene die in het paleis elektriciteit laat aanleggen en zo Soestdijk de moderne tijd inloodst.

Dit is het paleis dat prinses Juliana en prins Bernhard in 1937 betrekken. De inrichting krijgen ze van de bevolking als huwelijkscadeau. Zij zullen er de rest van hun leven (met uitzondering van de oorlogsjaren) wonen.

Dit is de plek waar Juliana en Bernhard ruziën over de helderziende Greet Hofmans. WaarBeatrix huppelt bij de aankondiging van haar verloving. Waar Irene en Hugo Carlos de parlementaire weigering van hun huwelijk vernemen. Maar bovenal wordt het paleis het decor van dertig jaar lang defilés op 'de stoep van Soestdijk', zoals de koninklijke familie het bordes liefkozend noemt.

Soestdijk is ook het paleis waar Churchill en Roosevelt logeren, Pipo de Clown en Mammaloe op bezoek komen, het oranje-elftal in 1974 de polonaise danst. En Molukse jongeren op het laatste moment van een bestorming en een gijzeling worden afgehouden. Een stukje Nederlandse historie in de beslotenheid van eeuwenoude bomen.

Met de troonbestijging van koningin Beatrix verdwijnt Soestdijk uit beeld. Het paleis wordt nog slechts een tussenstop voor touringcars en fietsers. Die buiten de paleishekken halthouden om het witte gebouw te bekijken met de Soestervleugel ter linkerzijde en de Baarnsevleugel ter rechterzijde.

In die Baarnsevleugel heeft prins Bernhard tot aan zijn dood zijn slaapkamer en zijn imposante collectie olifanten-beeldjes gehad. Het paleis is dan al lang geen eigendom meer van de prins. Koningin Juliana verkocht het in 1971 aan de Nederlandse staat voor ruim 1,9 miljoen euro.

Huur heeft het prinselijk paar nimmer hoeven te betalen aan de Rijksgebouwendienst van het ministerie van VROM. Want het gebouw aan de Amsterdamsestraatweg en zijn koninklijke bewoners horen bij elkaar.

Maar zondag vertrok prins Bernhard voorgoed. De 62 personeelsleden zijn naar huis gestuurd en hebben achttien maanden de tijd om een nieuwe betrekking te vinden. Tussen Baarn en Soest wacht paleis Soestdijk nu op een nieuwe toekomst. Onbewoond en verlaten.

Meer over