Sober meesterwerk

Gomorra

(Matteo Garrone, 2008)Het is vanzelfsprekend, maar Hollywood heeft ons lang zand in de ogen gestrooid: aan de maffia is he-le-maal niets aantrekkelijk, warm en romantisch. De film die Matteo Garrone maakte op basis van het geruchtmakende boek van Roberto Saviano (die nog altijd met de dood bedreigd wordt door de Napolitaanse maffia) laat dit ondubbelzinnig en meedogenloos zien. De enigen die romantiek zien in een bestaan als bendelid zijn jonge, simpele, onwetende mannen. Garrone toont ze gespeend van elk effectbejag, zoals zijn hele film een sobere exercitie is, waarin geen plek is voor erecodes, vriendschap en glamour. Geweld schuilt overal en duikt vaak onverklaarbaar op, ook voor de kijker. Nooit is het een te verdedigen eindpunt van een epische verhaallijn. En alles wat de maffia in zijn klemmende greep houdt - textielindustrie, afvalverwerking - wordt getekend door armoede en leed, niet door bescherming en goede werken. Garrone verbleef maanden in een dorpje buiten Napels om de sfeer te leren kennen die hij aan zijn film wilde meegeven. Het moeten deprimerende maanden geweest zijn, maar ze leidden wel naar een onbetwist meesterwerk.

Nederland 2, 23.00-01.05 uur.

Lions for Lambs

(Robert Redford, 2007) Een Duitse generaal schreef tijdens WO I poëzie waarin hij de Engelse soldaten, leeuwen, prees om hun heldenmoed. Tegelijk verachtte hij het laffe Engelse thuisfront, de lammeren, dat hen naar het slagveld stuurde. Robert Redford, die in zijn eigen film een hoofdrol speelt als hoogleraar politieke wetenschappen, vertelt de anekdote aan twee van zijn studenten nadat die uit door hem aangewakkerd engagement de keuze hebben gemaakt te tekenen voor het leger en dus een missie naar Afghanistan. Het is een flashback binnen een van drie verhaallijnen waaruit de knappe, retorische film bestaat, een discussie tussen de hoogleraar en een student die dreigt af te haken. In een andere verhaallijn heeft de jonge ambitieuze senator Tom Cruise een nieuwe strategie bedacht voor de oorlog in Afghanistan, die hij uit de doeken doet aan de journaliste Meryl Streep. In de derde verhaallijn zien we wat die strategie behelst en wat er met de studenten gebeurt die voor het leger kozen. Redford legt de nadruk op de keuzemogelijkheid die ieder individu heeft, een uiteindelijke optimistische boodschap. Toch werd Lions for Lambs, net als een trits andere Amerikaanse anti-oorlogsfilms, geen succes in de bioscoop.

SBS 6, 00.40-02.15 uur.

Frozen River

(Courtney Hunt, 2008) In het verlaten buitengebied van een indianenreservaat op de Canadees-Amerikaanse grens woont, in een stacaravan, Ray Eddy. In de openingsbeelden van de film rookt ze een sigaret, pinkt ze een traan weg en kleedt zich dan snel aan. Buiten nadert een convoi exceptionel. Het is Ray's droomhuis: een nieuwe, dubbele stacaravan met jacuzzi. Snel wordt de reden van de traan duidelijk: haar gokverslaafde man is er weer eens met het geld vandoor, zodat de laatste aanbetaling voor de woning niet gedaan kan worden. Dus maakt het konvooi rechtsomkeert. In het vervolg van de film laat debuterend regisseur en schrijver Courtney Hunt in uitgeklede, sobere scènes zien hoe uitzichtloos de omstandigheden van de getekende vrouw en haar twee kinderen zijn. En tot welke wanhoopsdaden dat kan leiden. Doordat Hunt alles zo klein houdt, komt de opeenstapeling van leed genadeloos aan.

BBC 2, 01.10-02.40 uur.

undefined

Meer over