Snowden niet bang voor uitlevering als vriendendienst Poetin aan Trump

Edward Snowden, de Amerikaanse klokkenluider die onthulde dat de overheid van de VS op ongekende schaal haar eigen bevolking bespioneert, is niet bang dat Rusland hem zal uitleveren als Donald Trump straks in het Witte Huis zit. Maar de 33-jarige Amerikaan sluit het ook niet uit, zo zegt hij.

Snowden tijdens een rechtstreekse videoverbinding vanuit Moskou met de Amsterdamse bioscoop Tuschinski, waar een film over de klokkenluider in première ging Beeld
Snowden tijdens een rechtstreekse videoverbinding vanuit Moskou met de Amsterdamse bioscoop Tuschinski, waar een film over de klokkenluider in première gingBeeld

'Het zou idioot zijn om het idee te verwerpen dat een man die zichzelf zo'n enorme dealmaker vindt niet probeert om tot een akkoord te komen (met de Russen, red.).' Trump heeft Snowden tijdens de verkiezingscampagne een 'verrader' genoemd en gehint dat hij de doodstraf zou moeten krijgen ('In de dagen dat onze natie sterk was, zou een spion worden terechtgesteld').

'Maar als ik me zorgen had gemaakt over beveiliging, over mijn vrijheid en de toekomst van mijn eigen persoon, dan zou ik nu nog in Hawaï zitten', reageerde Snowden. Het was de vestiging van de National Security Agency (NSA) op Hawaï waar Snowden de geheime documenten kopieerde waarmee hij in 2013 de wereld op stelten zou zetten.

Snowden sprak donderdagavond in een live-videoverbinding vanuit Moskou het publiek toe dat in twaalf Nederlandse bioscopen naar de première was gekomen van de speelfilm Snowden.

De film van regisseur Oliver Stone vertelt de aanloop naar de gebeurtenissen van 2013, toen Snowden journalisten van The Guardian en The Washington Post in een hotel in Hong Kong geheime documenten toespeelde over de werkwijzen van de NSA.

Aankondiging uitzending met Edward Snowden. Op het scherm is de acteur Joseph Gordon-Levitt te zien, die Snowden speelt in de film van Oliver Stone. Beeld
Aankondiging uitzending met Edward Snowden. Op het scherm is de acteur Joseph Gordon-Levitt te zien, die Snowden speelt in de film van Oliver Stone.Beeld

Drone-aanval

In het vooraf voorbereide videogesprek zei Snowden geen spijt te hebben van zijn keuzen. 'Ik denk dat ik deed wat goed was. Hoewel ik de toekomst niet kan voorspellen, ben ik tevreden met het leven dat ik vandaag de dag leid. En wat er ook gebeurt, als ik morgen wordt getroffen door een aanval met een drone, als ze een missie tegen me opzetten, of als ik morgen struikel en van de trap val, dan zal dat niets veranderen.'

Snowdens huidige leven is een bestaan in ballingschap, als politiek vluchteling in Moskou, samen met zijn vriendin Lindsay Mills, die zich juli 2014 bij hem voegde. Snowden kreeg na eeen jaar als ongewenste vreemdeling een verblijfsvergunning als politiek vluchteling voor drie jaar. Het asiel loopt dus formeel volgend jaar af. Dat zou president Poetin de mogelijkheid kunnen bieden zich van Snowden te ontdoen.

Tijdens de verkiezingsstrijd heeft de verkozen president Trump zijn bewondering voor Poetin niet onder stoelen of banken gestoken. Er zijn ook contacten geweest tussen Trumps campagneteam en Russische diplomaten.

Toch maakt Snowden zich geen zorgen, voorlopig. 'De president van Rusland heeft voor tv gezegd dat zijn land mij beschouwt als iemand die de mensenrechten verdedigt en dat ondanks de standpunten die we hebben over de Russische politiek Rusland niet een land is dat voorvechters van mensenrechten uitwijst', zo zei Snowden.

In Tuschinski bleek ook Phil Zimmermann aanwezig, de bedenker van het encryptieprogramma PGP (Pretty Good Privacy). Snowden gebruikte PGP om documenten te kunnen delen met journalisten. Beeld
In Tuschinski bleek ook Phil Zimmermann aanwezig, de bedenker van het encryptieprogramma PGP (Pretty Good Privacy). Snowden gebruikte PGP om documenten te kunnen delen met journalisten.Beeld

Rubik's Cube

De klokkenluider herhaalde zijn standpunt dat hij bereid is om naar de Verenigde Staten terug te keren om terecht te staan - maar onder één voorwaarde. Hij wil berecht worden voor een gewone rechtbank, met een jury. Dat kan echter niet, omdat de Amerikaanse justitie hem heeft aangeklaagd onder de Espionage Act, een wet die stamt uit de Eerste Wereldoorlog en die bedoeld is om spionnen te vervolgen voor een geheime rechtbank.

Amnesty International is een campagne begonnen waarin de huidige president van de VS wordt gevraagd om Snowden gratie te verlenen. De kans daarop is klein: Barack Obama heeft herhaaldelijk laten weten dat de klokkenluider zich zal moeten verantwoorden voor een rechtbank. Obama's opvolger treedt op 20 januari aan.

De moderator in de Amsterdamse bioscoop Tuschinski vroeg Snowden naar een opvallende scène in de film. Daarin is te zien hoe Snowden een SD-geheugenkaart het gebouw van de NSA uitsmokkelt die hij verbergt in een Rubik's Cube. Snowden overhandigt het speeltje aan een bewaker, zodat de kubus niet door de scanners moet waarmee NSA-medewerkers en hun bezittingen worden gescreend.

Is dat echt zo gebeurd? Snowden, lachend: 'Ik kan er niet veel over zeggen, want er loopt nog een FBI-onderzoek tegen me. Maar voor ik vertrok van Hawaï heb ik veel mensen op mijn kantoor een Rubik's Cube gegeven. Er ging dus rond die tijd veel kubussen het gebouw in en uit.'

Een scene met een Rubik's Cube uit de film Snowden. Beeld Open Road Films
Een scene met een Rubik's Cube uit de film Snowden.Beeld Open Road Films
Meer over