Snowden en groep ngo's doen beroep op Obama voor gratie

Klokkenluider Edward Snowden pleit in een interview met The Guardian om amnestie door de Amerikaanse president Obama. Snowden voegt zich hiermee bij een grote groep ngo's die zich bekommeren om zijn lot.

Stan Putman
Snowden spreekt een zaal toe via een Skype-verbinding uit Moskou. Beeld ap
Snowden spreekt een zaal toe via een Skype-verbinding uit Moskou.Beeld ap

Volgens Snowden zelf heeft hij de Britse en Amerikaanse burgers een dienst verleend door bloot te leggen op welke schaal de verschillende inlichtingendiensten als de Amerikaanse NSA en de Britse GCHQ spioneren. Bij thuiskomst in de VS hangt hem voor het lekken van deze informatie een gevangenisstraf van dertig jaar boven het hoofd.

'Ja, er staan wetten in de boeken die dit onderschrijven, maar is dat niet de reden dat de president gratie kan verlenen aan iemand, voor de uitzonderingen?' vraagt Snowden zich af in het gesprek. Hij stelt dat hij moraal en ethisch juist heeft gehandeld en dat hij daarvoor niet gestraft moet worden.

Bovendien, stelt de klokkenluider, hebben zijn onthullingen aangetoond dat de Amerikaanse overheid fout zat met zijn spionagegedrag: 'Het Amerikaanse Congres, de rechtsprekende macht en de president hebben allemaal hun beleid aangepast na de openbaarmakingen. Tegelijkertijd is er geen bewijs dat mijn onthullingen mensen hebben geschaad.'

'De AIVD observeert veel meer mensen dan redelijk is'

De Volkskrant sprak Edward Snowden vorig jaar in Moskou. Tijdens het gesprek uit hij kritiek op de wijze waarop Europese inlichtingendiensten jagen op terroristen. 'Nederlandse diensten worden als onderschikten gezien. Ze werken voor de Amerikanen. Ze doen wat wij vertellen.' (+)

Campagne

Het interview met Snowden lijkt onderdeel van een grotere campagne om hem bij thuiskomst amnestie te verlenen. Zo hebben een groep mensenrechtenorganisaties waaronder Amnesty International en Human Rights Watch aangekondigd woensdag een campagne te beginnen voor de rechten van de klokkenluider. Vanaf dan staat de website pardonsnowden.org online waar bezoekers met hun handtekening de gratie van Snowden kunnen bepleiten.

Ook draait vanaf aanstaande vrijdag de film Snowden in de Amerikaanse bioscopen. Deze blockbuster van regisseur Oliver Stone verhaalt over het leven van de Amerikaan. Snowdens advocaat Ben Wizner zegt tegen Motherboard dat hij verwacht dat de film 'in twee uur meer zal doen voor Snowden dan zijn advocaten in drie jaar hebben gedaan.' De film Snowden is de tweede die over de klokkenluider verschijnt. In 2014 draaide de met een Oscar bekroonde documentaire Citizenfour in de bioscopen.

Tekst loopt door onder trailer.

In mei dit jaar kreeg Snowden bijval uit onverwachte hoek, toen de Amerikaanse oud-minister van Justitie Eric Holder stelde dat de klokkenluider 'de maatschappij een dienst heeft bewezen' met zijn onthullingen over de afluisterpraktijken van spionagedienst NSA. Hij bepleitte echter wel dat Snowden terug moest keren naar de VS om zijn proces te ondergaan.

'Ik denk dat hij Amerikaanse belangen heeft geschaad. Onze agenten werden aan gevaren blootgesteld, onze betrekkingen met andere landen werd schade toegebracht en ons vermogen om het Amerikaanse volk te beveiligen kwam in gevaar', sprak de minister die tijdens de eerste termijn van Obama diende.

Snowden heeft met zijn amnestieverzoek zijn pijlen gericht op president Barack Obama die in januari 2017 afzwaait, aangezien hij van de mogelijke aanstaande presidenten weinig begrip verwacht. Hij noemt het beleid van presidentskandidaten Trump en Clinton 'autoritair' en stelt dat er gedurende de campagnes te weinig aandacht is voor burgerrechten.

Maandagmorgen nog heeft het Witte Huis laten weten dat Snowden bij thuiskomst vervolging kan verwachten. Volgens een woordvoerder heeft hij de Verenigde Staten geschaad en de Amerikanen in gevaar gebracht. De klokkenluider gaf eerder te kennen dat hij bereid is om de gevangenis in te gaan, maar hij vreest dat hij niet eerlijk zal worden behandeld. Het Witte Huis weerspreekt dit en stelt een 'eerlijke rechtsgang die volgens de wet verloopt' in het vooruitzicht.

Meer over