Smartphone helpt bij vliegangst

Voor mensen met vliegangst - en dat zijn er veel - ontwikkelde de Stichting Valk een app met een paniekknop en kalmerende woorden. 'Oké, je bent bang', zegt de Britse stem.

In stilte lijden massa's mensen aan vliegangst: zo'n 35 procent van alle volwassenen. Technologie kan wellicht een heldenrol vervullen: een 'paniekknop' op de smartphone, gekoppeld aan kalmerende woorden, cijfers en inzichten.


Eerder deze zomer werd de Engelstalige Flight App gelanceerd op JFK Airport in New York, een van de drukste luchthavens ter wereld. De Stichting Valk uit Nederland presenteerde met trots 'de eerste wetenschappelijk ontwikkelde, op het internet beschikbare behandeling voor mensen met milde tot matige vliegangst'.


Op de app voor Apple-producten en Androids van 4 dollar (3,15 euro) staan tips, bedacht door psychologen. Per heikel thema staan ze gerangschikt: 'landing', 'turbulentie', 'opstijgen'. Naast een lijstje met statistieken en enkele ontspanningsoefeningen heeft de app ook een 'panic button' voor digitale hulp bij hevige stress.


Denk aan het ijzingwekkende gevoel dat kan opwellen tijdens een ruwe landing. 'Oké, je bent bang', zegt de Britse stem die reageert op de schreeuw om hulp. 'Je denkt dat je in gevaar bent en de controle hebt verloren over de situatie', voegt hij begripvol toe. Maar: 'Angst zit tussen de oren.'


De telefoon moet vanzelfsprekend op het web zijn aangesloten om de app te laden. Maar staat de toepassing eenmaal op de iPad of BlackBerry, dan werkt de app ook offline: de verplichte positie tijdens elke vlucht.


Stichting Valk (Vliegangstbestrijding Leidse universiteit KLM) werd in 1989 opgericht door KLM, Schiphol, Transavia, Martinair, ArkeFly en de Universiteit van Leiden om bange passagiers bij te staan. De therapie tegen vliegangst - aviofobie - is populair, zeker sinds de terreuraanslagen van 9/11.


Volgens vliegangsttherapeut Lucas van Gerwen van Stichting Valk lijdt ruim eenderde van de westerse luchtvaartpassagiers aan een vorm van angst. Van hen wil bijna de helft nooit meer een vliegtuig in. Maar harde cijfers over aviofobie ontbreken. Aanverwante fobieën, zoals claustrofobie en hoogtevrees, maken het moeilijk om precies te tellen.


Zoals zoveel angsten is het een irreële zorg. 'Vliegen is de veiligste vorm van transport na de lift', zegt oud-piloot Van Gerwen. 'De commerciële luchtvaart wordt steeds veiliger.'


Van de tienduizend cliënten die bij Valk therapie hebben doorlopen, zou 98 procent van zijn vliegangst zijn afgekomen. Voor de app zijn er nog geen soortgelijke, overtuigende cijfers.


Nederland was het eerste land waar Valk vorig jaar de Flight App lanceerde. Intussen is hij ook te krijgen in Portugal, Italië, China, en spoedig ook in Frankrijk en Polen. Het zou volgens Van Gerwen onzin zijn om te beweren dat mensen erdoor verlost zijn. 'De app is voor een milde tot lichte vorm van angst. Voor cliënten fungeert het als een soort talisman.'


De Nederlandse Marjo van Lijssel (41) ging in 2008 drie maanden in therapie bij Valk om haar verlammende fobie aan te pakken. Zij dacht van haar angst af te zijn, vertelt ze tijdens de presentatie van de Flight App in New York.


Maar eerder dit jaar werd zij toch weer overvallen door een paniekaanval tijdens een misselijkmakend moment van turbulentie op een vlucht naar Curaçao. 'Nadat ik de alarmknop had ingedrukt, las ik de instructies en besefte ik hoe klein de kans is dat er iets misgaat', vertelt Van Lijssel. Sindsdien heeft ze nergens last van. Wel heeft ze nog een droom: piloot worden.


In de vertrekhal van JFK zit Jessi Richter, een jonge moeder op weg naar San Francisco. Enige nervositeit is deze frequent flyer niet vreemd. 'Vliegangst heb ik alleen bij vluchten van zes uur en langer.' Meestal neemt zij kalmeringsmiddelen. Richter zou overwegen om de app aan te schaffen. 'Maar alleen als wetenschappelijk bewezen is dat het echt helpt.'


Een manager van een spa op de luchthaven, Isarah Kizer, vloog in maart voor het eerst in zijn leven. 'In het begin was ik gespannen. Ik deed alsof ik in de auto zat. Ook de geruststellende woorden van mijn vriendin brachten rust. Zij was als het ware mijn app.'


Meer over