Smak smak

Hun album staat niet eens in de top-25 van belangrijkste platen van de jaren zeventig. Toch is Heaven van Tavares, met die ferme klapzoenen, misschien wel dé pophit van dit decennium.

Het is helemaal niet zo moeilijk om de 25 belangrijkste platen van de jaren zeventig op een rijtje te zetten. Ja, het hoort erbij dat je getergd kijkt bij de keuzes die je hebt moeten maken, maar het decennium is nu ruim dertig jaar afgesloten: popliefhebbers zijn het er inmiddels echt wel over eens welke muziek uit die tijd ertoe doet of niet.


In het boek Luisteren &ceterahebben Pieter Steinz en ik zo'n lijst opgesteld: 25 platen die de popmuziek in dat decennium karakteriseren, en evenzoveel schema's waarin van elk van die platen wordt ontrafeld welke invloed ze hebben ondergaan, en gehad op de popmuziek die erna kwam. 'Geen plaat is een eiland', vormt de leidraad van dat boek. Dat hebben we laten zien door talrijke bruggetjes, dwarsverbanden en invloeden te benoemen.


Over de platen die in het boek terecht moesten komen, waren we het vrij snel eens. Nuances zijn denkbaar, maar het is duidelijk dat Patti Smith erbij hoort en Karen Young ('Hot Shot') niet. Marvin Gaye wel, K.C. & the Sunshine Band ('That's The Way I Like It') niet. En voor Nederlandse muziek: Golden Earring wel, Teach-In niet.


Artiesten met lange adem wel, eendagsvliegen niet dus.


Maar we hebben het over popmuziek - hoort die vluchtigheid er niet een beetje bij? Moet je niet veel meer rekening houden met de Top 40? Er zijn wel hitmachines die onze selectie gehaald hebben - ABBA, Stevie Wonder, Fleetwood Mac, Queen - maar dat zijn artiesten met een lange adem en veel invloed. Als ik onze eigen aanklager wil zijn, kun je zeggen dat je daarmee de kern van de popmuziek miskent. Wat is een pophit? Een aansprekend liedje dat je een paar weken lang niet uit je hoofd krijgt en daarna nooit meer hoort, totdat het toevallig weer eens langskomt en je dan onmiddellijk terugwerpt in de tijd.


Dat zijn meestal niet de liedjes en de platen die de popgeschiedenis gehaald hebben, maar ze hebben zich wel vastgezet in - om het wat groots te formuleren - menige persoonlijke geschiedenis, en dat is een niet te onderschatten prestatie. De tijdgeest aanvoelen is helemaal niet eenvoudiger dan hem overwinnen.


Er is geen recept voor, al kun je met wijsheid achteraf wel vaststellen dat de succesvolste liedjes een ideale wereld schetsen - maar dan op zo'n manier dat je je als puber ook nog wel kon voorstellen dat die haalbaar was. Want waar je ook in de schoolbanken zit: ooit klinkt de bel van het laatste uur, en altijd wordt het weer zaterdag. En op zaterdagavond kun je dansen en als je danst, is alles mogelijk.


Dát optimisme stralen vele hits in de jaren zeventig uit: niets is onmogelijk en zelfs de hemel ligt binnen handbereik.


Luister bijvoorbeeld eens naar Heaven Must be Missing an Angel, van Tavares. Het staat op de plaat Sky High! (1976), waarvan we geen seconde overwogen hebben hem op te nemen in de lijst van 25. Het is een liedje dat iedereen kan meezingen. En je moet wel een buitengewoon slecht gehumeurd mens zijn wil je er niet onmiddellijk vrolijk van worden. Gepolijst zonder vlak te zijn; optimistisch zonder naïef, dromerig maar niet buiten de orde: de heren balanceren vol overtuiging op een smal koord.


Sky High! is de vierde plaat van dit soulgezelschap uit het noorden van de Verenigde Staten. Bijna tien jaar waren ze actief zonder een platenlabel - dus het verbaast niet dat de band op hun eerste plaat (Check It Out) klinkt als een hecht ingespeelde eenheid: een levendige soulrevue die dankzij een gladde en effectieve productie vanaf de eerste noot open en bekend klinkt. In Amerika hadden ze wel enig succes, maar de rest van de wereld volgde pas vanaf plaat vier, en dan vooral dankzij Heaven Must be Missing An Angel dus.


Het liedje begint met drums en percussie - een vlijmscherp ritme dat het hele nummer blijft doorklinken. Drummachines? Nergens voor nodig. Een pianoloopje, een trillerig keyboard, en dan klinkt een fijn achtergrondorkest van blazers, strijkers, een piano speelt waaierende arpeggio's, een dwarsfluit en een soepel funkgitaartje: alles uit de kast. De samenzang geeft nadruk aan elke regel, de melodie is eentonig maar de aankleding zo rijk dat het niet uitmaakt.


En grappig is het liedje ook nog: na 'Your kiss' volgt ter illustratie het geluid van twee ferme klapzoenen, als een hartelijke begroeting, in plaats van dat 'filled with tenderness' dat het vervolg van de tekst belooft. Dat lijkt wat klunzig, maar het is slim: een geslaagde kus is vervuld van tederheid, maar het TopPop-publiek dat hier in 1976 vrolijk op danste, was waarschijnlijk in de regel net iets te jong om de vanzelfsprekendheid daarvan in te vullen. Smak smak dus, die kus kende de 13-jarige ook, en dan droomde je de engel die uit de hemel ontsnapt moest zijn er wel bij, net als de 'sexiness'.


Het is het hoogtepunt van de plaat. Er zijn liedjes die een beetje op de hit lijken maar dan minder, er staat wat vriendelijke funk op, een Motownpastiche en een zijige ballad of twee, kortom: Heaven is de prachtige vlag op een degelijke modderschuit.


Dit niveau zouden ze niet meer halen op de nog zo'n tien platen die ze na 1976 zouden opnemen. En al was dit niet hun laatste hit, het is wel de enige aanspraak die ze op onsterfelijkheid kunnen maken. Dat weten ze zelf ook: hun website begint met de melding van een nieuw filmpje waarin ze Heaven vertolken. Want de drie overgebleven bandleden treden nog op.


Het klinkt nergens naar. Ze zijn te boeken voor feesten en partijen. En daar zingen ze dan hun hit, en doen ze hun inmiddels vrij stroeve danspasjes in zwarte kostuums, niet meer in de fleurige pakken uit 1976.


Snel vergeten dat filmpje, je ziet er vooral zo goed aan hoe oud we zelf zijn geworden. Terug naar de grote afrokapsels, de vrolijk om de as draaiende, in de hand klappende achtergrondzangers, de blije leadzanger met zijn pilotenbril. Vijf minuten lang geloof je in de hemel, geloof je in de engelen, geloof je dat alles nog zo open ligt als in het blinkende licht van de disco.


Spiegel van de jaren zeventig

1 Carpenters - Close to You (1970). Vriendelijke popliedjes, met een brede glimlach gebracht - maar daarachter ging tragiek schuil die je misschien toch eraan af hoort.


2 Dr. Hook - Dr. Hook (1971). Melancholieke luisterliedjes met een countrysmaakje. Sylvia's Mother is de hit, over hoe moeilijk het kan zijn je lief aan de telefoon te krijgen.


3 Alice Cooper - School's Out (1972). Blaffende honden bijten niet: glam-hardrock met een bozige uitstraling maar een prettig geluid.


4 Suzi Quatro - Suzi Quatro (1973). Vrolijke en charmante glamrock: ze zingt zo hard als ze kan en klinkt daarom de hele tijd schor, ook op de hit 48 Crash.


5 Bay City Rollers - Rollin' (1974). Met Saturday Night. Lieve jongens zingen ongevaarlijke rock-'n'-roll en klappen erbij in hun handen: elke zaterdag feest.


6 Mud - Greatest Hits (1975). Haastig samengestelde verzamel-lp; maar dat krijg je als een band zoveel hits na elkaar scoort (Dyna-Mite, Tigerfeet): minder indringend dan David Bowie of Mark Ronson, toch een beetje ondeugend.


7 Aerosmith - Toys in the Attic (1975). Feestelijke, simplistische hardrock, met Walk This Way. De band heeft een aanstekelijke na-mij-de-zondvloedhouding.


8 George Baker Selection - Paloma Blanca (1975).Little Green Bag heeft de tand des tijds beter doorstaan, maar Una Paloma Blanca was natuurlijk dé zomerhit.


9 KC & the Sunshine Band - KC & the Sunshine Band (1975). Bijna zo groot in de discowereld als de Bee Gees: That's The Way I Like It en Get Down Tonight. Gesublimeerde seks voor de dansvloer en het schoolfeest.


10 Nazareth - Hair of the Dog (1975). Met een pijnlijke cover van Love Hurts - waar ze een powerballad van maakten. Zo konden ook stoere jongens even blijk geven van ontroering.


11 Donna Summer - Love to Love You Baby (1975). Baanbrekende italodisco met een zwoele Amerikaanse stem: de titelsong was sexy en schokkend.


12 Ferrari - Sing with Me (1976). De naam van de band was absurd, gezien het lome karakter van de muziek: in steenkolenengels gezongen carnavalsstampers: Monza, Woogie Boogie.


13.Pussycat - First of All (1976). Nedercountry bezingt onder andere de Mississippi - maar dan op zo'n manier dat het ook de Maas had kunnen zijn. Overigens een ijzersterk liedje.


14 BZN - Making a Name (1976). Ironisch getitelde lp met de doorbraakhit Mon Amour - de Volendamse hitmachine op volle toeren.


15 Tavares - Sky High (1976). Zoetgevooisd kwelen over engeltjes.


16 The Eagles - Hotel California (1976). Gladder zou de westcoastrock niet meer klinken dan in de titelsong. Decadent en een even logisch als iconisch doelwit van de punk.


17 Johnny 'Guitar' Watson - A Real Mother For Ya' (1977). De hit - de titelsong - was meteen het beste liedje van de plaat. En van zijn carrière.


18 Status Quo - Rockin' All Over the World (1977). De Normaal van Engeland. Bluesrock, nooit meer dan drie akkoorden en aanstekelijke meebrulmelodieën.


19 Original Motion Picture Soundtrack: Saturday Night Fever (1977). Hoogmis van de disco, met natuurlijk Stayin' Alive. De hele week dromen van de zaterdagavond.


20 AC/DC - Let There Be Rock (1977). Whole Lotta Rosie: de herkenbare gitaarrif, de bluesachtige zang en dan de remmen los: deze schaamteloze herrie blijft onweerstaanbaar.


21 Boney M - Love for Sale (1977). Met Ma Baker: groot in Europa. Heel groot en buitengewoon slim in elkaar gezet door producer Frank Farian.


22 Original Motion Picture Soundtrack: Grease (1978). Heimwee naar de jaren vijftig: You're the One that I Want; Sandy.


23 Chic - C'est Chic (1978). Minder is meer: de effectiefste dansmuziek van de jaren zeventig - snoeiharde funk, de bodem van de rap - en eigenlijk tijdloos.


24 Michael Jackson - Off the Wall (1979). Aan het eind van het decennium: de beste disco van het decennium (Don't Stop Till You Get Enough). Verveelt nooit, en dat is maar goed ook, want dit werd grijs gedraaid.


25 Kiss - Dynasty (1979). Disco meets hardrock en bestormt de hitlijsten: I Was Made for Lovin' You. De beschilderde heren zetten graag hun rockprincipes opzij om veel plaatjes te verkopen. Maar ze wisten wél hoe dat moest.


Invloeden op Tavares

Clyde McPhatter & The Drifters - Rock & Roll (1957). Tavares was een zanggroep in de doo-woptraditie, waarvan The Drifters in de jaren vijftig en zestig tot de belangrijkste exponenten behoorden.


The Supremes - I Hear a Symphony (1966). De hitmachine van Motown was een voorloper van de disco: de band van Diana Ross scoorde in de jaren zestig succes na succes.


The O'Jays - Backstabbers (1972). The Sound of Philadelphia. Met Love Train heeft deze band een van de vroegste discoklassiekers op zijn naam staan.


Donna Summer - Love to Love You Baby (1975). Doorbraakplaat van de onbetwiste Queen of Disco: met de titelsong als grootste succes.


1 Miles Davis - Bitches Brew


2 Neil Young - After the Gold Rush


3 The Doors - L.A. Woman


4 Joni Mitchell - Blue


5 Sly & the Family Stone - There's a Riot Goin' On


6 Randy Newman - Sail Away


7 Roxy Music - Roxy Music


8 Stevie Wonder - Talking Book


9 Marvin Gaye - Let's Get It On


10 Golden Earring - Moontan


11 Bob Marley - Natty Dread


12 Kraftwerk - Autobahn


13 Led Zeppelin - Physical Graffiti


14 Bruce Springsteen - Born to Run


15Pink Floyd - Wish You Were Here


16 Patti Smith - Horses


17 Queen - A Night at the Opera


18 Fela Kuti - Expensive Shit


19 Ry Cooder - Chicken Skin Music


20 David Bowie - Low


21 Fleetwood Mac - Rumours


22 Elvis Costello - My Aim Is True


23 Talking Heads - Fear of Music


24 The Clash - London Calling


25 ABBA - The Singles


Uitgeverij Contact, €19,95.


Meer over