Sluiting Guantanamo Bay dreigt weer te mislukken

De tijd begint te dringen voor president Obama. Hij heeft nog achttien maanden te gaan en wil voor zijn vertrek de omstreden gevangenis op Guantanamo Bay gesloten hebben. Maar er is verzet van veel Republikeinen en Democraten. Ook de medewerking van het Pentagon laat te wensen over. Het Witte Huis werkt nu aan een plan, dat ervoor moet zorgen dat de president zijn oude verkiezingsbelofte gestand doet.

Arie Elshout
De Amerikaanse gevangenis in Guantánamo Bay op Cuba. Beeld ap
De Amerikaanse gevangenis in Guantánamo Bay op Cuba.Beeld ap

Guantanamo werd na de aanslagen van 11 september een gevangenis voor terreurverdachten. In totaal hebben er bijna 800 man vastgezeten. Het op Cuba gelegen kamp werd wereldwijd een symbool van wat gezien werd als een overreactie op '911' door het Amerika van president Bush. Verdachten zaten vast zonder uitzicht op proces of werden berecht door militaire rechtbanken, zonder de gewone grondwettelijke bescherming. Bij verhoren zouden gevangen zijn onderworpen aan waterboarding.

De gevangenisbevolking is inmiddels geslonken tot 116 man. Veel gevangenen zijn overgebracht naar derde landen, een praktijk die begon onder Bush en is voortgezet door Obama. Zijn streven is het aantal gevangenen terug te brengen tot een harde kern van 69 terreurverdachten die op hun proces wachten of te gevaarlijk worden geacht om te worden vrijgelaten. Hij hoopt dat het Congres in dat geval de wet intrekt die verbiedt gedetineerden naar gevangenissen in Amerika zelf te vervoeren. Guantanamo zou dan kunnen worden gesloten.

Maar het overdragen van gevangenen naar derde landen stokt. The New York Times meldde woensdag dat minister van Defensie Ash Carter, net als zijn voorganger Chuck Hagel, treuzelt met het geven van toestemming. Voor een verdachte in aanmerking komt voor een overdracht aan een ander land, moet hij nauwkeurig worden gescreend. Ook zijn er gedetailleerde veiligheidsafspraken met het ontvangende land nodig. Het Pentagon neemt deze taak zeer serieus. Krachtens de wet heeft de minister van Defensie in feite het laatste woord en is hij persoonlijk verantwoordelijk als het misgaat.

Obama's nieuwe Defensie-minister Carter zou, net als zijn voorganger Hagel, treuzelen met de overplaatsing van terreurverdachten. Beeld getty
Obama's nieuwe Defensie-minister Carter zou, net als zijn voorganger Hagel, treuzelen met de overplaatsing van terreurverdachten.Beeld getty

Terug naar slagveld

Veel van de Republikeinen en Democraten die zich verzetten tegen sluiting van Guantanamo zijn bang dat vrijgelaten gevangenen terugkeren naar het slagveld. Volgens cijfers van de regering is dat mogelijk of zeker gebeurd bij zeven van de 115 verdachten die onder Obama werden overgedragen. De tegenstanders van opheffing van Guantanamo willen ook niet dat de 69 hele zware gevallen, die niet voor vrijlating in aanmerking komen, worden opgesloten in gevangenissen op het Amerikaanse vasteland. Veel Republikeinse Congresleden willen zelfs dat nieuw opgepakte terreurverdachten worden opgesloten in het kamp op Cuba. Dat weigert Obama.

Volgens Witte-Huiswoordvoerder Josh Earnest is de president er veel aan gelegen dat de gevangenis wordt gesloten. 'Het kost meer dan 100 miljoen dollar per jaar om een gevangenis in stand te houden met maar 116 gevangenen. Er moet een betere manier zijn om het geld van de belastingbetaler te besteden. Bovendien reiken we terroristen een rekruteringsinstrument aan op een zilveren dienblad als we doorgaan met de gevangenis. Er moet een betere manier zijn om onze nationale veiligheid te beschermen.'

Obama werkt nu aan een plan om alsnog gedaan te krijgen dat Guantanamo dicht gaat. Hij doet dat samen met John McCain, de Republikeinse voorzitter van de Senaatscommissie voor de Strijdkrachten. Hij was als piloot zelf krijgsgevangene ten tijde van de Vietnamoorlog.

Een terreurverdachte in de Amerikaanse gevangenis op Cuba. De meeste gevangenen zitten al 13 jaar vast in Guantánamo Bay. Beeld afp
Een terreurverdachte in de Amerikaanse gevangenis op Cuba. De meeste gevangenen zitten al 13 jaar vast in Guantánamo Bay.Beeld afp
Meer over