Slepen met ijs en ventilatoren in verpleeghuizen

IJs en prik; het lijkt wel feest in de Nederlandse verpleeghuizen. Het verzorgend personeel voert strijd tegen oververhitting van de patiënten met koud water, ijs en frisdrank....

De hittebestrijding is geen overbodige luxe, bewijzen cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Het onderzoeksbureau denkt dat deze maand tientallen mensen meer dan gewoonlijk overlijden door de aanhoudende warmte.

Vooral bejaarden en personen met hart- en vaatziekten lopen door de temperatuurstijging extra risico. Uit vijf jaar geleden gepresenteerd onderzoek door de Erasmus Universiteit blijkt dat er tijdens grote hitte sprake is van 'oversterfte' in de Nederlandse verpleeghuizen.

In verpleeghuis Dommelhoef in Eindhoven bestaat grote zorg over de effecten van de hittegolf. Directeur Ingrid Brinksma: 'De hogere sterfte die het CBS meldt, klopt. Alleen al de wisseling van seizoenen heeft effect op deze kwetsbare groep. De afgelopen twee weken zijn vier van onze 155 bewoners overleden. Dat is niet aanwijsbaar terug te voeren op hitte of uitdroging. Maar mensen hebben het lichamelijk zwaarder. De hitte kan de druppel zijn. Mogelijk dat men bij aangenamer temperaturen nog enkele dagen of weken langer had geleefd.'

Vooral zwaar demente bejaarden, die zich niet eigener beweging aanpassen aan de grotere warmte, lopen een verhoogd risico. Roelie Dijkman, voorzitster van de Nederlandse Vereniging van Verpleeghuisartsen: 'Er zijn patiënten die extra voeding of vocht weigeren, die bijvoorbeeld extra water uit de handen van het personeel slaan. Een oplossing is ze te dwingen tot vochtinname. Of dat gebeurt, wordt besloten in overleg met de vertegenwoordiger van de patiënt.'

De verpleeghuizen werken sinds enkele jaren met een hitteprotocol. Verblijfsruimten van patiënten moeten zo koel mogelijk wordt gehouden. Activiteitenprogramma's worden stilgelegd. Familie van de patiënt moet worden aangemoedigd te helpen bij de verzorging. En zeer belangrijk is de toediening van extra zout en vocht.

'Iedereen loopt op zijn tenen hier', zegt directeur Wim Looze van verpleeghuis Wendhorst in Heerde. 'Je zou in de zomermaanden meer personeel moeten hebben in plaats van minder. We moedigen onze mensen aan een keer overdag te douchen en zelf ook goed te drinken.'

In het verpleeghuis van Looze, maar ook in zorgcentrum Hardenberg/Gramsbergen, vallen de gevolgen van de hitte voorlopig mee. Directeur Liesjan Huysman uit Hardenberg: 'Normaal gesproken hebben we nu een verhoogd sterftecijfer, maar we zitten zelfs onder normaal. Dat verbaast ons wel. Maar het kan nog komen. Het kan ook makkelijk over twee, drie weken gebeuren.' Looze uit Heerde: 'We hebben minder sterfte dan normaal. We hebben ons afgevraagd hoe dat komt. Maar we hebben geen verklaring.'

De verpleeghuizen hebben nog geen alarm geslagen bij Arcares, de club van verpleeg- en verzorgingshuizen, noch bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg. Directeur Looze moet één ding van het hart. 'Airconditioning is niet nodig, is lang door de politiek gezegd. Daarmee hebben ze een probleem geschapen. We sjouwen nu rond met ventilatoren en spuiten de platte daken nat.' Nieuwe verpleeghuizen krijgen nu doorgaans wel een koelinstallatie.

In de Dommelhoef in Eindhoven levert de luchtverversing nog een beetje koelte, zegt directeur Brinksma. 'Verder staan er veel oude bomen rond het huis. Als mensen dat willen, zetten we ze daar heerlijk in de schaduw.'

Meer over