Slechtweer swap

NOG even en niemand kijkt meer naar de spannende voorspellingen van weerman Erwin Kroll. Tenslotte kan tegenwoordig alles worden verzekerd, ook het weer....

Esther Hansen Löve

Energie Noord West (ENW) heeft in Nederland de primeur: het bedrijf hoeft de komende winter niet meer te vrezen voor hoge temperaturen en de daarbij behorende daling van de gasafzet. Dit risico komt voor rekening van het Amerikaanse energiebedrijf Enron. Mocht het onverhoopt toch koud worden, dan heeft ENW pech: dan profiteert Enron mee van de extra afzet en de inkomsten die ENW door de kou heeft.

Deze deal tussen het Noord-Hollandse energiebedrijf en Enron heet een weather swap en is komen overwaaien uit de Verenigde Staten. Daar is de markt voor dit soort producten - in goed Nederlands 'weerderivaten' genoemd - al veel verder ontwikkeld, vertelt Paul Dijkstra, directeur inkoop en handel die voor ENW de dealmet Enron gesloten heeft. 'Daar heb je ook fabrikanten van snowmobiles die met weather swaps het risico van weinig sneeuwval afdekken.'

Maar ook in de VS zijn het nog vooral energiebedrijven die het risico dat het weer met zich meebrengt met termijncontracten afdekken. En ook daar is het fenomeen relatief nieuw: al met al zijn er zo'n 350 deals gesloten. Over een half jaar zullen de producten voor het eerst ook elektronisch verhandeld worden op de Chicago Mercantile Exchange. In Engeland is nog niet meer dan een handvol weather swaps gesloten.

Net als andere derivaten, dekken weather swaps een risico af. Het verschil is dat die het risico van een tegenvallende afzet afdekken, terwijl de meeste bestaande derivaten het risico afdekken dat de kosten van de inkoop van grondstoffen met zich meebrengt. Zo dekken multinationals als Philips en Unilever zich in tegen grote schommelingen in de dollar, en een bedrijf als DSM of Hoogovens zal zich zoveel mogelijk indekken tegen plotselinge prijsstijgingen van hun grondstoffen.

ENW heeft gekozen voor het afdekken van zijn afzetrisico omdat bij het energiebedrijf de kostenkant relatief weinig risico met zich meebrengt. 'We verkopen gas aan 800 duizend klanten en de kosten die we hebben om dat te doen - zoals het onderhoud van de installaties en voor het personeel - liggen volledig vast. Of het nou koud is of warm, de kosten blijven gelijk', vertelt Dijkstra. De opbrengsten hangen evenwel af van het weer. 'Het gaat om de risico's; die willen we beheersbaar maken.'

ENW heeft niet alleen voor Enron gekozen omdat het in de VS ervaring heeft met weerderivaten maar ook omdat het wereldwijd opereert en zijn risico's daarom makkelijk kanafdekken: 'De kans dat het in de hele wereld een slechte winter is, is klein.'

Maar dat de temperatuur op een bepaalde plaats schommelt, is wel zeker. Daarom spreken partijen bij een weather swap een referentie af: op de plaatselijke luchthaven (waar al sinds jaar en dag de temperatuur wordt bijgehouden) zal het elk etmaal gemiddeld 18 graden Celsius zijn.

De afwijking van deze gemiddelde temperatuur wordt in deze markt een graaddag genoemd . Dat zijn geen dagen, maar abstracte gegevens waar partijen een bepaalde waarde aan hechten. Als in de komende winter de temperatuur op Schiphol gedurende een etmaal gemiddeld 15 graden is, dan levert dat Enron drie graaddagen op. Terwijl een winterdag met een gemiddelde temperatuur van 21 graden juist drie graaddagen aan ENW oplevert. Hoeveel geld een graaddag kost of oplevert, wil Dijkstra niet zeggen. 'Maar het gaat om substantiële bedragen.'

Voor Heineken - wiens aandelen op een regenachtige zomerdag wegzakken omdat beleggers de dalende bierverkopen vrezen - moet dit goed nieuws zijn: waarom niet het risico van een slechte zomer afdekken met een paar mooie rain of sun swaps?

Een woordvoerder ziet er niets in: 'De afzetdaling bij slecht weer is als percentage van onze omzet heel klein. We zitten zo verspreid, als het in Nederland wat minder is dan is het elders weer wat beter.' En Dijkstra: 'Heineken kan zijn bier op voorraad houden. Dat kunnen wij met het gas niet.'

Meer over