nieuws

Slag om uitvoering van toegangstesten wordt voor de rechter uitgevochten. Er vallen miljoenen te verdienen

In een kort geding eisen zo’n twintig testbedrijven dat de ‘onnodige en onredelijke’ voorwaarden om toegangstesten te mogen uitvoeren van tafel gaan. De rechter doet vrijdagochtend uitspraak.

Onder strenge voorwaarden mochten enkele honderden bezoekers in de Oosterpoort in Goningen een pianoconcert van de gebroeders Jussen bezoeken.  Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Onder strenge voorwaarden mochten enkele honderden bezoekers in de Oosterpoort in Goningen een pianoconcert van de gebroeders Jussen bezoeken.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

‘Oud-generaal Middendorp is in zijn loopgraaf gekropen.’ Leek de militaire achtergrond van de man die missie-toegangstest moet leiden aanvankelijk voor hem te pleiten, in de rechtszaal komt het hem vooral op misprijzen te staan.

Aan het woord is de advocaat van ruim twintig sneltestbedrijven die zich ‘op achterstand gezet’ en ‘uitgesloten’ voelen door de Stichting Open Nederland. Onder aanvoering van Commandant der Strijdkrachten buiten dienst Tom Middendorp moet die in allerijl opgetuigde organisatie regelen dat vanaf volgende maand 400 duizend Nederlanders per dag een toegangstest kunnen ondergaan om weer naar een voetbalwedstrijd, museum of concert te mogen – mits het resultaat negatief is.

Over dat voornemen en met name het prijskaartje dat eraan hangt is de afgelopen dagen veel gezegd, zelden in lovende termen. In de rechtbank in Amsterdam kwam Middendorp ook nog eens onder vriendschappelijk vuur te liggen. Juist de hulptroepen die de opdracht moeten uitvoeren – commerciële testbedrijven met ruim driehonderd testlocaties en zo’n 80 procent marktaandeel – dreigen te deserteren.

Ze staan helemaal achter het idee van toegangstesten. Alleen de bevelen van Middendorp kunnen hen niet bekoren. Ze uitten hun klachten tijdens een kort geding.

Onredelijke eisen

Het zit de eisers dwars dat Middendorps stichting (die in opdracht van de overheid opereert) in de proeffase niet koos voor een openbare aanbesteding, maar slechts samenwerkt met een testaanbieder: Lead Healthcare.

Daarna, vanaf 1 mei, kunnen andere testaanbieders weliswaar toetreden tot het toegangstestnetwerk dat dagelijks drie maal de capaciteit van alle GGD’s in Nederland moet hebben. Maar daarvoor gelden volgens hen onredelijke eisen.

De voornaamste is dat aanbieders een aangesloten testlocatie exclusief moeten gebruiken voor testen voor toegang. Per regio krijgt één testbedrijf (of een consortium) het territorium.

‘Volstrekt onnodige voorwaarden’, aldus hun advocaat. ‘Verkwisting van gemeenschapsgeld en vertraging.’ Zijn slotsom: ‘Het project dreigt in de wieg te sterven.’

Niet dat hen om geld gaat, bezwoer de directeur van HealthCheckCenters. ‘Wie kiezen geen commerciële aanvliegroute, we willen onderdeel zijn van de oplossing.’ Maar flink te verdienen valt er zeker. Reken maar uit. Met het gehanteerde tarief van 8,45 euro per test valt er per dag ruim 3 miljoen euro te verdelen, oftewel 100 miljoen per maand.

‘Stemmingmakerij’

De advocaat van de stichting herhaalde nog maar eens wat minister De Jonge van Volksgezondheid de Tweede Kamer eerder al zei: openbaar aanbesteden kostte simpelweg te veel tijd voor een systeem dat snel van de grond moest komen. De keuze voor Lead Healthcare in de proeffase was ‘voor de hand liggend’. Volgens de stichting is het een grote, ervaren aanbieder met een landelijk dekkend netwerk. Het testbedrijf was bovendien tot tevredenheid van de overheid betrokken bij eerdere testinitiatieven, zoals het testen van werknemers en het Fieldlab-evenement Nederland – Letland, een voetbalwedstrijd met publiek.

Het alleenrecht van het bedrijf is maar tijdelijk, benadrukte de advocaat van de stichting, tot 1 mei. Daarna is er alle ruimte voor andere aanbieders. ‘Iedereen kan zich aanmelden.’

De exclusiviteitseis is volgens de stichting van praktische aard, zodat doelgroepen en met name geldstromen niet door elkaar gaan lopen. Zo ingewikkeld hoeft een aparte locatie niet te zijn. ‘Een tent heb je zo neergezet.’ Bovendien zou een van de aanbieders in een gesprek hebben gezegd dat het ‘geen probleem’ zou zijn.

De advocaat concludeert: ‘De eisen zijn voor iedereen gelijk en haalbaar. Er is vooral sprake van stemmingmakerij. En het is lastig ons daartegen te verdedigen.’

Krijgen eisers hun zin en gaat het systeem op de schop, ‘dan gaan we maanden terug in de tijd’, waarschuwde de landsadvocaat. De uiterste consequentie: heropening van de samenleving zal op zich laten wachten. ‘Terwijl Nederland kraakt.’

Harmonieuze strategie ontbreekt

Middendorp hoorde het gemuit aan. ‘Het is nu of nooit’, volgens hem. ‘Ik doet dit om Nederland te helpen. Ik doe dit naar eer en geweten. En ik hoop dat jullie daarbij willen helpen.’

Het gezamenlijk belang onderkende iedereen. Maar een harmonieuze strategie ontbreekt vooralsnog. Gaan de voorwaarden niet van tafel, dan dreigen verschillende testbedrijven zich vrijdag – de deadline - niet aan te melden. De rechter doet daarom vrijdagochtend uitspraak, om duidelijkheid te verschaffen. Het is de eerste slag voor Middendorp. De vraag is of hij de testoorlog nog kan winnen.

Meer over