Slachtoffer heeft recht op privacy

Soms krijg ik als ombudsman post van lezers waarin precies wordt verwoord wat ik zelf ook voelde toen ik de krant las....

Een lezer schreef: Als abonnee van de Volkskrant ben ik altijd plezierig tevreden over het niveau en de zorgvuldigheid van de berichtgeving van deze krant. Ik vroeg mij vanochtend echter af waar zorgvuldigheid van de redactie in terug te zien valt bij de berichtgeving over de tenlastelegging in de zaak-Milly (Binnenland, pagina 8).

‘Zijn de vrijwel precieze details van de laatste momenten van dit meisje dermate van nieuwswaardig belang voor de Volkskrant dat haar nabestaanden dat nog eens, tezamen met duizenden lezers, haarfijn kunnen nalezen in een landelijk ochtendblad? Had hier niet gewoon kunnen volstaan met vermelding van de gronden waarop de verdachte zal worden vervolgd en verder niets meer?’

De lezer vervolgt met: ‘Er is net een heftige discussie in (en buiten) ‘journalistenland’ gehouden rondom benadering, aanpak en berichtgeving over de enige overlevende na de vliegramp in Tripoli. Wat mij betreft kunnen de argumenten – uiteraard de voors en tegens – van deze discussie weer worden opgepakt en worden gebruikt voor bespreking van bovenstaande zaak.’

De lezer heeft een punt. Bij het lezen van het artikel had ik me die ochtend ook al afgevraagd waarom de redactie vond dat ik alle details moest kunnen lezen. Had niet volstaan kunnen worden met de mededeling dat de dader het meisje heeft misbruikt en vervolgens vermoord?

Nee, zegt de auteur van het artikel. In dit geval niet. De zaak heeft enorm veel publiciteit gekregen, de lezers hebben er recht op te weten wat de verdachte met het meisje heeft gedaan.

Alleen melden dat ze is misbruikt, vindt de auteur niet voldoende. Daarom heeft hij, na overleg met twee collega’s, besloten de details van het misbruik op te schrijven net als de wijze waarop het meisje is gedood.

Althans, het gaat om de lezing die het Openbaar Ministerie geeft in de tenlastelegging.

De auteur zegt dat het voor het eerst was dat er enige informatie over de toedracht naar buiten kwam. Hij wilde die met de lezers delen. Mensen vragen zich toch af wat er is gebeurd, zegt hij.

Op zichzelf lijkt er me niets mis met zoveel mogelijk informatie aan de lezers geven. Maar ik vraag me in dit specifieke geval wel af of de lezers echt op die informatie zitten te wachten.

En moet de redactie die informatie wel naar buiten willen brengen? Welk redelijk doel is daarmee gediend? Ik zou het niet willen lezen als het om mijn dochter zou gaan, dus waarom wel als het gaat om andermans kind?

Volgens het Stijlboek van de redactie moet terughoudend worden omgegaan met informatieverstrekking over slachtoffers. De auteur zegt dat hij dat heeft gedaan: ‘Ik heb de achternaam niet genoemd.’

Dat klopt, maar verder zijn wel enkele gruwelijke details opgeschreven. Dat is volgens mij niet wat het Stijlboek onder prudent verstaat. Bovendien meldt het Stijlboek dat telkens moet worden overdacht hoe de publiciteit voor betrokkenen kan uitpakken.

In dit geval is dat de naaste familie van het meisje. Ik kan me niet voorstellen dat die zit te wachten op breed door de media uitgemeten leed van hun dochter.

Wat mij betreft had de redactie dus een andere afweging moeten maken en terughoudender moeten berichten.

Maar deze zaak geeft wel een goed beeld van het klassieke dilemma voor media. Waar ligt de grens tussen informatieverstrekking en bescherming van de persoonlijke levenssfeer van mensen?

De journalist wil laten zien wat er is gebeurd, opdat de lezer zelf kan oordelen. Dat betekent dat in principe zoveel mogelijk informatie moet worden verstrekt. Maar tegelijk moet de journalist terughoudend zijn als het gaat om personen. Je kunt niet zomaar alles opschrijven.

Die grens moet van geval tot geval worden getrokken, waarbij ik er sterk voor ben om bij slachtoffers van misdrijven heel terughoudend te zijn. Zij kunnen zich vaak niet meer verweren. Dat moet de journalist in hun plaats doen.

De lezer heeft gelijk als hij een parallel trekt met de overlevende van de vliegramp bij Tripoli.

Ook daar is de journalistiek doorgeschoten en is de privacy van het slachtoffer geschonden. En ook daar ging het om een kind dat zich niet kon verweren.

Alleen al omdat het om een kind gaat, zouden media extra voorzichtig moeten zijn in hun keuzes. Liever wat minder gedetailleerd nieuws dan dat er in de hang naar informatie zaken naar buiten komen waar niemand iets mee heeft te maken.

Meer over