Slaapwandelaars zien de donkere wolken niet

Theo Maassen maakte gehakt van de potsierlijke uitspraken van politici. Maar de pers is even lichtzinnig.

ERIC WINTER

Media en bestuurders wilden ons terugblikkend en vooruitkijkend bij de jaarwisseling krampachtig doen geloven dat het ergste van de crisis voorbij is. De vele lichtpuntjes die zij waarnamen beperkten zich wat mij betreft, en velen met mij, vooral tot de kerstboom. Ik kan me soms niet aan de indruk onttrekken dat vertegenwoordigers van toonaangevende kwaliteitskranten ook uitgenodigd worden voor Bilderbergconferenties en met leiders van politiek en bedrijfsleven afspraken maken om het vertrouwen bij de burger op te vijzelen via de publieke opinie.

Dat dit bij politici uit het regeringskamp het afgelopen jaar heeft geleid tot potsierlijke uitspraken, daar legde Theo Maassen in zijn oudejaarsconference nog eens de vinger op. Maar ook krantenkoppen willen nog wel eens positiever van toonzetting zijn dan de inhoud van het artikel rechtvaardigt, zoals het geval was in het slotdeel van de Volkskrantserie 'buitenlanddossiers' eveneens op Oudejaarsdag 2013. In het overzicht was de laatste aflevering uit deze serie rood omringend gedoopt 'Eurocrisis - een nieuwe lente'. Ik weet niet of u bij de oliebollen de moeite heeft genomen het artikel te lezen, maar de geïnterviewde denktankexperts waren uitermate eensgezind en somber: We stevenen af op deflatie en decennialange stagnatie.

Ik stel me zo voor dat in het zoveelste crisisjaar en met de Kerst in zicht ten burele van de krant de hoofdredactie haar redacteuren en columnisten zachtmoedig toespreekt om - uiteraard zonder de feiten en de journalistieke onafhankelijkheid geweld aan te doen - in het belang van het land niet al te zwartgallig te schrijven. Zo wil NRC Handelsblad op zaterdag 28 december 2013 ons in een lijvig hoofdredactioneel commentaar graag doen geloven - grotendeels gebaseerd op 'lichtpuntjes' en hoop, hetgeen mijn nuchtere eega altijd op één lijn stelt met koeienstront - dat er een 'economische dageraad' gloort.

Ook columniste Sheila Sitalsing met 'Mooi jaar' doet in de Volkskrant van 30 december een duit in het zakje. Zij had extra veel lichtpuntjes gezien dit jaar, met als hoogtepunt: Edward Snowden, 'de man die liet zien hoezeer de boven ons gestelden onze persoonlijke levenssfeer minachten'. Tja, hier overheerst bij mij toch eerder het schokkende beeld van de opengetrokken beerput van de kennelijk al tien jaar onopgemerkte 'Big Brother'-machinaties van een grote mogendheid, boven het lichtpuntje van de oneindige moed en miraculeuze ontsnapping van een enkel individu.

Een dag later gaat Bert Wagendorp hier op dezelfde plaats nog eens 'vet' overheen in een 'ode aan het optimisme' met als kop 'Geluksland': 'Negen van de tien Nederlanders geven gezondheid en dagelijkse activiteiten een acht of hoger.' Maar Bert, dat is psychologie - cognitieve dissonantie, weet je nog? Wie gaat er nu, via de interviewer van het Sociaal en Cultureel Planbureau, aan zichzelf toegeven dat ie niet goed bezig is? In een andere SCP-vraag vindt 62 procent dan ook dat het met ons land de verkeerde kant op gaat (maar dat zijn de anderen natuurlijk). Gelukkig realiseert Bert Wagendorp zich in dezelfde column ook: 'Optimisme is een tamelijk ongrijpbaar fenomeen. Het is vaak gebaseerd op drijfzand en ongefundeerde aannamen.' Niet eerder heb ik de topcolumnist van de Volkskrant een dergelijk vertwijfeld stuk zien afleveren.

Veel wordt voor de buitenwacht verbloemd of verborgen gehouden. Neem de vergaande plannen voor bindende contracten over economische en sociale hervormingen tussen lidstaten en de Europese commissie. De Tweede Kamer nam vlak voor de Europese top op donderdag 19 en vrijdag 20 december een motie aan met een afwijzing hiervan. NRC weet het te presteren om een dag later verstopt in de krant te volstaan met een klein berichtje hierover, maar wel op de volle voorpagina te berichten over de strijd wie na het WK-voetbal de nieuwe bondscoach wordt. In die 24 uur had Nederland zijn soevereiniteit verder kunnen verliezen.Toeval?

Uit de na de top uitgelekte geheime notities die door Le Monde werden gepubliceerd weten we dat het wel degelijk menens was, geheel tegengesteld aan de obligate geruststellende woorden van Rutte vooraf dat het allemaal niet zo'n vaart loopt en er geen definitieve besluiten zouden worden genomen. Merkel zou tegen de regeringsleiders gezegd hebben: 'Zonder noodzakelijke cohesie zal de munt vroeg of laat exploderen.' Zij wil dat alle landen contracten sluiten met de Europese commissie. De meeste landen liggen dwars. Naar buiten toe spelen de politici mooi weer en bagatelliseren wat er gaande is. Binnenskamers maken zij zich grote zorgen.

Donkere wolken pakken zich samen. Vertwijfeld pompen centrale banken in de oude wereld al jarenlang bergen geld in de economie en verlagen de rente tot nul. Geen wonder dat de koersen van aandelen stijgen, dat geld moet ergens heen. Volgens Mike Amey van Pimco, 's werelds grootste vermogensbeheerder in een interview met de Britse krant The Telegraph, 'slaapwandelt de eurozone richting een periode van deflatie die decennia kan duren'. Banken, bedrijven en consumenten bouwen gedwongen hun schulden af in plaats van te investeren. De consumenten zijn in kopersstaking gegaan. Daar heb je geen Malieveld voor nodig. De deflatoire spiraal is in volle gang. Gelijktijdig verklaart Herman Van Rompuy, de voorzitter van de Europese Raad doodleuk dat de crisis in de Europese Unie voorbij is.

Inderdaad, hoe duisterder het buiten wordt hoe beter je de lichtpuntjes ziet. Ik wens de Volkskrant een messcherp en objectief Europadebat toe de komende maanden.

ERIC WINTER is business engineer en management consultant.

undefined

Meer over