Profiel

Sihame El Kaouakibi: De onstuimige opkomst en ondergang van een zakelijk en politiek rolmodel

Alle mensen die ooit vochten om naast Sihame El Kaouakibi op het podium te mogen staan, hebben hun handen van haar afgetrokken nu zij omgeven wordt door de geur van corruptie.  Beeld Joris Casaer / HUMO
Alle mensen die ooit vochten om naast Sihame El Kaouakibi op het podium te mogen staan, hebben hun handen van haar afgetrokken nu zij omgeven wordt door de geur van corruptie.Beeld Joris Casaer / HUMO

De carrière van Sihame El Kaouakibi was eerst een sprookjesverhaal: een vrouw met een migratieachtergrond neemt het heft in eigen hand, en wordt succesvol. Maar na een rij financiële schandalen, breed uitgemeten in de Vlaamse media, is ze zowel politiek als zakelijk uitgespeeld.

Jarenlang was het leven van Sihame el Kaouakibi (34) een sprookje waaraan iedereen zich wilde laven: een jonge vrouw, één van de zeven kinderen uit een gezin van Marokkaanse origine, had zich op eigen kracht ontworsteld uit de kleine wereld van het dorpje Boom, en alles wat zij aanraakte werd een succes. Ze belandde zelfs in het nationale parlement.

Maar haar vlucht naar de zon leidde tot een keiharde val, en het sprookje werd een dramatische soap. De afgelopen weken werd elke dag een nieuwe stroom van publiek geld ontdekt die via één van El Kaouakibi’s bedrijven naar de verkeerde plek zou zijn gevloeid – en elke dag werd dat breed uitgemeten in de Vlaamse media. Wat eerst nog op een slordige boekhouding leek, kreeg steeds meer de geur van een bewuste constructie, en alle mensen die ooit vochten om naast El Kaouakibi op het podium te mogen staan, trokken de handen van haar af. Ver voordat de rechter zelfs nog maar een aanklacht tegen haar heeft geformuleerd, lijkt het afgelopen met de glanzende carrière van een veelbelovende vrouw.

Optimistisch verhaal

Die carrière begon in de zomer van 2008, toen de 22-jarige El Kaouakibi naar de Vrije Universiteit Brussel trok voor een master in onderwijskunde, en tegelijkertijd via dansles ook Nederlandse les gaf aan anderstalige kinderen op de Zomerschool in Antwerpen. ‘Toen ben ik zonder netwerk, en met maar 150 euro op mijn rekening, de stichting Let’s Go Urban gestart, vertelde ze in 2019 aan het blad De Tijd.

Met deze stichting leerde El Kaouakibi honderden kinderen uit kansarme gezinnen hun eigen talenten ontdekken, en werden talloze vrijwilligers van de straat gehouden die anders maar doelloos zouden rondhangen. In haar boek #Believe (2013) stelde zij dat de samenleving deze jongeren niet als lastpakken moest zien, maar drempels voor hen moest wegnemen, zodat ze voor zichzelf konden zorgen – een optimistisch verhaal dat bij iedereen in goede aarde viel.

Het establishment drukte de charismatische El Kaouakibi dan ook aan het hart: ze won meerdere prijzen en kwam steeds bovendrijven op lijstjes van invloedrijke personen. Ondertussen stroomden de subsidies en private giften binnen. Niet alleen voor Let’s Go Urban, maar ook voor de andere stichtingen en bedrijven die zij samen met haar zaken- en levenspartner Erika Xuan Nguyen oprichtte.

Zo kreeg El Kaouakibi 450 duizend euro uit een fonds van de toenmalige minister van Digitale Agenda (en huidig premier) Alexander De Croo voor een aantal digitaliseringsprojecten van Wanna Work, een platform dat jongeren en bedrijven op een alternatieve manier met elkaar in contact brengt. De toenmalige minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon vroeg El Kaouakibi in 2016 om ook de jeugd uit het Brusselse Molenbeek op het rechte pad te helpen. De stad Antwerpen stortte 3,4 miljoen euro voor het nieuwe danscentrum van Let’s Go Urban, en daarnaast was er nog een groepje ceo’s dat Wanna Work wilde steunen, en een half miljoen euro doneerde.

Zelfredzaamheid

Ondertussen werd El Kaouakibi door meerdere politieke partijen aan haar mouw getrokken. Met haar verhaal over zelfredzaamheid stapte El Kaouakibi weg van de slachtoffercultuur, en maakte zij zich populair bij rechts. Voor links illustreerde zij juist dat diversiteit en emancipatie tot vooruitgang leiden. El Kaouakibi speelde hard to get, en stelde een aantal keer dat ze het ‘te druk’ had om de politiek in te gaan, maar uiteindelijk wist het liberale Open-vld haar binnen te slepen. De onderneemster kreeg een verkiesbare plaats op de lijst, en een flinke zak geld uit de partijkas om campagne mee te voeren. En met succes. Het ‘witte konijn’, zoals El Kaouakibi werd genoemd, behaalde in 2019 met 10.704 voorkeurstemmen een zetel in het Vlaamse parlement. ‘Mijn geheim? Met mensen praten. Ook met burgers met een aversie voor politiek’, zei ze daarover.

Sihame El Kaouakibi had een verhaal dat iedereen, links én rechts, graag wilde horen. Beeld Hollandse Hoogte / BELGA
Sihame El Kaouakibi had een verhaal dat iedereen, links én rechts, graag wilde horen.Beeld Hollandse Hoogte / BELGA

In het voorjaar van 2020 worden de eerste scheurtjes echter zichtbaar. Er gingen al langer geruchten over financiële malversaties, maar op dat moment gaat de raad van bestuur van Let’s Go Urban vragen stellen, omdat sommige geldstromen niet verklaarbaar zijn. El Kaouakibi komt niet met antwoorden, en in het najaar wordt een extern onderzoek ingesteld. Uit het rapport blijkt dat zo’n 350 duizend euro niet op de juiste plek is terechtgekomen, maar, zegt El Kaouakibi, dat was slordigheid: er is geen sprake van kwade intenties.

‘Georganiseerd bedrog’

De bewindvoerder die wordt aangesteld komt in maart dit jaar echter met een vernietigend rapport waarin ze het heeft over ‘georganiseerd bedrog’. Er is tussen bedrijven en stichtingen voortdurend geschoven met personeel, materiaal en dienstverlening, en in de kluwen lijkt in totaal zeker een miljoen euro aan subsidies en donaties naar andere, commerciële vennootschappen van El Kaouakibi te zijn gesluisd. Een voorbeeld: Let's Go Urban betaalde 102.850 euro aan A Woman’s View (een van de privébedrijven van El Kaouakibi) voor ‘ondersteunende diensten in het kader van een renovatie- en nieuwbouwproject’. Maar de bewindvoerder vindt ‘geen spoor terug van zulke ondersteuning’, en zij besluit dat deze factuur ‘allicht verzonnen is’.

Ondertussen is de Bijzondere Belastinginspectie een onderzoek begonnen, is ook bij Wanna Work een voorlopige bewindvoerder aangesteld, overwegen verschillende overheden een rechtszaak tegen El Kaouakibi, en heeft de stad Antwerpen uit voorzorg al beslag laten leggen op haar privébezit (waaronder een villa aan de rand van de stad). Open-vld begon een procedure om haar uit de partij te zetten, maar El Kaouakibi hield de eer aan zichzelf: vorige week donderdag stapte zij zelf op, omdat de partij volgens haar ‘een loopje neemt met de liberale waarden, waaronder het vermoeden van onschuld’. Ze houdt wel vast aan haar zetel in het parlement.

Drie eerbewijzen aan Sihame El Kaouakibi

Ze wordt, als ze nog vrij onbekend is, verkozen tot Antwerpenaar van het Jaar 2011, de eerste keer dat deze prijs wordt uitgereikt.

In 2014 roept het tijdschrift Knack haar uit tot één van de tien invloedrijkste Belgen van allochtone afkomst, omdat zij ‘met een klein budget maar met tonnen lef en ambitie probeert jongeren via stadskunst weer op het rechte pad te krijgen’.

In datzelfde jaar ontvang El Kaouakibi een ere-bachelor van de Karel de Grote Hogeschool omdat zij een rolmodel is voor haar studenten.

Meer over