Signeren: ijdelheid of beleid?

Een dagelijkse puzzel, zo noemt een lezer uit Leek de bronvermelding bij de artikelen in de Volkskrant. Uit zijn brief blijkt dat hij het signeringsbeleid van de krant bedoelt, de gewoonte om per artikel mee te delen wie het gemaakt heeft....

De lezer: 'Waarom staat bij een artikel dat door een man en een vrouw is geschreven Van onze verslaggevers Bart Dirks en Yvonne Doorduyn in plaats van Van onze verslaggever. . . en onze verslaggeefster. . .?' Bij een ander artikel wordt vervolgens 'Van onze verslaggeefster' gebruikt. Mogen we haar naam niet weten? En 'in Haagse nevelen verschuilen zich maar liefst twee of misschien meer verslaggevers die een kort berichtje over Links gepraat presenteren'.

De man uit Leek vermoedt 'dat alles te maken heeft met rangen en standen, met vaste medewerkers en schnabbelaars, of met mensen die trots zijn op hun bijdragen aan de Volkskrant dan wel er niet voor willen uitkomen'. Ten slotte vindt hij het curieus dat de krant bij haar eigen medewerkers onderscheid maakt tussen mannen en vrouwen. Maar als het om Femke Halsema (GroenLinks) gaat, schrijft de Volkskrant 'lijsttrekker' in plaats van 'lijsttrekster'.

Het is een gevoelig probleem dat hier wordt aangeroerd. Want de redactie is al sinds jaar en dag bezig om te zoeken naar een eenduidig signeringsbeleid. In mei 2002 kreeg ik een brief van een collega-journalist die evenmin de logica kon ontwaren van het naamvermeldingsbeleid van de Volkskrant. 'Och, iedereen is een ijdeltuit en de haantjes drukken hun ijdelheid erdoor bij de eindredactie, zo lijkt het', luidde zijn analyse van het beleid bij de krant.

De ex-collega deed de suggestie dat het signeringsbeleid van de Vlaamse media aanzienlijk beter is. Daar wordt elk artikel ondertekend met de initialen van de journalist en in het colofon kan de lezer opsporen wie de auteur is. Daardoor is het dus wel nodig om elke dag een compleet colofon te publiceren. Duitse kranten voeren dit beleid eveneens. Alleen bij reportages, analyses en achtergrondverhalen staat de volle naam. Persoonlijk vind ik het Vlaamse en Duitse signeringsbeleid duidelijk en prettig. Het is in het begin even wennen. Maar binnen de kortste keren weet de lezer wie achter de genoemde initialen schuilgaat.

Op gezette tijden probeert de Volkskrant haar signeringsbeleid bij te sturen. De bestaande regels zijn voor velerlei uitleg vatbaar. Daarom interpreteren de verschillende eindredacties de regels anders, met als gevolg een hoop ergernis. In elk geval leefden er intern bij de Volkskrantredactie voldoende irritaties om weer een poging te doen eenduidige signeringsregels te formuleren.

Vanaf 1 januari 2003 moet blijken of de lezers van de Volkskrant de 'dagelijkse puzzel', waarover de lezer uit Leek repte, bespaard blijft. Het zal vast en zeker niet het hier besproken Vlaamse of Duitse systeem worden.

De hoofdredactie vindt het vermelden van de namen van de auteurs juist voor de lezers van belang. De lezers krijgen de kans een band op te bouwen met redacteuren of redactrices. En andersom helpt het ondertekenen van artikelen de redacteuren en redactrices van de krant weer om een naam op te bouwen op het gebied van de materie waarover zij schrijven. Bovendien weten tipgevers tot wie ze zich kunnen richten. Een ruimhartig signeringsbeleid, gelooft de hoofdredactie, versterkt in die gevallen juist de binding tussen de lezer en de Volkskrant.

Zeker in de nieuwskrant staat dagelijks ook een heleboel 'gemengd nieuws'. Het zijn artikelen die weliswaar interessant (kunnen) zijn, maar waarvoor je geen specialist hoeft te zijn om ze te schrijven, wel journalist. De lezers van deze krant zullen in het nieuwe jaar merken dat boven 'gemengd nieuws' van enige omvang toch óók de naam van de auteur zal prijken. En de rest zal met het gebruikelijke 'van onze verslaggever' ofwel 'verslaggeefster' worden gesigneerd of met een verwijzing naar de redactie die het bericht heeft gemaakt. Bijvoorbeeld: 'Van onze kunstredactie'. Waarschijnlijk zal het nieuwe signeringsbeleid de lezer nauwelijks opvallen. Maar als de Volkskrant voor de lezer uit Leek dan weer een dagelijkse puzzel wordt, weten we dat het nóg niet goed zit.

Meer over