Sheila Sitalsing

Systeemautisten. Het mooiste woord uit de Volkskrant van zaterdag stond in een verhaal over de toestanden op het spoor. Systeemautisten zijn het product van een bedrijfscultuur waarin niemand een beslissing durft te nemen, waarin het improvisatievermogen zorgvuldig is weggeprotocolleerd. Omdat elk plannetje langs drie lagen managers moet, en alle te nemen stappen vastliggen op een geplastificeerd A4tje dat men te allen tijde bij zich dient te dragen.


Als je eenmaal weet hoe ze heten, zie je ze overal.


Regeringsleiders die geen vraagtekens durven te zetten bij het begrotingsevenwichtfetisjisme? Systeemautisten.


De managers die de zorginstelling Zonnehuizen 'omturnden' en de afdeling personeelszaken omdoopten tot Human Resource Management? Systeemautisten.


Mark Rutte die weigert afstand te nemen van een gore, discriminerende website waarop je anoniem kunt klikken over Polen, omdat het hem 'niet past commentaar te geven op individuele partijen'? Systeemautist. (Nee, dat is niet aardig tegenover systeemautisten. Beter: laffe plucheplakker.)


De krant liet zaterdag treinmensen uitleggen dat ook op het spoor de systeemautisten het hebben gedaan. Het is hun schuld dat alles stopt na drie vlokken sneeuw.


Zelf heb ik altijd pech als ik de trein neem: hij arriveert redelijk op tijd, aan het beloofde perron, er loopt lief personeel rond dat veel te begripvol schoenen van bankjes af verzoekt en ik kom doorgaans heelhuids en niet krankzinnig te laat aan.


Nooit kan ik eens twitteren dat ik mijn dag heb doorgebracht in een weiland en dat de NS-directie opgeknoopt moet worden. Toen het sneeuwde, hoefde ik nergens heen, dus viste ik alweer achter het net. Maar dat het de hel was, geloof ik graag.


Waarom het de hel was, blijft evenwel een raadsel. Uit de verklaringen valt niet wijs te worden:


1. Het is de splitsing. Vroeger stapte bij een bevroren wissel de conducteur uit en ontdooide de boel met een gasbrandertje. Tegenwoordig moet hij zijn NS-superieuren bellen, die er met Prorailsuperieuren over moeten vergaderen, waarna een geoutsourced mannetje aanschuift in 800 kilometer sneeuwfile, om drie dagen later de boel met een gasbrandertje te ontdooien. Nee dan 1979, aldus een NS-man.Toen ploegden de treinen door metershoge sneeuw. Maar in mijn herinnering was het ver voor de splitsing ook gewoon chaos op het spoor als het weer tegenzat.


2. Het zijn de ijsklompen. Die maken de wissels stuk. Technisch falen, heeft niks te maken met wie waarover de baas is.


3. Het zijn de dienstroosters. De loopgravenoorlog die de bonden hebben uitgevochten in hun verzet tegen 'het rondje om de kerk' -dezelfde conducteur de hele dag op hetzelfde traject - heeft dienstroosters gebaard waar je hogere wiskunde voor moet hebben gestudeerd, waardoor bij tegenslag treinen zonder machinist komen te staan en machinisten zonder trein.


4. Het is geld, geld, geld. De Zwitsers stoppen anderhalf keer zoveel in een vergelijkbaar netwerk. Maar wij vergooien liever miljoenen aan harder rijden.


Voor elke stroming wat wils dus. Intussen is de Eerste Kamer allang druk met een parlementair onderzoek naar de verzelfstandiging van de spoorwegen. In mei zijn de hoorzittingen. Het eindrapport komt in september. Omdat er dan geen sneeuw ligt, zult u het nieuws terugvinden in de berichtenpoot op pagina 18. En volgende winter zeggen we tegen elkaar: weet je wat er moet komen? Een onderzoek!


Meer over