Sharon gaat dwars door alle linies heen

De man die premier Netanyahu liever buiten zijn regering had gehouden, had een hoofdrol in het bezweren van de jongste crisis in de Jordaans-Israëlische betrekkingen....

HIJ IS vandaag de man met wie koning Hussein in zee gaat, Ariel Sharon (69). Op Sharon kan je bouwen, op premier Netanyahu niet. De Israëlische bulldozer-politicus - 'Jordanië is Palestina', was altijd zijn leus - is in de nadagen van zijn loopbaan door een speling van het lot een geziene gast aan het Jordaanse hof.

Het is geen geheim dat Sharon, minister van Infrastructuur in de regering-Netanyahu, een hoofdrol heeft gespeeld bij het bezweren van de jongste crisis in de Jordaans-Israëlische betrekkingen. Zonder Sharons connecties in Amman waren de twee Mossad-agenten die de mislukte moordaanslag op Hamas-functionaris Meshaal op Jordaans grondgebied uitvoerden, niet zonder slag of stoot geruild tegen Hamas-sjeik Ahmad Yassin en negentien andere Palestijnen in Israëlische gevangenschap.

De blunder van premier Netanyahu, wie het Mossad-fiasco wordt aangerekend, komt voor Sharon als een geschenk uit de hemel. Zijn invloed groeit gestaag. De hardnekkige pogingen van Netanyahu om zijn oude rivaal voor het Likud-leiderschap politiek uit te schakelen, hebben voor het oog van de massa schipbreuk geleden. Het is een mazzeltje voor de weinig ervaren Netanyahu (47) dat het premierschap nieuwe stijl hem een ruim mandaat geeft, want anders zou hij spoedig worden overvleugeld door de grondlegger van het Likud-blok, Sharon.

Het is niet voor het eerst dat Sharon, die in juni door Netanyahu doelbewust werd gepasseerd voor het belangrijke ministerschap van Financiën, uit geslagen positie terugkomt. Zijn politieke carrière leek in 1983 voorbij, nadat hij als minister van Defensie tot aftreden was gedwongen. Een Israëlische onderzoekscommissie oordeelde dat Sharon, de architect van de desastreuze Libanese oorlog, een deel van de verantwoordelijkheid droeg voor de slachtingen door Libanese falangisten in de Palestijnse vluchtelingenkampen Sabra en Shatila in 1982.

Zelf zag Sharon de anti-Palestijnse oorlog in Libanon als een 'succesvolle poging terroristen te elimineren'. 'Ik was de zondebok van de regering.' Critici van de oud-generaal, die jarenlang openlijk het premierschap ambieerde, stellen niet voor niets dat zijn totale gebrek aan zelfkritiek zijn grootste zwakte is.

Sharon is het prototype van de 'sterke man' die er slecht op staat bij het denkend deel der natie, maar zich door zijn simpele overtuigingen geliefd maakt bij grote delen van het electoraat. Voor alles maakt de Likudnik zich sterk voor een Groot-Israël. Palestijnse soevereiniteit over de Westoever en Gaza is in zijn ogen taboe. Om zijn geloof kracht bij te zetten, bewoont minister Sharon als voorvechter van de kolonistenbeweging een appartement in de moslimwijk in de oude stad van Jeruzalem.

Sharon geldt sinds 1983 als een politieke risicofactor die met posten als Handel, Volkshuisvesting en Infrastructuur is 'afgescheept' en buiten de 'keukenkabinetten' is gehouden (die de cruciale besluiten nemen). Op deze ministeries heeft de ex-generaal hoogstens de nederzettingenpolitiek een impuls gegeven. Hij heeft echter de hoop nooit laten varen op een hernieuwde spilfunctie in het Israëlische veiligheidsapparaat.

Geen wonder: als 24-jarige officier stond Arik Sharon aan de wieg van de beruchte 'Eenheid 101' die zich bekwaamde in vergeldingsacties tegen Arabische guerrillastrijders. Dat daarbij meer dan eens tientallen burgers om het leven kwamen, schaadde Sharons militaire carrière niet.

Als militaire commandant hield Sharon in 1971 de Gazastrook in een wurggreep. Het Israëlische leger opende een meedogenloze klopjacht op gewapende Palestijnen die zeven maanden duurde. Verdachten werden standrechtelijk geëxecuteerd. Het commentaar van de oud-generaal: 'We hebben geen gevangenen gedood, we hebben niemand gevangen genomen.'

Een mede-Likudnik zei eens over Sharon: 'Het verschil tussen ons en Sharon is dat wij de grenzen niet overschrijden. Voor Sharon ligt dat anders, die gaat dwars door alle linies heen.' Het was in de verte een toespeling op het grootste militaire succes dat Sharon als militair heeft geboekt, zijn besluit om tijdens de Jom Kippoer-oorlog met zijn divisie het Suezkanaal over te steken (en de orders van het Israëlische opperbevel aan zijn laars te lappen). De geslaagde operatie, die geldt als het keerpunt in de Israëlisch-Arabische oorlog van 1973, maakte van Sharon die nog steeds ongenaakbare volksheld.

Het Israëlische establishment heeft Sharon nooit kunnen uitstaan. Het kan domweg niet om zijn verdiensten heen. Benjamin Netanyahu poogde de oud-generaal vorig jaar buiten zijn kabinet te houden, maar zag zich uiteindelijk gedwongen het nieuwe ministerie van Infrastructuur voor hem te creëren. Want, zo gaf Netanyahu toe, 'Sharon dient zijn rechtmatige plek als senior-minister in het kabinet in te nemen'.

Guido Goudsmit

Meer over