NieuwsServië

Servische president Vucic laat zich live op tv prikken met Chinees vaccin: ‘Zoals je ziet, ik leef nog’

De Servische president Aleksandar Vucic heeft dinsdag live op tv het Chinese vaccin SinoPharm gekregen. Hij hoopt hiermee de scepsis weg te nemen bij het vaccinatiekritische deel van de bevolking.

De Servische president Aleksandar Vucic ontvangt zijn eerste dosis van het Chinese SinoPharm vaccin. Beeld EPA
De Servische president Aleksandar Vucic ontvangt zijn eerste dosis van het Chinese SinoPharm vaccin.Beeld EPA

Het inenten van de 51-jarige premier werd live uitgezonden. ‘Zoals je ziet, ik leef nog, ik beweeg nog, ik wil iedereen zeggen dat het goed is om een vaccin te krijgen’, verklaarde hij tegenover de aanwezige media. Op zijn Instagram-account plaatste Vucic een foto waarop hij een prik krijgt en bedankte ‘onze Chinese broeders’. Het moet zijn landgenoten ervan overtuigen ook het vaccin te nemen: uit onderzoek blijkt dat de helft van de Serviërs niet is overtuigd van de vaccinaties tegen corona.

Tot nu toe was het Servische vaccinatieprogramma vooral een succesverhaal. Voor veel landen is alleen al het bemachtigen van voldoende coronavaccins een flinke horde in de vaccinatierace, maar Servië had daar minder problemen mee. De populistische president Vucic haalde de banden aan met zijn collega’s in Moskou en Beijing en wist zo naast de ‘westerse’ vaccins van Pfizer en AstraZeneca ook doses Spoetnik V, SinoVac en SinoPharm te krijgen. De regering sloot deals voor in totaal 15 miljoen vaccins: voldoende om iedere van de 7 miljoen Serviërs twee prikken te geven.

Sinds januari gaat het vaccineren als een speer. Al 20 procent van de bevolking, 1,5 miljoen mensen, is minstens één keer geprikt. Nu lijkt Servië het plafond te naderen. Het aantal mensen dat dagelijks op komt dagen voor een vaccin is gehalveerd (van 24 duizend in januari tot 12 duizend begin april). Slechts een kwart van de mensen die in aanmerking komen voor het vaccin, gaat ook daadwerkelijk langs bij de vaccinatiecentra.

Het bewoog de Servische regering ertoe om de vaccinaties ook open te stellen voor buitenlanders. Daarvan reisden er al duizenden naar Servië voor een prik, bijvoorbeeld uit buurland Bosnië, waar nog geen noemenswaardig vaccinatieprogramma van de grond is gekomen. Dinsdag demonstreerden duizenden Bosniërs in hoofdstad Sarajevo tegen het gebrek aan vaccinatiebeleid van de regering. Eerder bracht de Servische president Vucic al bezoeken aan buurlanden Noord-Macedonië, Montenegro en Bosnië-Herzegovina om vaccins te brengen – en stuurde nog wat extra naar het Servische deel van Bosnië, de Republika Srpska. Veel landen op de westelijke Balkan kijken naar het Westen voor hulp bij het vaccineren, maar die blijft voor een groot deel uit.

Complottheorieën

15 miljoen vaccins of niet, de helft van de Serviërs zegt zich beslist niet of waarschijnlijk niet te laten vaccineren, blijkt uit onderzoek van de denktank Balkans in Europe Policy Advisory Group (BiEPAG). Het rapport van de denktank koppelt het wantrouwen met name aan complottheorieën en desinformatie. De cijfers zijn vergelijkbaar met andere landen op de westelijke Balkan, maar ook bijvoorbeeld met Frankrijk, waar eveneens een sterke antivaccinatiebeweging bestaat.

Met name op het platteland is het wantrouwen groot in Servië. President Vucic reisde voor zijn prik af naar het mijndorpje Roedna Glava in het oosten van het land. Voor zijn tweede prik, over drie weken, gaat hij waarschijnlijk naar een vaccinatiecentrum ergens in het zuiden. Uiteindelijk is het doel om 65 tot 80 procent van de Servische bevolking in te enten tegen het coronavirus.

Hoewel het tempo van het vaccineren afneemt, heeft Servië alsnog een van de succesvolste vaccinatiecampagnes op het continent. Samen met het Verenigd Koninkrijk en Hongarije laten ze veel andere Europese landen ver achter zich. In het VK heeft meer dan de helft van de volwassen bevolking al een prik gehad, in Hongarije ongeveer een kwart. Deze week kondigden premiers Boris Johnson en Viktor Orbán versoepelingen aan.

Vaccinatiepolitiek

De gemene deler tussen de drie – verder zeer verschillende – landen is een eigenzinnige vaccinatiepolitiek. Het vaccinatieprogramma van de EU komt maar traag op gang. EU-commissievoorzitter Ursula von der Leyen vergeleek het VK al met een ‘speedboat’ en de EU met een ‘tanker’. De Hongaren hebben besloten zonder de goedkeuring van het Europees Geneesmiddelenbureau te vaccineren met Russische en Chinese vaccins. De Slowaakse president Igor Matovic haalde ook het Russische vaccin binnen, maar kreeg ruzie met zijn coalitiepartners en moest aftreden als premier.

Servië had die goedkeuring überhaupt niet nodig. Het is het eerste land in Europa dat zowel de vaccins uit China als uit Rusland goedkeurde en gebruikte. Al in januari beschikte het land over grote doses SinoPharm. President Vucic zei toen al zich ermee te laten vaccineren. Die belofte heeft hij nu ingelost. Wellicht ook om een einde te maken aan kwade stemmen die zeiden dat hij zich in het geheim had laten inenten met een ander vaccin of, iets banaler, dat hij bang zou zijn voor naalden.

Voor één ding is Vucic in elk geval niet bang: zakendoen met autoritaire staten als Rusland en China, die met hun vaccins een geopolitieke slag willen slaan. Dat beperkt zich niet alleen tot vaccins – zo investeerde China bijvoorbeeld ook in de mijnstreken in het oosten van Servië. Eerder leverden ze ook beschermingsmiddelen en medisch materiaal. Op een aantal plekken in het land verrezen al billboards van pro-regeringsblad Informer, met daarop een afbeelding van de Chinese leider Xi Jinping en de tekst ‘Bedankt broeder Xi’.

Meer over