Servische liederen schallen over de brug der haat

Het logge, betonnen bouwwerk heeft niet de fragiele schoonheid van de oude brug in het Bosnische Mostar die in 1993 vernietigd werd door de Kroatische troepen, maar de brug in Kosovska Mitrovica symboliseert op dezelfde manier de haat tussen twee bevolkingsgroepen op de Balkan....

Van onze verslaggeefster Corine de Vries

Aan de noordoever van de Ibar hangen ongeveer zeventig Servische mannen rond in de buurt van de brug. Ze drinken bier en spelen spelletjes. Zodra ze een camera zien, gaan tientallen middelvingers de lucht in. Uit een luidspreker klinken Servische liederen die tot aan de overkant van het water te horen zijn.

Daar, aan de zuidzijde van de Ibar, staan enkele tientallen jonge Albanezen. Voorzichtig wagen zij een paar stappen de brug op. De Serviërs reageren onmiddellijk, en lopen ook naar de brug. Als de Albanezen tot halverwege te brug genaderd zijn, beginnen de Serviërs te schreeuwen en stenen te gooien. Twee Franse militairen komen aanrennen en lossen een paar schoten in de lucht, wat voldoende is om de mannen weer naar hun eigen helft te doen terugkeren. Twee Franse tanks rijden de brug op, en de rust is weergekeerd.

'Dit gebeurt iedere dag', vertelt aan de noordoever de Servische elektriciën Zoran, die tijdens de rellen rustig rummikub blijft spelen. 'De Albanezen komen ons provoceren, wij schreeuwen terug, het is een mediaspektakel. De pers is er ook de oorzaak van dat de Albanezen tijdens de oorlog op de vlucht sloegen. Dat was puur effectbejag, ze wisten dat ze met die beelden de NAVO konden manipuleren.'

'Ik wil helemaal niet de brug over om te provoceren', zegt aan de zuidoever Ruzhedi Agmeti. Al een week probeert hij iedere dag op de fiets naar zijn huis in het noorden te gaan, maar iedere keer houden de Fransen en de Serviërs hem tegen. 'Ik ben al honderd dagen niet thuis geweest. Ik heb geen idee of het er nog staat, en of er nu een Serviër in woont.'

Veel Serviërs die ten noorden van de rivier wonen, hebben, mede op aandringen van de NAVO, besloten in Mitrovica te blijven. Maar zij voelen zich bedreigd door het groeiende aantal Albanezen in het zuiden, die vol wraakgevoelens uit vluchtelingenkampen terugkomen.

De Albanese woede is begrijpelijk. De zuidelijke helft van de stad is grotendeels verwoest. Overal zijn de uitgebrande en totaal vernietigde huizen. In het noorden, op plaatsen waar veel Albanezen woonden, is ook veel schade aangericht, maar de Servische huizen zijn vrijwel allemaal ongeschonden gebleven.

Tussen de twee groepen in bevinden zich de Franse KFOR-troepen, die hopen de Serviërs en Albanezen ervan te overtuigen dat ze vreedzaam kunnen samenleven. 'Dit is een van de kwetsbaarste gebieden in Kosovo', zegt de Franse luitenant-kolonel Chauvancy.

'Vooral de Albanezen cultiveren de angst, en nog steeds zijn er aan beide kanten provocaties, maar ik zie iedere dag de spanning minder worden.'

Sinds vier dagen hebben de Franse soldaten hun tanks van de brug gehaald. Volgens de officiële lezing kan iedereen die wil nu oversteken. Maar in werkelijkheid wagen alleen een paar vrouwen en kinderen, vooral Serviërs, de oversteek. Mannen worden door de Franse militairen tegengehouden. 'Het is nog te gevaarlijk', waarschuwen ze.

'Gisteren zijn twee Albanese vrouwen in elkaar geslagen die in het noorden boodschappen wilden doen', vertelt chirurg Bajram Rexhepi, door de UCK-regering in Kosovo benoemd tot tijdelijke burgemeester van Mitrovica. De Franse KFOR-soldaten bemiddelen tussen Rexhepi, alias 'dokter Terrorist', en de Servische, door president Milosevic benoemde burgemeester, die ook nog in functie is.

De UCK-regering wil een Albanese burgemeester in Mitrovica, bijgestaan door een Servische vice-burgemeester. Rexhepi: 'Dat lijkt ons heel redelijk in een stad waar ruim 80 procent van de bevolking Albanees is. Maar de Serviërs willen niet onderhandelen. Zij zeggen: als de Albanezen hier komen, dan zullen alle Serviërs Kosovo verlaten. Dat is een gevoelig dreigement voor de NAVO, die er veel voor over heeft om een etnische zuivering van Kosovo te voorkomen.'

De UCK-burgemeester neemt het de Fransen kwalijk dat ze pas twee Servische paramilitairen hebben opgepakt. 'Wij hebben gedetailleerde informatie gegeven over dertig paramilitairen die nu nog in Mitrovica actief zijn. Maar de Fransen zeggen dat ze onvoldoende bewijzen hebben. Ik heb het UCK lang in de hand kunnen houden, want ik respecteer de NAVO en ik wil vrede. Maar als die mannen over drie weken nog niet zijn opgepakt, dan geef ik het UCK toestemming zelf de arrestaties te verrichten. Als ik dat niet zou doen, verlies ik mijn geloofwaardigheid.'

Meer over