Servische entiteit in Bosnië zet nieuwe stap richting afscheiding

Het parlement van de Republika Srpska stemt vrijdag over een resolutie die het uiteenvallen van Bosnië-Herzegovina dichterbij brengt. De separatistische leider Milorad Dodik is niet onder de indruk van internationale pogingen de situatie te sussen, en zet de afscheidingspoging door.

Rosa van Gool
Bosnische Serviërs in Banja Luka vieren de (verboden) nationale dag van de onafhankelijke Republika Srpska. De foto dateert van 2017. Republika Srpska maakt deel uit van Bosnië-herzegovina, maar dreigt zich af te scheiden. Beeld Getty Images
Bosnische Serviërs in Banja Luka vieren de (verboden) nationale dag van de onafhankelijke Republika Srpska. De foto dateert van 2017. Republika Srpska maakt deel uit van Bosnië-herzegovina, maar dreigt zich af te scheiden.Beeld Getty Images

De nieuwe resolutie, die harde kritiek kreeg van de oppositie maar de meerderheidscoalitie achter zich heeft, bepaalt dat de Servische entiteit zich binnen zes maanden zal terugtrekken uit het nationale leger, de geheime dienst en de belastingautoriteit van Bosnië. De terugtrekking is een eenzijdige beslissing van de Bosnische Serviërs die tegen het vredesakkoord van 1995 ingaat en het al maanden gevreesde uiteenvallen van Bosnië-Herzegovina een stap dichterbij brengt.

Sinds het vredesakkoord vormen de Republika Srpska (waar vooral Serviërs wonen) en de Federatie (waar Bosniakken en Kroaten de meerderheid zijn), samen Bosnië-Herzegovina. De constructie markeerde het einde van een bloedige oorlog (1992-1995), waarbij zo’n 100.000 doden vielen.

Beide entiteiten hebben sindsdien een eigen bestuur, maar sommige zaken zijn op nationaal niveau geregeld. Vooral het voorstel om het leger over te hevelen van nationaal niveau naar de Servische entiteit jaagt veel Bosniërs angst aan voor nieuw geweld.

Afscheidingsretoriek

De Bosnisch-Servische president Milorad Dodik is de drijvende kracht achter de onrust in Bosnië. Zijn afscheidingsretoriek is sinds afgelopen zomer verhard. Toen stelde de Hoge Vertegenwoordiger van de Verenigde Naties, die toeziet op naleving van het vredesakkoord, genocideontkenning in Bosnië strafbaar.

Dodik ontkent de genocide, in onder meer Srebrenica, voortdurend. Na de strafbaarstelling keerde hij zich verder af van het westen en beweegt hij nadrukkelijker dan ooit richting afscheiding. Van de reis- en financiële sancties die de Verenigde Staten hem oplegde, en die ook de EU overweegt, zei hij niet wakker te liggen: Het interesseert me geen moer.’

Dodik zegt vreedzame afscheiding te willen, maar in die mogelijkheid gelooft in Bosnië vrijwel niemand. Hij weet zich bovendien gesteund door de Servische president Aleksandar Vucic en onderhoudt net als Vucic nauwe banden met Rusland. Ook dreigde Dodik al dat EU-brede financiële sancties hem zouden dwingen meer Chinese investeringen aan te nemen.

Zowel de VS als Duitsland kondigden de afgelopen weken nieuwe financiële maatregelen aan als de Republika Srpska haar afscheiding verder zou doorzetten.De VS hebben de afgelopen weken diplomaten naar Bosnië gestuurd in een poging het land ‘weg te leiden van de klif’, zoals een hooggeplaatste ambtenaar donderdag verklaarde tegenover The Guardian.

Ook de EU verwacht het meest van dialoog met Dodik en ging nog niet over tot sancties of het versterken van de kleine EUFOR-missie (600 militairen), die nog altijd in Bosnië aanwezig is. De vrijdag ingebrachte resolutie laat zien dat de internationale diplomatie er tot nu toe niet in is geslaagd Dodik tot inkeer te brengen.