Serviërs rukken op in 'veilig gebied' Zepa

Bosnisch-Servische eenheden, gesteund door tanks, zijn zondag verder doorgedrongen in de Moslim-enclave Zepa in het oosten van Bosnië. Volgens de VN ontmoetten de Serviërs weinig weerstand van het Bosnische regeringsleger en stonden ze zondagavond op zo'n anderhalve kilometer van Zepa-stad....

Reuter, AFP

SARAJEVO

'De Bosnisch-Servische infanterie nadert de stad vanuit het westen. De militairen gaan voorop, de tanks volgen. Er is NAVO-aanwezigheid boven de regio. Voor zover we het kunnen overzien is er weinig tegenstand (van de Bosnische regeringseenheden)', aldus VN-woordvoerder Alexander Ivanko in Sarajevo. Hij sprak van ten minste twee tanks en acht mortieren van 120 milimeter. De Bosnische Serviërs vielen Zepa vrijdag binnen uit zuidelijke richting.

Eerder zondag meldden de VN dat het Bosnisch-Servische leger Zepa-stad tot op vijfhonderd meter was genaderd, maar deze berichtgeving werd bijgesteld na contact met Oekraïense blauwhelmen die het 'veilige gebied' moeten verdedigen.

Over het aantal slachtoffers is niets bekend. In de enclave bevinden zich 79 Oekraïners en naar schatting van Unprofor en de Unhcr tien- tot vijftienduizend Moslims. De enclave ligt ingesloten in Servisch gebied.

NAVO-functionarissen op het hoofdkwartier in Napels bevestigden gisteren dat de VN een verzoek tot 'NAVO-aanwezigheid' boven Zepa hadden ingediend, maar zij weigerden commentaar te even op de mogelijkheid van verdere luchtacties. De commandant van de geallieerde strijdkrachten in Europa, de Amerikaanse generaal George Joulwan, zei vrijdag dat het te riskant is om boven het bergachtige gebied NAVO-luchtaanvallen uit te voeren. Joulwan noemde de situatie voor Unprofor in het gebied 'kritiek'.

Moslim-strijders ontwapenden gisteren de Oekraïners op de laatste drie observatieposten die zij nog in handen hadden om zichzelf te kunnen verdedigen, zo verklaarde woordvoerder Ivanko. Vrijdag hadden de Bosnische regeringseenheden de vier andere observatieposten al ontmanteld. Het is nog onduidelijk hoeveel Moslim-soldaten zich in Zepa ophouden. De Bosnische Serviërs beweren dat duizend Moslim-strijders uit Srebrenica naar Zepa zijn gevlucht. Zij zouden vier Serviërs hebben gedood.

Zepa is na Srebrenica de tweede enclave die wordt aangevallen. Srebrenica viel dinsdag in Bosnisch-Servische handen en is inmiddels 'etnisch gezuiverd'. Op de VN-basis in Potocari verblijven nog ruim driehonderd Nederlandse VN-militairen, vermoedelijk tot eind deze week. De 64 Nederlandse gijzelaars werden dit weekeinde vrijgelaten.

Dutchbat blijft nog enkele dagen in Potocari om toezicht te houden op 59 zwaar gewonde Moslims. De Serviërs hebben toegezegd dat de gewonden binnenkort naar een ziekenhuis in Tuzla (in door Moslims beheerst gebied) mogen worden overgebracht. De Nederlandse blauwhelmen hopen ook meer te weten te komen over het lot van duizenden Moslim-mannen die de Serviërs vasthouden. Maar de zorg voor hen laten de Nederlanders in principe over aan het Internationale Rode Kruis (ICRC).

Tijdens de 'evacuatie' van de Moslim-bevolking uit Srebrenica naar Tuzla vorige week werden de mannen van boven de zestien door de Serviërs uit de mensenmassa gehaald, om 'te worden ondervraagd' in verband met 'oorlogsmisdaden' die zij zouden kunnen hebben gepleegd. Volgens de Bosnische ambassade in Zagreb gaat het om 5250 mannen die vastzitten in vier verschillende plaatsen: Bratunac, Nova Kasaba, Konjevic Polje en Batkovic.

Na drie dagen onderhandelen hebben de Bosnisch-Servische leiders in Pale 'in principe' toestemming verleend aan het Rode Kruis om de mannen te bezoeken. Het is alleen niet duidelijk wanneer dat nu daadwerkelijk mag, zo zeiden hulpverleners zondag. 'Om veiligheidsredenen' krijgt het Rode Kruis niet direct toegang, aldus woordvoeder Josue Anselmo van het ICRC.

VN-medewerkers die anoniem wilden blijven menen dat de Serviërs de tijd nog wat willen rekken om te kunnen verhullen hoezeer zij hun Moslim-gevangenen hebben mishandeld. Vluchtelingen uit Srebrenica hebben melding gemaakt van mishandeling en ook van verkrachting van Moslim-vrouwen. De VN hebben een onderzoek ingesteld.

Bovendien worden nog steeds duizenden mensen uit Srebrenica vermist. Hulpverleners hebben grote zorg geuit over het lot van de verdwenenen. Europees Commissaris Emma Bonino beschuldigde de Bosnische Seriërs zondag van volkerenmoord, na een bezoek aan Tuzla waar de meeste vluchtelingen (zo'n 23 duizend) uit Srebrenica zijn opgevangen. De situatie van de vluchtelingen in Tuzla is iets verbeterd, maar nog steeds verblijven zo'n 5000 mensen bij het vliegveld.

Meer over