Serviërs belagen VN na sluiting smelterij in Kosovo

Internationale troepen hebben maandag in alle vroegte in Kosovo een metaalsmelterij bezet en gesloten. De smelterij moest volgens de VN-bestuurders in Kosovo dicht omdat de fabriek veel te grote hoeveelheden lood uitbraakte....

Van onze correspondent Michel Maas

De smelterij maakt deel uit van het mijncomplex van Trepca, ten noorden van de stad Mitrovica. Het complex was ooit de grootste werkgever en de ruggengraat van de economie van Kosovo. Verdeeld over veertien mijnen werd zink, goud, zilver en lood gewonnen.

De afgelopen tien jaar is die productie tot bijna nul teruggelopen. Door verwaarlozing en de oorlog in Kosovo verkeert het complex nu in belabberde staat. Volgens de Verenigde Naties vergt het herstel van de mijn en haar fabrieken zeker drie jaar . Voor noodreparaties is 35 miljoen gulden beschikbaar gesteld.

De sluiting van de smelterij gebeurde met groot machtsvertoon . Negenhonderd VN-militairen en pantserwagens staken in de vroege ochtend de brug over de rivier de Ibar over, die het Albanese zuiden van Mitrovica scheidt van het door Serviërs gedomineerde noordelijk deel van de stad. Honderden Serviërs liepen te hoop en bestookten de militairen. Bij schermutselingen raakten verscheidene mensen licht gewond.

De Serviërs vrezen voor de vierduizend banen in Trepca. De mijnen zijn bijna de enige werkgever voor de Serviërs die zich in het noordelijk deel van Mitrovica hebben verschanst. Zij wantrouwen de VN, die volhouden de smelterij alleen te willen sluiten om een nieuwe filterinstallatie in de schoorsteen te kunnen bouwen. Volgens de VN is de looduitstoot van de smelterij twee keer zo groot als toegestaan. Na de bezetting van de smelterij zei de hoge vertegenwoordiger van de VN in Kosovo Bernard Kouchner: 'Nu kunnen we beginnen met het herstel van Trepca.'

De Servische gemeenschap in Noord-Mitrovica vreest echter dat het nu nog Servische Trepca wordt uitverkocht aan het buitenland. De mijn zal achter de rug van de Serviërs om worden verkocht en de banen zullen vervolgens aan Albanezen worden gegeven, is het schrikbeeld dat heerst onder de Serviërs in Mitrovica.

Behalve een 'milieumaatregel' is de sluiting van de smelterij volgens waarnemers ook een actie waarmee het VN-bestuur in Kosovo zijn tanden heeft willen laten zien. Noord-Mitrovica is het laatste grote bolwerk van de Servische minderheid in Kosovo. De Serviërs hebben een eigen bestuur, ze beschouwden Trepca als hun eigen fabriek, en een eigen veiligheidsdienst bewaakt de bruggen over de Ibar. Het gezag van het VN-bestuur over Kosovo erkennen zij alleen maar voorzover dat absoluut nodig is. De Serviërs in Kosovo hebben geen zitting in de nieuwe 'multi-etnische' bestuursorganen en zij weigeren deel te nemen aan de door dat VN-bestuur uitgeroepen verkiezingen voor Kosovo, eind oktober. 'Als alle verdreven Serviërs mogen terugkomen, gaan wij stemmen', is het standpunt van de lokale Servische leider Oliver Ivanovic.

Met de bezetting van de smelterij in Trepca benadrukken de VN dat ook de Servische enclave in Noord-Kosovo bij Kosovo hoort.

Meer over