'Señor 10 procent' waande zich boven de wet

Na een proces van vier jaar is Raúl Salinas, de corrupte broer van de Mexicaanse ex-president Carlos, tot een halve eeuw celstraf veroordeeld wegens een politieke moord....

TOEN Carlos Salinas de Gortari eind 1994 aftrad als de president die opschepte dat hij Mexico met één been in de Eerste Wereld had gezet, dacht hij samen met zijn broer Raúl (52) ongestoord te kunnen gaan genieten van het fortuin dat ze bij elkaar hadden gegraaid.

Maar 1995 werd een rampjaar voor de twee onafscheidelijke broers: Carlos vluchtte, overladen met hoon, het land uit en pendelt sindsdien op en neer tussen Barbados, Ierland en Cuba. Raúl werd vorige week tot vijftig jaar celstraf veroordeeld wegens de moord op de secretaris-generaal van de PRI, de Revolutionaire Institutionele Partij die al zeventig jaar de dienst uitmaakt in Mexico.

Raúl had goed geboerd in de zes jaar dat zijn broer president was. Officieel verdiende hij als ambtenaar bij een organisatie die voedselhulp distribueerde 190 duizend dollar per jaar. Na afloop van Carlos' ambtstermijn, schatte het Zwiterse openbaar ministerie zijn vermogen op een half miljard dollar. Op Zwitserse, Britse, Duitse, Amerikaanse en Caribische bankrekeningen heeft hij enkele honderden miljoenen weggezet.

Raúl heette in Mexico 'Señor 10 procent'. Van de meeste aanbestedingscontracten die de regering van zijn broer tekende met het bedrijfsleven, verdween steevast eentiende deel naar een van Raúls vele bankrekeningen overzee. Algemeen wordt ook aangenomen dat Raúl honderden miljoenen smeergeld van de Mexicaanse drugsmaffia heeft gekregen. In ruil daarvoor hielp hij de kartels bij het witwassen van hun winsten en regelde hij dat de Colombiaanse cocaïne ongestoord via Mexico naar de Verenigde Staten kon worden gesmokkeld.

Wat deed Raúl met al dat geld? Veel potte hij op als appeltje voor de dorst, maar hij gaf ook uit: hij kocht 45 villa's in Mexico en zeker twaalf onroerendgoedmaatschappijen en constructiebedrijven. En zijn luxeleventje kostte natuurlijk ook een vermogen: dure vakanties, een jacht in Acapulco en een Spaanse minnares.

De gebroeders Salinas waren vanaf hun eerste jaren onafscheidelijk. Ze sliepen op dezelfde kamer, gingen naar dezelfde scholen in Mexico en de VS. In 1951 schoten ze samen als peuters met een jachtgeweer thuis een van de bediendes dood toen ze cowboytje speelden. Straf kregen ze niet. Het was een 'ongelukje', hoewel de latere president van Mexico volgens El Universal trots zou hebben gebrabbeld: 'Ik heb haar met één kogel gedood. Ik ben een held.'

Carlos en Raúl gingen samen op paardrijles, volgden een cursus karate en leerden samen gitaar spelen. Ze trokken gebroederlijk door de Verenigde Staten en reisden in de jaren zeventig in een gehuurde Volvo door Europa en de Sovjet-Unie.

In 1988, toen Carlos na grootscheepse fraude tot president werd gekozen, zagen ze hun kans schoon. Carlos hield de schijn op van een hervormer die bekwaam de economie saneerde. In de schaduw van zijn broer breidde Raúl het familiekapitaal uit.

Bij het aftreden van Carlos, in 1994, dachten de gebroeders Salinas de Gortari gebruik te kunnen maken van de gouden regel die al zeventig jaar de Mexicaanse politiek bepaalt. Elke nieuwe president laat zijn voorganger ongemoeid. Hoe corrupt hij ook was, nooit is de vorige president, noch zijn familie ooit het leven zuur gemaakt.

President Zedillo dacht daar anders over. Hij doorbrak de straffeloosheid. Zedillo erfde de peso-crisis van Carlos Salinas. Toen de verdenkingen tegen Raúl zich opstapelden, stuurde hij op 28 februari 1995 de politie op hem af om hem te arresteren.

Carlos probeerde de arrestatie van zijn broer nog te verhinderen door een legertje lijfwachten naar Raúl te sturen, maar uiteindelijk belandde het symbool van Salinas' kleptocratie achter de tralies. Carlos ging in hongerstaking en zou waarschijnlijk ook zijn opgepakt, als hij niet een deal met Zedillo had gesloten: verdwijn uit Mexico, kom nooit meer terug en bekijk het verder maar.

Of Raúl werkelijk vijftig jaar in de gevangenis blijft, is nog lang niet zeker. Zijn advocaten zijn al in hoger beroep gegaan. Zijn veroordeling voor de moord op José Francisco Massieu kwam tot stand na een soapachtige rechtsgang en is vrijwel uitsluitend gebaseerd op dubieuze, deels gekochte getuigenverklaringen. Raúl had zijn zaakjes allemaal zo goed geregeld, dat de Mexicaanse justitie hem nooit heeft kunnen veroordelen voor zijn corruptie en diefstal.

Het zal niemand in Mexico verbazen als een stel goede advocaten - Raúl kan zich de beste veroorloven - de broer van de meest gehate president in de Mexicaanse geschiedenis alsnog vrij krijgt. In Mexico is alles mogelijk.

Art van Iperen

Meer over