Selfie op het doek

Ja, je kunt zevenduizend selfies nemen, maar je kunt ook een ouderwets prachtportret laten schilderen - het genre zit weer in de lift.

Jong meisje met sjaal (olieverf op paneel) door Scott Bartner. Beeld Shawl Large
Jong meisje met sjaal (olieverf op paneel) door Scott Bartner.Beeld Shawl Large

Het televisieprogramma Sterren op het Doek heeft het portretschilderen een vleugje onbehagen meegegeven. Hanneke Groenteman presenteerde het MAX-programma prima, maar de schilderijen die het programma heeft voortgebracht behoren niet tot de hoogtepunten van de portretkunst. Met als dieptepunt het schilderij van actrice Tjitske Reidinga die op tv zich helemaal het leplazarus schrikt van haar portret en bijna moet huilen bij de onthulling van haar gevlekte gezicht.

Severine Morren is samen met haar man Eric eigenaar van De Portretwinkel in Utrecht en merkt desondanks een toename in de belangstelling voor het schilderen van een heus staatsieportret in de familiesfeer. In hun galerie aan de Utrechtse Oudegracht hangen allemaal proeven van bekwaamheid van diverse portretkunstenaars. Morren: 'Ik weet niet precies hoe het komt, maar het zou te maken kunnen hebben met het populaire stamboomonderzoek en de vele literaire boeken met historische familieverhalen.' Niet voor niets ruimt het echtpaar nu een deel van hun dependance in Amsterdam in voor portretten op bestelling. Het aanbod online is groot en dan is het best fijn er een curator tussen te hebben, zoals De Portretwinkel. Ervan uitgaande dat u niet kiest voor een schilderij van een foto uit China of het geploeter van een goedbedoelende schoonmoeder, maar voor een professionele kunstenaar. Bij voorkeur doet deze schilder mee aan de zogeheten 'kunstkoopregeling' van het Mondriaanfonds, zodat het totaalbedrag (grofweg tussen de 1.500 en 4.000 euro) wellicht per maand renteloos is te betalen.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Jong meisje met sjaal (olieverf op paneel) door Scott Bartner. Beeld
Jong meisje met sjaal (olieverf op paneel) door Scott Bartner.Beeld
De heer Fonville (olieverf op linnen), Kenne Grégoire. Beeld
De heer Fonville (olieverf op linnen), Kenne Grégoire.Beeld

De historische roman als aanjager van portretten in opdracht? De jongste historische bestseller van Geert Mak over de familie Six is een mooi voorbeeld. In dat eeuwenoude huis aan de Amstel hangen vele geschilderde familieleden. Met als beroemdste het doek van de stamvader: Jan Six. Dat schilderij is gemaakt door Rembrandt en wordt gezien als het mooiste wat de oude meester ooit heeft gemaakt. Dat legt de lat wel erg hoog. Maar toch: de eeuwigheidswaarde van een goed geschilderd portret moet je volgens Severine Morren niet onderschatten: 'Ik heb een prachtig doek laten maken van mijn kinderen en mijn moeder, daar ben ik zo blij mee, ik start hiermee mijn familiegeschiedenis. We hebben heel veel digitaal beeld, maar dit is tastbaar.' Grootouders laten hun kleinkinderen schilderen, soms is het een opdracht van een ziekenhuis om een arts te eren en een enkele keer wordt een beeltenis geschilderd van een terminaal zieke man of vrouw.

Fiere blik mee

Een van de opvallendste deelnemers van De Portretwinkel is de kunstschilder Scott Bartner. Een Amerikaanse econoom die voor de liefde in Nederland is neergestreken en inmiddels een bloeiende portretpraktijk heeft. Aan zijn werk kun je zien dat hij en bewonderaar is van klassieke portrettisten als John Singer Sargent en Carolus-Duran. Kleurgebruik en lichtinval zijn zacht en subtiel. Maar zijn techniek is krachtig, ambachtelijk en hij geeft de meeste geportretteerden een fiere blik mee. Bartner geeft meteen toe dat het een lastig vak is: 'Ik wil mensen een mooi schilderij geven, naar hun wensen. Maar ik wil ook iets maken waar ik zelf achter sta, een 'timeless look'. Ik wil dat de lichtinval mooi is bijvoorbeeld. Daarom zou ik nooit van een foto kunnen schilderen. Of 'smiley faces'! Ik maak geen wenskaarten!' Bartner maakt overigens wel foto's, maar dan met het juiste licht of van details van een gezicht. 'Al was het maar omdat mensen geen tijd hebben om urenlang te poseren.' Bij kinderen is dat helemaal een crime. Naar kinderportretten is veel vraag. Dat is veel moeilijker, vindt Bartner. 'Er is veel minder gebeurd in zo'n gezicht, er zit minder karakter in.' Eric Morren van De Portretwinkel: 'Een goede portretschilder is technisch waanzinnig, pakt iets van je binnenkant, van je ziel zo je wilt, maar hij moet vooral in staat zijn om het goed te laten lijken.'

Bartner is blij met zijn plek in de dependance van De Portretwinkel aan de Amsterdamse Stadhouderskade bij het Museumplein: 'Dichterbij het Rijksmuseum kom ik niet met mijn werk.'

Thijs (olieverf op linnen). Beeld Evert Ploeg
Thijs (olieverf op linnen).Beeld Evert Ploeg
Meer over