Schuld en liefde

Vijf jaar van zijn jeugd bracht zanger Rick de Gier door in het nondescripte Canadese plaatsje Ponoka. Later vernoemde hij zijn band ernaar en nu is er een liefdesverklaring in de vorm van een album en een boek.

In het boek Verdwaald in Ponoka staat, op de pagina's 18 en 19, een foto van wat een uitgestorven bedrijventerrein lijkt te zijn: bedrijfspanden als schoenendozen met blinde muren, opgesteld rond een uitgestorven kruispunt. Er is geen levende ziel te bekennen, toch staat het stoplicht onverbiddelijk op rood.

Het is geen perifeer bedrijventerrein, maar een dorpscentrum. 'Downtown Ponoka,' luidt het bijschrift en je weet meteen genoeg: die kleine boerengemeenschap in de West-Canadese staat Alberta, ergens aan de provinciale Highway 2 tussen Edmonton en Calgary, moet van een welhaast spectaculaire saaiheid zijn.

Rick de Gier (34) bracht er, als zoon in een Nederlands emigrantengezin, vijf jaren van zijn jeugd door: van zijn 5de tot zijn 10de, tussen 1985 en 1990.

'Ik bewaar goede herinneringen aan Ponoka', zegt de muzikant, schrijver en filmjournalist, gezeten in een Utrechtse broodjeszaak. 'De boerderij, de natuur, het was voor een jongetje van mijn leeftijd best fijn. Ik was te jong om aanpassingsproblemen te hebben.'

Met zijn Utrechtse indiepopband, die hij in 2006 Ponoka doopte, brengt hij nu een ode aan zijn jaren in het prairiedorp: Lost in Ponoka. Hij schreef tien van zijn mooiste liedjes, melodieus en met zachte stem gezongen, die net als Ponoka's eerdere werk geworteld zijn in de 'landelijke' Amerikaanse indietraditie van pakweg Grandaddy, Eels en Bright Eyes, maar nu gelardeerd zijn met americana-motieven. Aan het begin al huilt de slidegitaar en tokkelt de banjo: 'I can smell the summer grass/ A tune I hear, a sign I pass/ Lately any detail takes me back/ to a bright day in Ponoka.'

Het album is gestoken in het boek Verdwaald in Ponoka, dat tien korte verhaaltjes bevat, nostalgisch maar mooi beheerst opgetekend. Oudere zus Marian de Gier (45), die in Canada bleef en nu als fotograaf in Vancouver werkt, maakte er prachtige foto's bij.

Ironisch: broer en zus De Gier waren nooit samen op reportage. Rick schreef zijn verhalen in Nederland, uit eigen herinnering, met familieleden als meelezers. Een reis naar Canada zat er niet in. 'Ik was een paar keer in Ponoka, maar nu had ik maar net genoeg geld om Marian van Vancouver naar Ponoka te laten reizen.'

Ponoka over Ponoka. De cirkel is rond. Toen De Gier in 2006 debuteerde onder de naam van zijn voormalige woonplaats, met een album dat Hindsight ('Terugblik') heette, dacht zijn hele omgeving dat die liedjes dan wel over zijn Canadese jaren gingen.

Dat was niet zo. De onvermijdelijke Ponoka-plaat van Ponoka is er pas nu, als vierde album. De noodzaak drong zich op toen vader De Gier ernstig ziek werd. In de maanden voor zijn dood (maart 2011) blikte hij veel terug op zijn leven. Steeds weer kwam hij uit bij die vijf jaren in Canada, die hij als een kantelpunt zag.

Rick: 'Mijn vader had in Nederland de boerderij van mijn opa gerund, samen met zijn broer, maar die emigreerde op zeker moment naar Canada. Mijn vader besloot hem achterna te gaan, om ook daar een succesvol familiebedrijf te stichten.'

Dat lukte, maar vader De Gier was een ontwikkeld man en zou nooit aarden in Ponoka. Hij ervoer de Nederlandse kolonie als verstikkend en miste een cultureel leven. In 1990 keerde het gezin terug naar Nederland. Naar Houten.

'Aan het eind van zijn leven zag hij het hele avontuur als een mislukking. Hij concludeerde in Ponoka dat hij geen echte boer was. Terug in Nederland werd hij freelancevertaler, hij vertaalde veel romans, maar ook naar dat werk ging zijn hart niet uit. Hij had het gevoel dat het 'vanaf Ponoka' allemaal was misgelopen.'

Zoon Rick realiseerde zich tijdens het reconstrueren van zijn Canadese jeugd maar weer eens dat Ponoka een eigenaardig plaatsje was. Hij schetst een beeld van een oerconservatief plattelandsdorp met een gekkengesticht en het grootste overdekte winkelcentrum ter wereld (de West Edmonton Mall) op een steenworp afstand. De gemeente van de Christian Reformed Church bestaat bijna volledig uit 'vercanadeesde' Nederlandse boeren: Feitsma's, Braaksma's en Punters.

Op de christelijke privéschool, waar de De Giertjes wél tussen de echte Canadezen zaten, moesten vader en moeder De Gier een stevig woord met de directeur, mr. Campbell, spreken om hem duidelijk te maken dat hij hun kinderen bij ongehoorzaamheid pertinent níét de gebruikelijke afranseling met the strap mag geven.

Zo schetst Verdwaald in Ponoka een kant van het on-Amerikaans progressieve Canada die we in Nederland maar matig kennen. De jonge Rick was er gelukkig, maar nog altijd jong genoeg om ook in Houten weer snel te aarden. Toch zou vader De Gier met een sluimerend schuldgevoel blijven worstelen.

'Hij voelde zich schuldig tegenover mijn moeder, die in 1985 niet naar Ponoka wilde en in 1990 niet terug naar Nederland. Dat was pijnlijk. En hij voelde zich schuldig tegenover ons, zijn kinderen. Hij vroeg ons vaak hoe wij het daar hadden gevonden. Ik heb hem op het hart gedrukt dat ik blij ben dat ik er heb gewoond. Met dit project onderstreep ik dat. Ik heb het toch maar mooi meegemaakt, daar in Canada. Omdat mijn vader de stap aandurfde. Lost in Ponoka is een eerbetoon aan hem.'

Ponoka

Het dorp Ponoka in Alberta heeft ongeveer 6.700 inwoners en is maar om één ding bekend: de grote, jaarlijkse, zevendaagse rodeo.

De band Ponoka was op Hindsight (2007) in feite een soloproject van Rick de Gier, maar op Built to Fly (2009) een volwaardige band. Outtakes From the Revival Songbook (2011) is de soundtrack bij De Giers debuutroman Ninevé over een jongen die zijn ambitie in de popmuziek moet zien te verenigen met zijn streng christelijke opvoeding.

Ponoka: Lost In Ponoka (cd, Volkoren) + Verdwaald in Ponoka (boek, Brandaan euro 19,95). ponokamusic.com

undefined

Meer over