Schröder, wendbare man zonder eigenschappen

Transparency International (TI), de bewaker van de integriteit in het publieke domein, heeft er geen enkel bezwaar tegen dat oud-bondskanselier Gerhard Schröder zich heeft laten inlijven door NEPG, het consortium dat de gaspijpleiding van Rusland naar Duitsland aanlegt....

'Wat ons betreft, is een functie binnen een Raad van Toezichtheel geschikt voor een ex-politicus', zei de voorzitter van deDuitse TI-afdeling, Hansjörg Elshorst. OndernemingsdeskundigeUlrich Hocker sloot zich desgevraagd bij die zienswijze aan. Hijachtte Schröder zelfs geknipt voor de hem toebedeelde rol.

Buiten het bedrijfsleven is beduidend kritischer gereageerdop de nieuwe nevenfunctie van Schröder. Niemand heeft totdusverre de vinger op de zere plek weten te leggen, maar uit decommentaren klinkt een breed onbehagen op over decarrièreplanning van de ex-kanselier. In de eerste plaats hadvan hem meer sensitiviteit verwacht mogen worden tegenover Polenen de Baltische staten, die de Duits-Russische alliantie alsbedreigend ervaren.

Schröder heeft ook geen enkele moeite gedaan om deonbehaaglijke indruk weg te nemen dat het arrangement insamenspraak met zijn autocratische boezemvriend Vladimir Poetintot stand is gekomen. In de nadagen van zijn politieke loopbaannota bene. Want de ondertekening van het pijplijncontract moestnog vóór de Bondsdagverkiezingen van 18 september door hetparlement worden gejast.

Dit scenario wekte bij de Polen - en niet alleen bij hen -onaangename associaties op met het Molotov-Ribbentrop-pact,waarmee Duitsland en de Sovjet-Unie in 1939 even onverhoeds dezoveelste opdeling van Polen bezegelden.

Aan deze gezochte vergelijking zou niemand het gebod willenontlenen dat Schröder zich dus maar moet beperken tot hetschrijven van zijn memoires. Wat meer terughoudendheid zou in ditgeval echter op zijn plaats zijn geweest. Want de deal - hoeweinig daar inhoudelijk ook nog van bekend is - maakt een watgroezelige indruk.

Als voorzitter van de Raad van Toezicht van hetpijplijn-consortium verkeert de oud-staatsman in de invloedssfeervan het Russische energieconcern Gazprom (de grootsteaandeelhouder van NEPG), en zal hij nauw moeten samenwerken metNEPG-baas en gewezen Stasi-majoor Matthias Warnig.

Daar komt nog eens bij dat het consortium statutair zalworden gevestigd in het Zwitserse belastingparadijs Zug, en datSchröder met zijn nevenfunctie naar verluidt tussen de 200duizend en een miljoen euro per jaar gaat verdienen. Hij heeftdit weliswaar tegengesproken, maar hieraan wordt niet zoveelwaarde gehecht. In oktober werd immers óók ontkend dat deoud-kanselier voor Gazprom zou gaan werken.

De politieke partijen zijn dan ook unaniem in hun kritiek opSchröder. Zij het dat de SPD, de partij van Schröder, hierinvooralsnog iets terughoudender is dat de FDP en De Groenen - diecorruptie veronderstellen. De sociaal-democraten houden het eropdat Schröder zichzelf geen dienst heeft bewezen, of dat zij zelfeen andere betrekking hadden geambieerd.

Maar deze uitspraken maskeren de schok die Schröders coupin eigen kring moet hebben teweeggebracht. Want juist in zijnnadagen had hij zijn reputatie gevestigd als energiek voorvechtervan sociaal-democratische deugden. 'Eindelijk is hijthuisgekomen', was een veel gehoorde lofzang tijdens deverkiezingscampagne. Of: 'Eindelijk is hij écht geliefd bij deachterban.'

Zelfs als zijn aanhangers hem een mooi inkomen gunnen, zullenzij z'n flirt met het grootkapitaal niet verenigbaar achten metzijn emotionele odes aan de sociale rechtvaardigheid. Te meerniet, omdat Schröder zich voor zijn eigen goedbetaalde functiemoet hebben beijverd op het moment waarop hij in hemdsmouwenposeerde als bondgenoot van de kleine man.

Zijn demasqué valt samen met onthullingen over decoöperatieve houding van zijn regering tegenover de VerenigdeStaten. Als geharnast tegenstander van de oorlog in Irak wasGerhard Schröder dus óók al ongeloofwaardig. Bij de Duitsersbegint langzaam het pijnlijke inzicht te dagen dat zij zeven jaarlang zijn geregeerd door een briljant poseur zónderovertuigingen. Door een buitengewoon wendbare man zondereigenschappen.

Vorige week richtte Gerhard Schröder zich op de Duitsetelevisie met een brok in de keel tot de ontvoerders van de inIrak woonachtige archeologe Susanne Osthoff. Hoewel hij zich vandezelfde stijlmiddelen bediende waaruit hij tot voor kort ook alsbondskanselier had geput, oogde en klonk hij - aldus eencommentator - als een man van het verleden.

En zo lijken de Duitsers het ook te ervaren. Zij waarderenSchröders opvolger Angela Merkel vooral vanwege haar oprechtheiden haar eerlijkheid - bij uitstek de kwaliteiten waarmeeSchröder níet is behept.

Meer over