Schröder toegeklapt in bezweringsritueel

Eén record heeft de partij in ieder geval gehaald. Bijna tien minuten wordt Gerhard Schröder toegeklapt, langer dan ooit tevoren op een SPD-congres....

De kanselier, in hemdsmouwen en met een zwetend gezicht, heft zijn armen als een bokser die net zijn opponent knock-out heeft geslagen. Klappen de sociaal-democraten zichzelf moed toe? Gezien de aanhoudend slechte opiniepeilingen lijkt het jubelfeest in een Berlijns hotel een bezweringsritueel. Op 40 procent van de stemmen moet de SPD uitkomen, wil Schröder nog vier jaar regeren.

Minder dan vier maanden voor de verkiezingen blijft de partij hangen op 33 procent. De Duitse pers, die altijd snel klaarstaat met zijn conclusies, schrijft nu al dat rood-groen een 'episode' is gebleven en geen 'epoche' geworden is.

Schröder vuurt zijn ontmoedigde partij aan: 'Sommigen willen ons al afschrijven. De anderen beschouwen de staat weer als hun buit en verdelen de posten al. Maar ze hebben zich te vroeg verheugd. Het komt er niet op aan, wie als eerste wegrent, maar wie als eerste de finish haalt.'

Opluchting maakt zich van de zaal meester. 'Dit is misschien wel de beste Schröder die ik ooit heb beleefd', zegt een afgevaardigde. De kanselier geeft de indruk er echt in te geloven. Misschien kan hij met deze toespraak eindelijk de apathische partijbasis wakker schudden. 'Jullie zijn allemaal nodig voor deze verkiezingscampagne. We moeten allemaal vechten, dag voor dag, ieder op zijn plaats.'

Het afgelopen half jaar hebben de adviseurs van de kanselier verschillende verkiezingsstrategieën uitgeprobeerd. Nu staat de SPD zo met zijn rug tegen de muur, dat alleen nog het devies 'alle hens aan dek' geldt.

'De mobilisering van de eigen vaste kiezers is het eerste doel hier vandaag', zegt Peter Struck, voorzitter van de bondsdag-fractie. Een fractielid legt uit: 'De verkiezingen staan of vallen met hun opkomst. Het zal moeilijk worden.'

Bij de verloren lokale verkiezingen van de afgelopen jaren was het niet zozeer de winst van de tegenpartij die de SPD opbrak, maar het thuisblijven van de SPD-kiezer. Die is teleurgesteld over de middenkoers en de geringe resultaten van Schröders regering. De partijstrategen hopen met de mobilisering van deze kiezers net de grootste partij te kunnen worden.

Schröder moet daarom nu 'de ziel van de partij raken', zoals een staatssecretaris zegt. Dus klinken in de toespraak vooral traditionele sociaal-democratische slogans. 'Zolang de SPD regeert zullen we hier geen hire and fire hebben', zegt hij. 'Wij staan een afbraak van werknemersrechten niet toe.'

'CDU en CSU willen de verzorgingsstaat kapot maken. Er blijft geen steen op de andere. Ze willen een arme staat die niet in staat is tot handelen', zegt Schröder. De tegenpartij, die 'alles waarop het publiek recht op heeft, wil privatiseren', is niet modern, maar wil 'terug naar een reactionaire standenstaat'.

Ook al is de economische koers van de CDU/CSU in werkelijkheid verre van neo-liberaal te noemen, de kanselier trekt vandaag een duidelijke lijn tussen 'ons' en 'de anderen'. Een tirade tegen het vermeende antisemitisme bij de liberale FDP helpt daarbij, al wil de SPD een coalitie niet uitsluiten.

Het is balsem op de ziel van de partijgangers. 'Hij is weer helemaal terug bij de werknemers', zegt een SPD-lid uit Duisburg tevreden. 'Ik geloof dat we een kans hebben.'

Maar aan de linkse koers kleeft ook een risico. Over de 'neue Mitte' van niet sociaal-democratische kiezers, die Schröder in 1998 aan de macht hielpen, rept de kanselier met geen woord meer. Op de achterwand staat 'Vernieuwing en saamhorigheid'. Maar voorlopig ligt de nadruk op het tweede.

Meer over