Schrijvers betrappen op de alledaagse momenten

Het zijn de ondramatische momenten die ontroeren in Verloop van jaren over Remco Campert, waarvoor John Albert Jansen de broze dichter een jaar volgde.

Arjan Peters
Remco thuis: roken, met twee vingers op de schrijfmachine tikken. Beeld
Remco thuis: roken, met twee vingers op de schrijfmachine tikken.Beeld

De dichtregels zijn genoegzaam bekend, van optredens en uit bloemlezingen. Ze vallen je al in als je alleen de titels hoort: 'Poëzie is een daad', 'Januari 1943', 'Lamento', 'Licht van mijn leven'. De 87-jarige broze dichter heeft ze dikwijls voorgelezen, en dat hij dat in de documentaire Verloop van jaren opnieuw doet, is geen reden om aanstonds in de rij te gaan staan.

Schrijvers betrappen

Regisseur John Albert Jansen, die eerder portretten maakte van Hugo Claus, Wislawa Szymborska en Herta Müller, slaagt er echter telkens in om naast de verplichte nummers ook iets bijzonders te doen: schrijvers betrappen op de alledaagse momenten, zonder dat ze lijken te beseffen dat er een camera meeloopt.

Dat gebeurt ook in de film over Campert. Een jaar lang heeft de regisseur hem gevolgd. We zien Remco thuis in Amsterdam: scheren, roken, scrabbelen met echtgenote Deborah Wolf, een column tikken met twee vingers op de schrijfmachine, theedrinken, Tour de France kijken, en opnieuw scrabbelen.

Verloop van Jaren - Dichter bij Remco Campert. Duur: 1 u 17 minuten. Regie en scenario: John Albert Jansen. Na het IDFA in bioscopen door het hele land.

Open cocon

Moeten we dan dáárvoor naar Verloop van jaren toe?

Ja. Want dan horen we Wolf aanhalen wat de dichter Jacques Bloem ooit zei toen hij Campert op een tramhalte had geobserveerd: 'Die jongen heeft niets en niemand nodig.' Hij lijkt niet op andere mensen, gaat Wolf verder, 'alsof hij in een capsule zit'. Campert: 'Een open cocon.' Wolf: 'Dat kan niet, een cocon is niet open.' Campert: 'Deze wel.' Beiden lachen.

Uit de omstandigheid dat Campert vrijwel nooit een vader heeft gehad - de dichter Jan Campert verliet vrouw en kind toen Remco 3 jaar was, verklaart Wolf het dat haar man zonder verantwoordelijkheden leeft. Hij is 'zeer egocentrisch'. En dat moet ook, voegt ze daaraan toe, omdat hij zijn resterende energie nodig heeft voor het schrijven.

Dit zijn de topdocumentaires tijdens IDFA (+)

Aan het agendaworstelen voor het komende documentairefestival IDFA? Onze filmredactie selecteerde alvast 23 hoogtepunten uit de 303 films die er te zien zullen zijn.

Wijsvingers

We zien Campert zich in een kostuum hijsen om in het paleis te Brussel de Prijs der Nederlandse Letteren in ontvangst te nemen. Vlak daarna ligt hij in een ziekenhuisbed, vanwege een zware longontsteking die hem in januari 2015 bijna fataal werd.

Drama is bruikbaar voor een film. Maar deze film wekt ontroering op de ondramatische momenten: we zien hoe Campert achter de machine plaatsneemt en de wijsvingers laat tikken, met elke nieuwe regel bevestigend dat hij leeft.

Meer over