Schreeuw om vernieuwing

Met grote overmacht voltooiden de Nederlandse hockeyers in het najaar een unieke trilogie in Pakistan: na verzekerd te zijn van olympisch goud en de wereldtitel zegevierden ze ook nog in het toernooi om de Champions Trophy....

ZELFS Roelant Oltmans, de bondscoach die gisteren na bijna zeven jaar afscheid nam van de Nederlandse hockeyers, werd in Pakistan door zijn eigen ploeg verrast. Verbaasd was hij vooral door het gemak waarmee tegenstanders werden bedwongen. 'Ik heb niet eerder gemerkt dat het niveauverschil zo groot was als tijdens deze Champions Trophy.'

Met groot vertoon van macht verbreedde de Nederlandse hockeyploeg in Lahore de kloof met de rest van de wereld. Maar verontrust is de internationale concurrentie niet, iedereen gaat er vanuit dat elke triomftocht eindig is.

'Dat is hij ook', erkent scheidend bondscoach Oltmans, 'maar wij proberen het moment van de machtsovername zo lang mogelijk uit te stellen. Deze lichting is ijzersterk; stuk voor stuk toppers die elkaar in het veld hebben gevonden. Maar er zal altijd sprake zijn van een golfbeweging. Een paar jaar geleden maakte Duitsland zo'n periode door, vijftig jaar terug werd het hockey gedomineerd door de Aziatische landen. Iedereen die zichzelf serieus neemt, zal proberen de achterstand weg te werken.'

Het grootste voordeel van Nederland ten opzichte van de rest van de wereld is de clubtraditie. Met 130.000 actieve hockeyers heeft Nederland de omvangrijkste en kwalitatief beste competitie. 'Het nationale team kan daardoor terugvallen op een zeer brede selectie', zegt Paul Lissek, bondscoach van Duitsland.

'Duitsland en Nederland zijn met elkaar te vergelijken. Wij zijn niet stommer of minder intelligent. Wij hebben ook technisch begaafde spelers, maar het verschil is de competitie. In Nederland wordt het hele jaar veldhockey gespeeld; Duitsland heeft een rijke traditie bij het indoorhockey. Nonsens natuurlijk, het is geen olympische sport, maar de clubs willen er niet van af omdat het erg populair is.

'Het indoorhockey schaadt het niveau van het nationale team, doordat meer dan de helft van het jaar binnen wordt gespeeld en daarvoor zijn andere vaardigheden vereist', aldus Lissek. 'Neem alleen de balbehandeling: indoor mag alleen maar worden gepusht, niet geslagen.'

Ook Terry Walsh, coach van Australië, onderkent het belang van een hoogstaande competitie, maar in Australië ontbreken de mogelijkheden. Het niveau van de regionale competities is te laag, terwijl de nationale competitie, die volgens Walsh van een vergelijkbaar niveau is als de Nederlandse, in slechts zes weken wordt afgewerkt. 'Voor een langere periode hebben we geen geld.'

De uitgestrektheid van het land brengt lange reistijden met zich mee en hoge financiële lasten. De bezoekende teams moeten gemiddeld drie tot vier uur vliegen voor een competitiewedstrijd. Niet zelden zit daaraan een tijdsverschil vast dat tot drie uur kan oplopen. Walsh: 'De clubs betalen gemiddeld twintig- tot dertigduizend gulden voor een uitwedstrijd. Voor een internationaal toernooi in Europa zijn we al snel een ton kwijt. En aan sponsors is permanent gebrek, hockey is nu eenmaal niet de meest populaire sport in Australië.'

Volgens Oltmans moet het daarom een uitdaging zijn voor de andere landen om aansluiting te vinden bij de top. 'Korea heeft ook geen clubtraditie en toch zijn ze tijdens de Champions Trophy ver gekomen. Tien jaar geleden werden ze laatste bij de Olympische Spelen, nu is het een team met potentie. Het is zaak daarin enige continuïteit aan te brengen.'

Als hockeylanden als Pakistan en India definitief van het internationale podium verdwijnen, zal de olympische status van de sport nauwelijks nog te rechtvaardigen zijn. Een oplossing is volgens de drie bondscoaches wel voorhanden, maar die zal enige inspanning vergen.

Lissek: 'Zover zal het nooit komen. Het internationale hockey kan niet zonder Azië, maar Azië kan ook niet zonder hockey. Ze hebben een enorme terugslag gehad door de spelregelwijzigingen en de invoering van het kunstgras, maar heel langzaam verandert ook hun denkwijze. Wij moeten ervoor zorgen dat de Aziatische landen de Europese stijl overnemen.

'Ik heb drie maanden in Maleisië gewerkt en dan merk je dat je in korte tijd veel kunt bereiken. Het probleem is alleen dat ze snel vervallen in hun oude systeem. Hetzelfde gebeurde toen Hans Jorritsma bondscoach van Pakistan was. In negen maanden heeft hij daar ontzettend veel bereikt. Maar wat zijn nou negen maanden?'

Oltmans: 'Ik ben ervan overtuigd dat Pakistan met een paar aanpassingen zo weer een hele serieuze concurrent voor de topposities kan zijn. Het gaat met name om de balans in het team en de snelheid waarmee ze in de cirkel penetreren. Ze creëren de meeste kansen, maar ze missen ook het vaakst.

'De vraag is of het een gebrek aan know-how is. Bij Pakistan en India heeft het te maken met het bewust willen vasthouden aan bepaalde tradities. Die zullen ze overboord moeten gooien als ze verder willen komen. Je moet altijd bereid zijn te vernieuwen, inspelen op steeds veranderende mogelijkheden en omstandigheden. Met al die spelregelwijzigingen in het internationale hockey kun je niet blijven bogen op tradities van twintig jaar geleden.'

Dat de spelregels, zoals de buitenspelregel en het afhouden, niet in het voordeel van de Aziatische balkunstenaars zijn veranderd, is een bijkomend probleem. Hockey is Europeser geworden, meent Walsh. Harder, fysieker, en meer gericht op de strafcorner. 'Je zag bij de Champions Trophy dat Pakistan al veel meer uit de strafcorner scoorde, maar om dat te perfectioneren is tijd nodig', aldus de Australische bondscoach.

Volgens collega Oltmans ontbreekt het in de meeste landen aan visie. 'Bij de invoering van het kunstgras heeft een aantal landen de verkeerde vertaalslag gemaakt, datzelfde is gebeurd na de spelregelwijzigingen. Zij zijn boos geworden omdat ze het idee hadden gepest te worden. Ons uitgangspunt is steeds geweest: ze pesten ons wel, maar we gaan een oplossing zoeken.'

De Nederlandse clubcompetitie wint ook in het buitenland aan populariteit. Oranje Zwart, dat eerder al de Pakistaanse balkunstenaar Shahbaz Ahmed contracteerde, versterkte zich dit seizoen met het Australische strafcornerkanon Jay Stacy. Venlo promoveerde naar de hoofdklasse met behulp van de Duitse internationals Christoph Bechmann en Christian Kurtz, en bij de vrouwen zijn onder anderen Pietie Coetzee (Zuid-Afrika) en Philippa Suxdorff (Duitsland) actief.

Een gunstige ontwikkeling, meent Paul Lissek, mede omdat ook Nederlandse hockeyers kozen voor een buitenlands avontuur. Bram Lomans vertrok voor zes weken naar Australië, terwijl Teun de Nooijer landskampioen werd met Hamburg. 'We moeten nog meer beweging zien te krijgen in het internationale hockey.

'Voor de Duitse hockeyers was het een goede ervaring om met Teun te spelen. Hij is veel sneller en technischer dan de rest. Daardoor zien ze dat ze zelf ook beter moeten worden, willen ze Nederland kunnen verslaan. Zelf ben ik bezig om Koreaanse en Maleisische hockeyers mee te laten doen in de Duitse competitie. Op die manier kunnen ze de Europese stijl overnemen.'

Volgens Walsh schuilt het gevaar van de ondergang van het internationale hockey eerder in de spelregelwijzigingen dan in de overmacht van Nederland. 'Het verschil met Nederland is niet zo heel erg groot. Pakistan heeft van ze gewonnen, Duitsland eveneens, in de poulewedstrijd van het WK. Wij hebben het afgelopen jaar negen keer tegen ze gespeeld: drie keer gewonnen, drie keer verloren en drie keer gelijkgespeeld. Weliswaar verloren we de cruciale duels, maar vooral in verdedigend opzicht is Nederland nog zwak.

'Het probleem van ons allen is veel meer hoe we deze sport aantrekkelijk houden voor de televisie. En dat doen we niet door de buitenspelregel af te schaffen. We moeten een internationaal debat starten, met coaches, spelers en scheidsrechters om te kijken hoe we het spel wel aantrekkelijker kunnen maken.'

Meer over