Nieuws

Schotten in de ban van Shakespeareaans koningsdrama

Schotland is in de ban van een ‘vissengevecht’: Salmond vs Sturgeon, zalm tegen steur, de vader van het Schots nationalisme tegen zijn politieke dochter. Vrijdag legde Alex Salmond een harde verklaring af tegen zijn opvolger Nicola Sturgeon, de huidige leider van de Scottish National Partij (SNP). De politieke ruzie maakt een barst in de almacht van de SNP.

Nicola Sturgeon, leider van de Scottish National Partij, en haar voorganger Alex Salmond. Beeld ANP
Nicola Sturgeon, leider van de Scottish National Partij, en haar voorganger Alex Salmond.Beeld ANP

De Robert Burns-kamer van het Schotse parlement was het decor van een langverwachte getuigenis van de 66-jarige Salmond, de man die de SNP groot heeft gemaakt, en nu een oud-politicus die niets meer te verliezen heeft. Hij verbrak zijn stilte bijna een jaar nadat hij was vrijgesproken in een proces waarin hij door negen vrouwen in de partij en ambtenarij was beschuldigd van seksuele intimidatie: de Schotse MeToo-zaak.

Salmonds woede was gericht op de vrouw die volgens hem de kwade genius was achter dit proces: Sturgeon, zijn politiek leerling. Hij is ervan overtuigd dat de huidige partijleider hem wilde opsluiten. Daarbij zou ze misbruik hebben gemaakt van haar macht, en hebben gelogen in het parlement. Terwijl de Schotten steeds harder beginnen aan te dringen op onafhankelijkheid, beweerde Salmond dat Sturgeon ongeschikt is als leider.

Seksuele intimidatie

De Schotse tragedie begon drie jaar geleden, toen Salmond, die in 2014 was afgetreden na het verloren onafhankelijkheidsreferendum, werd beticht van seksuele intimidatie. Hij vermoedt dat de zaak iets van doen had met zijn pogingen, eind 2017, een politieke comeback te maken. In diezelfde tijd werd de immuniteit van oud-ministers voor klachten met betrekking tot seksueel grensoverschrijdend gedrag opgeheven.

Er volgde een intern onderzoek, maar dat liep stuk. Het was ‘schijnbaar bevooroordeeld’ en leidde ertoe dat Salmond een half miljoen pond aan juridische kosten vergoed kreeg. Desondanks volgde er een strafrechtelijk onderzoek, dat leidde tot algehele vrijspraak. Tijdens dit proces zei Salmonds advocaat onder meer het volgende: ‘Er is hier iets aan de hand, ik kan het niet bewijzen, maar ik kan het ruiken.’

Het Schotse parlement, waar de SNP heer en meester is, begon een onderzoek naar de zaak. Salmond zegt bewijzen te hebben dat Sturgeon en haar echtgenoot Peter Murrell, de baas van de partij, druk hebben uitgeoefend op getuigen, aangevers en zelfs op de politie. Hij stond te popelen om zijn kant van de zaak te belichten en de bewijzen die hij zegt te bezitten te openbaren. Dat, echter, bleek zo eenvoudig nog niet te zijn.

Geheim

Aanvankelijk weigerde de onderzoekscommissie informatie uit het strafproces te accepteren, omdat de anonimiteit van de aangevers in gevaar zou komen. Hierop stapte het weekblad The Spectator naar de rechter, die oordeelde dat het openbaarmaken van de informatie wel toegestaan was. De Schotse hoofdaanklager, een lid van de SNP-regering, bepaalde vervolgens dat belangrijke tekstberichten geheim moesten blijven.

Sterker, het OM dreigde parlementsleden, en Salmond, met juridische stappen. De volksvertegenwoordigers bleken gevoelig te zijn voor dit dreigement, waardoor Salmond zijn harde bewijzen vooralsnog niet kon leveren. De gang van zaken leidde tot kritiek. Schotland is ‘een bananenrepubliek zonder bananen’, schamperde de Schotse journalist en meesterinterviewer Andrew Neil, mede-eigenaar van The Spectator.

Door de vete tussen de twee kopstukken is er aandacht gekomen voor de almachtige positie van de SNP. Schotland heeft de laatste jaren de trekjes van een eenpartijstaat gekregen en de scheiding der machten is broos. Er gaan zelfs geluiden op voor een interventie vanuit Londen, al zal dat slecht vallen. De Britse oud-minister Liam Fox, zelf een Schot, stelde dat Schotland ‘de internationale reputatie van het VK in gevaar brengt’.

De steun voor onafhankelijkheid, zo wijzen recente peilingen uit, begint te lijden onder de ‘vissenoorlog’. Tevens beginnen aanhangers van Salmond zich van de SNP af te keren. Partijcoryfee Jim Sillars, die reeds in de jaren zeventig pleitte voor onafhankelijkheid, heeft bijvoorbeeld gezegd geen SNP te stemmen zolang Sturgeon de leider is. De partijleider zelf heeft haar voorganger verweten ‘gevaarlijke samenzweringstheorieën’ rond te bazuinen.

Meer over