Scholtens was pionier van de naoorlogse tv-journalistiek

Hij was als journalist een echte gentleman: beschaafd en rustig. Toch kende Jan Scholtens zijn hoogtijdagen als oorlogsverslaggever.

Jan Scholtens Beeld
Jan ScholtensBeeld

Er was in het archief nog een telegram van hem bewaard gebleven dat zijn vrouw Cecile op zijn uitvaart kreeg overhandigd door Wibo van der Linde, toenmalig eindredacteur van het actualiteitenprogramma Televizier van de AVRO.

Verslaggever Jan Scholtens en cameraman Piet ter Laag lieten in dit telegram van 16 december 1969 de redactie weten zes dagen later vanuit Biafra terug te zullen vliegen naar het eiland Sao Tomé, waar ze hun materiaal hoopten te monteren en naar Hilversum te sturen. Op oudjaarsdag zouden ze weer in Nederland zijn.

Pionier

Biafra was toentertijd een opstandige provincie van Nigeria, waar de bevolking honger leed als gevolg van een bloedige burgeroorlog. Het was een hoogst gevaarlijke onderneming om daar als journalist te zijn. Scholtens was er naartoe gegaan in een wrak vrachtvliegtuig dat gelukkig veilig landde. Het volgende vrachtvliegtuig werd bij landing in brand geschoten.

Dat Jan Scholtens hier verslag ging doen, leek niet meteen op een goede casting. Scholtens gold als de gentleman reporter die in eerste instantie meer in de wieg gelegd leek voor verslag van een NAVO-top of een SER-overleg dan van oorlog en revoluties. Maar hij was wel degelijk gepokt en gemazeld in oorlogsverslaggeving. Eerder had hij voor de radiorubriek Echo van de KRO al verslag gedaan van de Griekse coup waarbij kolonels de linkse regering hadden weggestuurd.

Jan Scholtens was een van de pioniers van de naoorloge radio- en televisiejournalistiek. Hij zou van 1969 tot 1986 werken voor Televizier en was daarna nog elf jaar lang presentator en eindredacteur van Opsporing Verzocht. Scholtens overleed op 19 december in zijn woonplaats Hilversum. Hij was al langere tijd ziek als gevolg van Alzheimer. 'Maar ik heb hem tot zijn dood zelf kunnen verzorgen', zegt zijn vrouw Cecile.

Op reis

Scholtens was een geboren Eindhovenaar. Zijn grootvader was een vermaard importeur van Spaanse sherry en wijn. Hij was voorbestemd om zoals veel van zijn familieleden rechten te gaan studeren, maar had daar geen zin in. Scholtens had te veel andere interesses. Hij werkte enige tijd in de bioscoop van Tuschinski in Rotterdam en was daarna twee jaar purser bij KLM, waarvan hij één jaar was gestationeerd in Buenos Aires.

Uiteindelijk besloot hij op zijn dertigste journalist te worden omdat hij dan mooi al zijn interesses kon combineren. Hij ging werken bij Echo van de KRO. Samen met Wibo van der Linde zette hij in 1969 Televizier op. Hij was als verslaggever een echte heer. Beschaafd en rustig. Zelfs in het heetst van de strijd. 'Soms vond ik bij thuiskomst een briefje, dat hij op reis was naar Iran of een ander land en dan zag ik hem weken niet. Daar was ik zo aan gewend en ik ging ervan uit, dat hij altijd weer veilig terugkwam', aldus zijn vrouw met wie hij in 1973 trouwde en twee dochters kreeg.

Scholtens was vindingrijk. Om aan te tonen hoe drugsbaron Karl- Reinhard Pauksch opereerde op de route tussen Nederland en Zweden huurde hij een Porsche en een Cessna. Daarna toonde hij aan dat vanaf een klein landingsbaantje bij de Duitse grens zo in vijf uur een lading drugs naar Zuid-Zweden kon worden vervoerd. Vlak daarna werd hij door de politie gewaarschuwd goed op te letten, want de criminelen hadden die reportage niet op prijs gesteld.

In 1986 kwam hij bij Opsporing Verzocht. Maar zijn hoogtijdagen waren bij Televizier. Na 1997 was hij nog een aantal jaren mediacoach bij bureau Brainbox. 'Op zijn 71ste is hij echt gestopt. Voor hobby's had hij nooit tijd. Maar vanaf die tijd is hij golf gaan spelen.'

Meer over