Scholen ontduiken Europese regels

Middelbare scholen ontduiken massaal de Europese regels. Minder dan de helft schrijft openbare biedingen uit.

Van onze verslaggever Yvonne Doorduyn

Dat blijkt uit een rondgang langs deskundigen die zich bezighouden met de komst van gratis schoolboeken in 2009. De Eerste Kamer beslist vandaag of die doorgaat.

De verplichte Europese aanbesteding van lesboeken leidde bij de bekendmaking in december tot ophef. Het kabinet zou scholen met ‘nieuwe’ administratieve verplichtingen opzadelen. De introductie van het gratis lesmateriaal is een jaar uitgesteld, om scholen aan de aanbestedingsplicht te laten wennen. CDA-staatssecretaris Van Bijsterveldt heeft een speciale Taskforce in het leven geroepen om hen daarbij te helpen.

‘Uit de commotie alleen al’, zegt jurist Ditmar Waterman van Pianoo, het aanbestedingsnetwerk van het ministerie van Economische Zaken, ‘kun je opmaken dat de meeste scholen het op dit moment niet doen.’ Volgens Waterman is nooit onderzocht hoeveel scholen de Brusselse richtlijnen overtreden. ‘Maar de taak ligt al sinds 1992 op hun bordje. Dat het niet gebeurt, is waarschijnlijk geen kwade wil. Scholen zijn er niet van doordrongen.’

Bronnen rond het kabinet bevestigen dat ‘verreweg de meeste scholen’ bij inkopen de leverancier van hun gading kiezen, zonder een openbare biedingsronde. ‘Veel minder dan de helft doet het, hooguit de grote scholenkoepels.’

De VO-Raad, de belangenclub van schoolbesturen, heeft ‘geen goed beeld’. Maar dat zegt genoeg, volgens een woordvoerder. ‘De sector staat niet op scherp.’

Brusselse regels schrijven voor dat decentrale overheden (ziekenhuizen, gemeenten, scholen) voor opdrachten boven 206.000 euro een openbare bieding moeten organiseren. Het idee is dat leveranciers zo een eerlijke kans krijgen en overheidsgeld zo efficiënt mogelijk wordt besteed.

Niemand controleert echter of de regels worden nageleefd. Het wordt pas een probleem als leveranciers zich gepasseerd voelen en een kort geding aanspannen. Dat gebeurt sporadisch. ‘Zolang niemand piept, is het prima’, aldus Pianoo.

De discussie over gratis schoolboeken heeft de aandacht echter op de aanbestedingsplicht gevestigd. Tot ergernis van velen. ‘Nu zijn alle bellen gaan rinkelen’, zegt een ingewijde. ‘Omdat er discussie over is ontstaan, is het een probleem geworden.’

De PvdA-fractie in de Eerste Kamer twijfelt nog of ze instemt met de wet op de gratis schoolboeken. Senator Linthorst eist een garantie dat docenten hun boeken kunnen kiezen. Ook moeten mbo’ers zicht krijgen op gratis lesmateriaal.

Meer over