Schofterig dat incassocowboys klanten mogen leegplukken - zelfs tot er geen eten meer is

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

Dat wie eenmaal in de schulden is geraakt alleen maar nóg verder naar beneden wordt gezogen in een draaikolk van incassobureaus, invorderingskosten en rente op rente, geldt inmiddels als erkende maatschappelijke misstand. Dat de overheid hierin een bizarre rol speelt ook.

Voor wie geen zin heeft om de groeiende stapel rapporten hierover te lezen, was er afgelopen jaar de bejubelde documentaireserie Schuldig. Daarin komt alles samen. De onzelfredzame mens die was uitgegumd in de politieke fantasiewereld waarin iedereen die zich 'een beetje invecht' kan leren om 'de eigen broek op te houden', maar die in het echte leven gewoon bestaat. De perverse werking van invorderingskosten en boeterentes, waardoor een vergeten rekening zich vermenigvuldigt als een in het zwembad gevallen gremlin. De dubieuze rol van een van de belangrijkste crediteurs: de overheid die mensen tot wanhoop drijft met boosaardig hoge boetes, vervat in onbegrijpelijke ambtenarenbrieven waaruit een naargeestig mensbeeld opstijgt.

Het onderzoekscollectief Investico voegde hier gisteren een nieuwe dimensie aan toe: de massale verkoop van vorderingen aan private incassobureaus. Gehaaide jongens en meisjes met een hoofdkantoor in een belastingparadijs kopen vorderingen op omdat er geld mee te verdienen valt. Zij laten beslag leggen op bankrekeningen waardoor schuldenaars van de weeromstuit ook hun andere rekeningen niet meer kunnen betalen.

Volgens Investico, dat voor het schuldenonderzoek samenwerkt met Nieuwsuur en De Groene Amsterdammer, is de handel in schulden tot bloei gekomen na de financiële crisis. Banken als ABN Amro en ING schoonden toen rap hun balansen op door bestanden met dubieuze debiteuren voor een appel en een ei te verkopen aan incassobureaus. Mensen of bedrijfjes die ooit geld hadden geleend bij de bank, werden overgeleverd aan firma's als Hoist (durfkapitaal uit Zweden, hoofdvestiging op Jersey), Lindorff (Noors) en Intrum Justitia.

De Investico-journalisten spraken een gezin dat de energierekening bij Essent niet meer kon betalen en daarop in handen viel van Direct Pay ('vriendelijk, betrouwbaar en veilig'). Direct Pay liet hun bankrekening leeghalen. Gelukkig lag er nog eten in de vriezer.

Bankrekeningen plunderen mag, maar de vereniging van gerechtsdeurwaarders is tegen beslag leggen zonder na te gaan of de schuldenaar nog wel eten kan kopen. De beroepsorganisatie vraagt om wetgeving.

De Autoriteit Financiële Markten op haar beurt is boos op banken die vorderingen doorverkopen. Als de bank een klant eenmaal een lening of kredietlijn heeft aangesmeerd, heeft ze een zorgplicht. Die te ontduiken door de boel over te doen aan een incassocowboy als het even wat minder gaat, is schofterig.

Al een jaar ligt op het ministerie van Sociale Zaken het rapport 'Een onbemind probleem' van de Universiteit van Tilburg. Dat staat vol behartigenswaardige aanbevelingen zoals 'vergroot de zorgplicht van crediteuren' en 'verbied doorverkoop van vorderingen, met name aan loan sharks'.

Er is nog niets mee gebeurd, maar nu de PvdA-bewindslieden op Sociale Zaken toch zo lekker bezig zijn met eigenwijs doorregeren, kunnen ze dit varkentje wellicht meteen wassen. De VVD zit toch niet op te letten, omdat ze daar te druk zijn met zich invechten in een nieuw kabinet. Een paar wetswijzigingetjes maar erdoor smokkelen, ten behoeve van de onzelfredzamen. Kleine moeite, immens plezier.

Meer over