AnalyseLuchtvaartvisie

Schiphol mag jaarlijks 1,5 procent blijven groeien, de vraag is of dat ook kan

De Nederlandse luchtvaart kan de komende dertig jaar gestaag blijven groeien, met 1 tot 1,5 procent extra vluchten per jaar. De geluidshinder moet dan wel aantoonbaar afnemen. Dat blijkt uit de ontwerp-Luchtvaartnota die minister Van Nieuwenhuizen (Luchtvaart) vrijdag presenteerde.

Toestellen van de KLM op luchthaven Schiphol. KLM voert vanwege de coronacrisis nauwelijks vluchten uit. Desondanks wil het kabinet plannen voor de toekomst schetsen.Beeld ANP

Reikhalzend werd in de luchtvaartsector uitgekeken naar de Luchtvaartnota. Eindelijk zou minister Cora van Nieuwenhuizen haar visie schetsen op de toekomst van de luchtvaart tot 2050. Prangende vragen ging ze beantwoorden, over de groei van Schiphol, het verduurzamen van de vliegtuigen en een mogelijke nieuwe luchthaven op zee. En toen kwam de coronacrisis.

Vrijdagmiddag presenteerde Van Nieuwenhuizen alsnog haar ontwerp-Luchtvaartnota, maar niemand weet wat het pak papier nog waard is. Het is een visie op een wereld die niet meer bestaat. Een wereld waarin Lelystad Airport open moest om het uit zijn voegen barstende Schiphol te ontlasten. In die van nu stijgt nauwelijks nog een vliegtuig op.

Schipholtopman Dick Benschop denkt dat het zeker drie jaar duurt voordat de luchtvaart weer op het oude niveau zit, als het niet langer is. Hij rekent op faillissementen onder luchtvaartmaatschappijen – vele zijn afhankelijk van staatssteun om te blijven bestaan. En dan is er nog de vraag of de wereld na de crisis überhaupt wil terugkeren naar die goeie ouwe, op groei gerichte luchtvaart.

Jaren werk

In haar Luchtvaartnota, waar jaren aan is gewerkt, gaat Van Nieuwenhuizen ervan uit dat de sector op termijn zijn koers hervindt. ‘Crises in het verleden hebben ons geleerd dat de luchtvaart veerkracht heeft.’ De minister zet voor de periode na de crisis in op groei: 1 tot 1,5 procent per jaar, tot 2050. Van 565 duizend jaarlijkse vluchten nu (of eigenlijk: voor de crisis) neemt het totale Nederlandse handelsverkeer dan toe tot zo’n 800 duizend vluchten.

De luchtvaart moet die groei wel verdienen, zegt ze erbij, met een daling van de hinder door overvliegende toestellen. De afgelopen jaren nam het aantal ernstig gehinderden juist explosief toe. Van Nieuwenhuizen wil gaan werken met meetpunten rond luchthavens om het geluid te registeren. Een veelgehoorde klacht onder omwonenden is dat geluidshinder nu nog wordt berekend in plaats van gemeten. Ook stuurt het kabinet aan op minder slaapverstorende vluchten in de nacht.

Van Nieuwenhuizen wil dat vliegen duurzamer wordt, maar stelt geen extra eisen aan de uitstoot. De VVD’er houdt vast aan het oude doel dat de CO2-uitstoot in 2050 gehalveerd moet zijn ten opzichte van 2005. ‘Wij zijn ambitieuzer’, zegt Benschop. Schiphol wil tegen die tijd een klimaatneutrale luchtvaart.

Bovengrens

Voor de luchthaven zelf geldt vanwege de veiligheid een harde bovengrens van 540 duizend starts en landingen per jaar. En zelfs om dat aantal te kunnen uitvoeren moet er nog veel gebeuren aan de veiligheid van op start- en landingsbanen, liet de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) onlangs doorschemeren. Het kabinet wil de komende jaren onderzoeken welke maatregelen het kan nemen om Schiphol door te laten groeien.

Ondanks de crisis houdt Van Nieuwenhuizen voorlopig vast aan de opening van Lelystad Airport, nu gepland in november 2021. De vakantieluchthaven heeft aan betekenis verloren nu op Schiphol onverwachts genoeg ruimte is, maar de minister is niet van plan haar pogingen tot opening te staken.

Zij zal wel opnieuw moeten onderhandelen met de D66 en ChristenUnie. De coalitiepartijen waren nooit enthousiast over Lelystad Airport, maar leken met de opening te gaan instemmen nadat uit een rapport bleek dat Lelystad inderdaad haar doel zou gaan vervullen: het overnemen van vakantievluchten van Schiphol. In dat rapport werd echter uitgegaan van aanhoudende schaarste op Schiphol. Nu die wegvalt, is het rapport onbruikbaar.

Het kabinet zet een potloodstreep door het idee van een luchthaven op zee. In de Tweede Kamer drong vooral D66 aan om te kijken of Schiphol naar de Noordzee kan worden verplaatst, maar de minister wil die optie niet onderzoeken. Pas als het bedrijfsleven kan aantonen dat ‘Schiphol op zee’ levensvatbaar en betaalbaar is, én zo’n ingrijpende verhuizing de steun heeft van de luchtvaartsector, is het kabinet bereid om nog eens te kijken.

Meer over