Reportage

Schiedammers sparen plaatjes van hun buren. ‘Mijn eigen plaatje is zeldzaam’

Waar de rest van Nederland voetbalhelden of moestuintjes spaart, verzamelen Schiedammers deze zomer plaatjes van hun buren. De spaaractie moet de inwoners van Schiedam-Oost dichter bij elkaar brengen. ‘Leuk voor de kinderen, maar je redt deze buurt niet met alleen plaatjes.’

Lasaya (links) en Jill voor snackbar de Pinguïn. In de wijk Schiedam-Oost worden plakplaatjes uitgegeven om de sociale cohesie te vergroten. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Lasaya (links) en Jill voor snackbar de Pinguïn. In de wijk Schiedam-Oost worden plakplaatjes uitgegeven om de sociale cohesie te vergroten.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

‘Ik ben pas net begonnen’, zegt Lasaya (12), wijzend naar het vrijwel lege plakboek voor haar. Samen met buurmeisje Jill (7) zit ze bij snackbar de Pinguïn, skeelers nog aan de voeten en slushpuppies bij de hand. ‘Ik hoef er op deze pagina nog maar één’, roept Jill (7), die het nauwkeurig inplakken van de plaatjes misschien nog wel het leukst vindt.

De mensen op de plaatjes? Die kennen ze eigenlijk niet. Behalve Soe en Mee dan: ‘Kijk, die heb ik al!’

De ‘echte’ Soe en Mee Teng zijn er ook vandaag. Al ruim een kwarteeuw runnen ze snackbar de Pinguïn, een begrip in Schiedam-Oost. Binnen hangen tekeningen en schilderijen van de niet-luchtwaardige zeevogel. ‘Gekregen van klanten’, zegt Soe vanachter een toonbank die volstaat met knuffelpinguïns. Sinds kort komen de klanten hier niet meer alleen voor een patatje met, maar ook om buren te sparen. De snackbar is een van de negen ondernemingen waar Schiedammers deze zomer de buurtplaatjes kunnen halen.

‘Als ze iets te eten bestellen, krijgen ze spaarplaatjes’, zegt Soe. Al knijpt hij een oogje toe als de kinderen het lief vragen. Zijn vrouw Mee dacht aanvankelijk dat niemand zou komen, ‘maar elke dag staan er na school tientallen kinderen voor de deur’. Nu de zomervakantie is aangebroken, is het stiller. Toch zijn de ondernemers blij met de spaarplaatjes. ‘Het onderlinge contact is erg leuk, voor de kinderen én de ouderen.’

Bonte verzameling

Buren sparen voor meer cohesie in de wijk: de Rotterdamse kunstenaar Maarten Bel had het idee al een tijd op de plank liggen. Het was wachten op het juiste moment en de juiste plek. ‘Met corona zag je de mensen nog meer vervreemden van elkaar’, zegt Bel. Het perfecte moment om zijn idee uit te voeren dus. En de kwetsbare wijk Schiedam-Oost bleek de ideale locatie.

In samenwerking met het Stedelijk Museum Schiedam ging Bel aan de slag. De buurtplaatjes moesten een afspiegeling zijn van de wijk. Met 12 duizend inwoners en ruim 150 verschillende migratie-achtergronden best een uitdaging, maar dankzij de hulp van het wijkcentrum en enkele sleutelfiguren in Oost wist de organisatie al snel de juiste mensen te bereiken. Inwoners konden ook zelf een gooi doen naar een plek tussen de ‘bonte verzameling van gewone mensen’, zoals de organisatie het noemt.

Net als bij de voetbalplaatjes zijn de buurtbewoners ingedeeld in verschillende categorieën. Mensen die heel hard zingen als ze alleen zijn bijvoorbeeld, van wie er meer dan genoeg bleken te zijn in Schiedam-Oost. Volgens stadsprogrammeur Dorien Theuns van het Stedelijk Museum was het vinden van ‘mensen die een leven hebben gered’ lastiger, maar ook op die plakpagina’s staan inmiddels zeven trotse buurtbewoners.

null Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Alarmerende cijfers

Voor zijn fietswinkel zit Jaap van Hoekwijk met hond Rambo, een grijze Amerikaanse bully. Net als bij kapper Ingrid en de Turkse supermarkt kun je in zijn winkel buurtplaatjes krijgen. ‘Leuk voor de kinderen’, vindt de Rotterdammer die al twintig jaar in Schiedam-Oost woont, ‘maar je redt deze buurt niet met alleen plaatjes.’

Oost staat al langer bekend als een kwetsbare wijk. Burgemeester Cor Lamers trok eind mei nog aan de bel wegens alarmerende cijfers. Zo heeft 34 procent van de inwoners een taalachterstand en leeft 14 procent onder de armoedegrens. Lamers deed samen met andere burgemeesters een oproep aan het kabinet om meer geld vrij te maken voor achterstandswijken. De gemeente Schiedam wil met dat geld onder meer extra woningen bouwen en het onderwijs verbeteren.

Ook het Stedelijk Museum wil ‘op een bescheiden manier’ bijdragen aan een sterker Schiedam door middel van maatschappelijke projecten. ‘De buurtplaatjes willen we graag uitrollen naar de andere wijken’, zegt stadsprogrammeur Theuns. Het museum probeert de financiering daarvoor nog rond te krijgen.

Fietsenmaker Van Hoekwijk heeft weinig hoop voor Oost. Volgens hem vormen de vele Poolse en Bulgaarse arbeidsmigranten het probleem. ‘Daar werd laatst nog een illegaal bordeel opgerold.’ Hij wijst naar een gebouw aan de overkant met lakens voor de ramen. Op het plein naast het pand is het volgens Van Hoekwijk ook elke avond raak. ‘Er is al een samenscholingsverbod, maar de overlast gaat gewoon door.’

Op datzelfde plein staat ook het buurthuis, waar Sharda Ramjiawan van de stichting Niemand Buiten Spel en welzijnsadviseur Harry Fleuren aan het werk zijn. Als inwoners van Oost kunnen ze de gedachten van Van Hoekwijk begrijpen. ‘De normen en waarden van de verschillende buurtbewoners moeten nog dichter bij elkaar komen’, zegt Ramjiawan. Buurtplaatjes sparen kan daar volgens Fleuren en Ramjiawan wel degelijk aan bijdragen. ‘Ook al is het een kleine stap’, zegt Fleuren.

Ramjiawan ziet de eerste resultaten al: op de aan het buurtplaatjesproject verbonden verhalenavond ‘zie je dat mensen met elkaar in gesprek raken. Mensen die elkaar normaal nooit zouden spreken, vinden nu overeenkomsten.’

Dubbele plaatjes

Die verbinding is precies wat Johan Dompig – buurtplaatje nummer 84 – zo mooi vindt. ‘Buren kennen elkaar niet meer’, zegt de 62-jarige Schiedammer. ‘Het contact is lastiger door de mengelmoes van mensen.’ In zijn eigen straat wonen Spanjaarden, Pakistanen, Nederlanders, Polen en Antillianen, zegt Dompig, zelf van Indisch-Surinaamse afkomst. ‘De buurtplaatjes brengen ons dichter bij elkaar.’

Dompig heeft nog negen buurtbewoners nodig om zijn boek compleet te maken. Op de keukentafel liggen de plaatjes die hij dubbel heeft: vier keer Ria, tweemaal Ishika en drie keer Lennox. ‘Mijn eigen plaatje is zeldzaam’, lacht hij. Buurjongen Sem mag de dubbele buurtplaatjes meenemen. Al heeft Dompig ook nog een ander idee: ‘Als ik er genoeg dubbel heb, kan ik een memoryspel maken.’

null Beeld
Meer over