Scheringa, een volksheld!

Dirk Scheringa past nederigheid, maar hij weet niet eens wat dat is.

Nausicaa Marbe

Bij het opruimen de krantenvoorpagina’s van de afgelopen weken naast elkaar gelegd. Er is bijna geen ontkomen aan de facie van Dirk Scheringa. Dan de televisie, personalistisch medium bij uitstek: die herkauwde de DSB-emotie van de dag, eindeloos.

Slachtoffer

Of het nu ging om gedupeerde klanten, om bankmedewerkers die trots bleken op de woekerpolissen of om een hondsbrutale mevrouw van de ondernemingsraad: allen zijn ze als slachtoffer gebracht. Alsof het enkel om emotie gaat in deze zaak.

De nationale DSB-fixatie – hoe moet je deze gijzeling van het nieuws anders noemen? – culmineerde in een solo-optreden bij Pauw & Witteman van de eindelijk failliet verklaarde ondernemer-met-bankvergunning Scheringa.

Een uur lang mocht hij, zonder noemenswaardige tegenspraak, herhalen hoe teleurgesteld, bedonderd en blut hij toch is. Een koekje van eigen deeg, zou je zeggen.

Jammerklacht
Maar nee, Scheringa draaide het in zijn onethische jammerklacht om. Hij is alles kwijt. Hij is kapotgemaakt. Hij vecht door. Er komt een boek! Een film! Lezingen in het land! Een politieke partij – wellicht, misschien.

Zo werd de val van de poldertycoon waar je bijstond omgebogen tot de geboorte van een polderheld. Strak onderuit gegaan, recht op zijn bakkes in de klei. Maar hij staat op, onvervaard, slaat het stevige rechterbeen over de stang en fietst onverdroten door.

Je moet ’t hem nageven: dáárvan een succes maken, is ook een kunst.
Heroïsch is het allerminst. Het blijft verbazingwekkend hoe Scheringa, nu zoveel huishoudens door zijn bank financieel geruïneerd zijn, lijdend spreekt over de eventuele verkoop van zijn huizen. De nederigheid die nu gepast zou zijn – hij weet niet eens wat dat is.

Gulzig
Deze schaamteloosheid en de aandacht daarvoor zeggen veel over het cultureel en politiek verval in Nederland. Natuurlijk, de DSB was nieuws, maar de media waren ongekend gulzig. Waarom? Allereerst omdat het economische verhaal vervlochten was met menselijk drama.

Reality televisie pur sang.

Geen format-bedenker zou het kunnen verzinnen: laat een bedrijf failliet gaan, slurp de sappige human interest eruit en kroon tegen ieders verwachting in de boosdoener als overwinnaar.

Onbarmhartigheid
Daar houden we tegenwoordig van: drama dat verrast door onbarmhartigheid en immoraliteit. Kijk naar de reclames die teren op leedvermaak, naar de live jury’s die wedijveren in vernedering, naar het miljoenensucces van ordinaire afbekkers als Gordon en Paul de Leeuw en wedstrijdshows die bol staan van gemenigheid en wantrouwen. Bij het DSB-drama was het echter dan echt.

Wat ook hielp, was de mediagenieke verschijning van Scheringa. Als zweterige, volslanke brildrager was hij vermoedelijk niet op elk uur van het etmaal in trek geweest bij de media. Maar Scheringa is van het gesoigneerde, selfmade-type dat sinds de opkomst van de LPF in zwang blijft. De zakenman-politicus, met kapper en manicure in zijn team. Slank, rijzig, soepel, dús, in die hegemonie van de beeldtaal, solide in wat hij uitstraalt. Onintellectueel, dus betrouwbaar.

Dictie

Niet voor niets noemde Scheringa Pieter Lakeman, die blijkens zijn dictie tot een hogere sociale klasse behoort, een ‘aparte’ man. Dat lijkt een beleefde manier om te zeggen: die is niet helemaal tof. Maar ‘apart’ betekent hier tevens: raar, niet van ons.

Terwijl dat herkenbare ‘van ons’ juist de kijkcijfers trekt. Boer zoekt Vrouw heeft dit seizoen ook zo’n Scheringa-type in de aanbieding: gladiolenboer Jos. De brieven bleken niet aan te slepen. Geert Wilders kreeg onlangs een zoen van een vrouw die ‘I love you’ riep, meldde deze krant. Middelbare, burgerlijke, larger than life mannen met gezonde kuif: ze zijn de nieuwe volkshelden, extra aanraakbaar als ze wankelen.

Populisme
Komt daarbij dat Scheringa zijn val een flink populistische draai wist te geven. Door herhaaldelijk de schuld bij Wouter Bos te leggen, appelleerde hij aan het ressentiment tegen de PvdA als regentenpartij. Zoals Scheringa het bracht, werd Bos bijna beschuldigd van een politieke afrekening. Wat daarin weerklinkt: wederom heeft de linkse elite het voorzien op de gewone (zaken)man.

Logisch dat de Scheringasoap dit seizoen eindigt met een cliffhanger: hij maakt zijn eigen partij. De D(irk) S(cheringa) P(artij) staat voor de volkse held die zich niks laat zeggen, zorgt dat hij altijd goed terecht komt, slechts vertrouwt op eigen kompas. Het zat eraan te komen. Pim Fortuyn mobiliseerde massa’s verweesde kiezers door zijn buitenstaanderschap.

Rita Verdonk oogstte ooit succes door brutaal doorzettingsvermogen, hoeveel klappen ze ook kreeg. Wilders is nu de grootste in de peilingen omdat hij de genadeslag toebracht aan de politieke correctheid. De DSP zal staan voor het succes van schaamteloosheid.

Meer over